با سلاممطابق قانون ایران زن و مرد مکلفند در روابط زناشویی خود به نحو مسالمت آمیز رفتار کنند که قانون گذار از آن به حسن معاشرت تعبیر کرده است.
ماده ۱۱۰۳ قانون مدنی تصریح می کند:
« زن و شوهر مکلف به حسن معاشرت با یکدیگرند»
البته شاید در ابتدا تصور شود که مقرره فوق بیشتر به یک توصیه اخلاقی شبیه است تا یک ماده قانونی.
اما همانطور که در ادامه خواهیم گفت علاوه براین اینکه ماده ۱۱۰۳ قانون مدنی دارای پیام اخلاقی است اما ضمانت اجرای حقوقی و قانونی دارد.
چنان چه عسر و حرج مذکور در محکمه ثابت شود، دادگاه میتواند زوج را اجبار به طلاق نماید و در صورتی که اجبار میسر نباشد زوجه به اذن حاکم شرع طلاق داده میشود. موارد عسر و حرج عبارتند از:
ترک زندگی خانوادگی توسط زوج حداقل به مدت شش ماه متوالی و یا نه ماه متناوب در مدت یک سال بدون عذر موجه.
اعتیاد زوج به یکی از انواع مواد مخدر و یا ابتلا وی به مشروبات الکلی که به اساس زندگی خانوادگی خلل وارد آورد و امتناع یا عدم امکان الزام وی به ترک آن در مدتی که به تشخیص پزشک برای ترک اعتیاد لازم بوده است
محکومیت قطعی زوج به حبس پنج سال یا بیشتر
ضرب وشتم یا هرگونه سوءرفتار مستمر زوج که عرفا با توجه به وضعیت زوجه قابل تحمل نباشد.
ابتلای زوج به بیماریهای صعبالعلاج روانی یا ساری یا هر عارضهی صعبالعلاج دیگری که زندگی مشترک را مختل نماید.