باید بین «قیم شدن مادر» و «اداره اموال فرزند» تفکیک کرد.
۱. اگر پدر فوت کند، مادر خودبهخود قیم فرزند نمیشود. مطابق مواد ۱۱۸۰ و ۱۱۸۱ قانون مدنی، ولایت قهری اصولا با پدر و جد پدری است. بنابراین اگر پدر فوت کند، در صورت وجود جد پدری صالح، ولایت قهری همچنان با جد پدری خواهد بود. اگر پدر و جد پدری هر دو فوت کرده باشند یا جد پدری فاقد شرایط قانونی باشد، موضوع تعیین قیم مطرح میشود.
۲. اوتیسم و بیکلام بودن بهتنهایی به معنای آن نیست که فرزند حتما از نظر قانونی محجور است. اگر فرزند بعد از بلوغ به دلیل وضعیت ذهنی، از نظر قانونی نیازمند حمایت باشد، باید وضعیت حجر و توانایی او برای اداره امور مالی در مرجع صالح بررسی شود. ماده ۱۱۸۰ در مورد مجنون یا غیررشیدی که وضعیت آن متصل به صغر باشد، ولایت پدر و جد پدری را پیشبینی کرده است.
۳. اگر پدر فوت کند و جد پدری نیز وجود نداشته باشد یا قانونا امکان ولایت نداشته باشد، مادر میتواند برای قیمومت فرزند درخواست بدهد؛ ولی قیمومت او «خودکار» نیست و باید طبق مقررات امور حسبی و با تصمیم مرجع صالح تعیین شود. در تعیین قیم، مصلحت و صلاحیت فرد نیز مورد توجه قرار میگیرد.و البته مادر در اولویت است.
۴. درباره ارث، اگر پدر فوت کند و فرزند شما تنها فرزند او باشد، سهم دقیق به سایر وراث پدر نیز بستگی دارد. اگر متوفی فقط یک پسر داشته باشد و هیچ وارث دیگری از طبقه اول مانند پدر و مادر متوفی وجود نداشته باشد تمام ترکه به همان فرزند میرسد. اگر همسر متوفی (مادر کودک) نیز در زمان فوت همسرش زوجه او باشد، او نیز از ترکه سهم میبرد و باقیمانده به فرزند میرسد.