با توجه به شرایطی که کردید، پاسخهای حقوقی به سوالات شما به شرح زیر است:
۱. شکایت از زوجه به دلیل امتناع از نگهداری فرزند
قانون حضانت: بر اساس ماده ۱۱۶۹ قانون مدنی، حضانت فرزند دختر تا ۷ سالگی با مادر است، مگر اینکه دادگاه صلاحیت مادر را تایید نکند (مثلا به دلیل اعتیاد، بیماری روانی یا عدم توانایی مالی).
الزام قانونی مادر: اگر مادر بدون دلیل موجه (مانند بیماری یا مشکلات مالی شدید) از نگهداری فرزند امتناع کند، میتوانید به دادگاه خانواده مراجعه و تقاضای تعیین تکلیف حضانت کنید. دادگاه ممکن است با بررسی شرایط، حضانت را موقتا به شما واگذار کند یا مادر را ملزم به نگهداری کودک نماید.
شکایت کیفری: اگر امتناع مادر به حدی باشد که موجب ضرر جسمی یا روانی به کودک شود (مثلا رها کردن کودک در شرایط خطرناک)، میتوان موضوع را از طریق مراجع قضایی (شعبه دادگاه خانواده) یا حتی پلیس (۱۱۰) پیگیری کرد. در این صورت، مادر ممکن است به ترک انفاق (ماده ۶۴۲ قانون مجازات اسلامی) یا عدم انجام وظایف حضانت محکوم شود.
۲. امکان سپردن فرزند به پرورشگاه یا بهزیستی
سپردن کودک به بهزیستی: بر اساس قانون، والدین نمیتوانند به صرف مشکلات مالی یا شخصی، کودک را به بهزیستی یا پرورشگاه بسپارند، مگر اینکه هر دو طرف (پدر و مادر) فاقد صلاحیت حضانت باشند (مثلا هر دو معتاد یا مجرم باشند). در غیر این صورت، دادگاه ابتدا سعی میکند حضانت را به یکی از والدین یا بستگان صلاحیتدار (مثل پدربزرگ یا مادربزرگ) واگذار کند.
راهکار جایگزین: اگر شما به دلیل شاغل بودن قادر به نگهداری کودک نیستید، میتوانید از دادگاه درخواست کنید تا مادر را ملزم به نگهداری کند یا حتی هزینه پرستار را از مادر مطالبه نمایید (بر اساس نفقه کودک که بر عهده پدر است، ولی در صورت تمکن مالی مادر، او نیز میتواند مشارکت کند).
۳. اقدامات فوری پیشنهادی
درخواست دستور موقت از دادگاه: در جلسه دادگاه خرداد ماه، میتوانید درخواست دستور موقت برای تعیین حضانت کنید و وضعیت اضطراری خود (عدم امکان نگهداری کودک) را به قاضی اطلاع دهید. دادگاه ممکن است تا زمان رسیدگی نهایی، حضانت را موقتا به شما یا مادر واگذار کند.
مشاوره با وکیل: توصیه میکنیم حتما با یک وکیل خانواده مشورت کنید تا مدارک لازم (مانند گواهی اشتغال، وضعیت مالی، شهادت شهود درباره امتناع مادر) را جمعآوری و در دادگاه ارائه دهید.
مراجعه به بهزیستی: در صورتی که هیچ راهی نداشته باشید، میتوانید با مراجعه به سازمان بهزیستی یا دستگاه قضایی (دادستان محل) درخواست حمایت کنید. آنها ممکن است راهنماییهای لازم برای نگهداری موقت کودک را ارائه دهند.
نتیجهگیری
از نظر قانونی، مادر نمیتواند بدون دلیل موجه از نگهداری فرزند شیرخوار امتناع کند، و شما حق دارید از دادگاه برای الزام او یا تغییر حضانت اقدام کنید. سپردن کودک به پرورشگاه معمولا آخرین راهکار است و دادگاه ترجیح میدهد حضانت را به یکی از والدین یا بستگان نزدیک بسپارد.
برای اقدام سریع، بهتر است همزمان با دادگاه خانواده، از مشاوره رایگان بهزیستی یا مراکز حمایت از خانواده نیز کمک بگیرید.
در صورت نیاز به توضیح بیشتر یا ارائه نمونه درخواست دادگاه، میتوانید اطلاع دهید.