تفاوت شرط باطل و شرط مبطل قرارداد چیست؟

پرسیده شده ۱ سال پیش۲۳ پاسخ ثبت شده

تفاوت زمانی که یک شرط باطل (مغایر با نص قانون) در قرارداد وجود داشته باشد با زمانی که شرط مبطل عقد وجود داشته باشد در چیست؟

جمع‌بندی پاسخ وکلا

هوش مصنوعی

شرط باطل تنها خودش بی‌اثر و فرعی است و به درستیِ قرارداد لطمه‌ای نمی‌زند، اما شرط مبطل علاوه بر بطلانِ خودش، کلِ عقد و قرارداد را هم از اساس باطل و بلااثر می‌کند.

پاسخ هوشمند بنیاد وکلا

هوش مصنوعی

تفاوت شرط باطل و مبطل در سرایت بطلان به عقد

تفاوت اصلی این دو شرط در ضمانت اجرای آن‌ها است. شرط باطل، شرطی فرعی و بی‌اثر است که خودش اعتباری ندارد اما صحت قرارداد را به خطر نمی‌اندازد و اصل عقد باقی می‌ماند. در مقابل، شرط مبطل علاوه بر اینکه خودش باطل است، به ماهیت و اساس قرارداد سرایت کرده و کل عقد را از اساس باطل و بلااثر می‌سازد.

این پاسخ به‌صورت خودکار تولید شده و جای مشاوره‌ی حقوقی با وکیل را نمی‌گیرد؛ پاسخ‌های وکلا در ادامه آمده است.

۲۳ پاسخ از وکلا و کارشناسان حقوقی

پاسخ برتر
مرتضی قمبر

مرتضی قمبر

وکیل پایه یک کانون وکلای دادگستری

۴٫۵(۲ نظر)

سلام
تفاوت در ضمانت اجرای آن است
شرط باطل ، فقط خود شرط بلااثر است ولی وقتی شرط مبطل باشد ، عقد هم بلااثر خواهد شد .

حسین مظاهری تهرانی

حسین مظاهری تهرانی

وکیل پایه یک کانون وکلای دادگستری

۴٫۹(۴۸۳ نظر)

با سلام
برخلاف شرط باطل، شرط مبطل به ماهیت عقد سرایت نموده و موجب بطلان آن می گردد.

محمدرضا توکلی

محمدرضا توکلی

وکیل پایه یک کانون وکلای دادگستری

۴٫۹(۲۷۵ نظر)

با سلام شرط مبطل، عقد را نیز باطل می کند

علی رستمی

علی رستمی

وکیل پایه یک کانون وکلای دادگستری

۵٫۰(۲ نظر)

با سلام
شرط باطی ممکن است عقد را باطل کند و یا نکند
اما شرط مبطل علاوه بر آنکه خودش باطل است، باعث بطلان عقد هم میشود.

نمایش ۱۹ پاسخ دیگر وکلا
عبدالرضا صدیق

عبدالرضا صدیق

کارشناس حقوقی

۴٫۸(۲۱ نظر)

شرط باطل عقد را باطل نمی کند و شرط اثر فرعی دارد اما مبطل عقد زمانی است که عقد را از اساس باطل می کند مثلا در عقد بیع ثمن ذات عقد است .

تهمینه جعفری زرمهری

تهمینه جعفری زرمهری

وکیل پایه یک مرکز وکلای قوه قضاییه

۴٫۸(۱۸ نظر)

سلام شرط باطل شرط اثری ندارد ولی شرط مبطل عقدرا هم باطل می کند

داود فروغی

داود فروغی

وکیل پایه یک مرکز وکلای قوه قضاییه

۴٫۹(۴۷ نظر)

شرط باطل یک شرط فرعی است که عقد را باطل نمی‌کند اما شرط مبطل قرارداد را باطل می کند

شهریار انالویی

شهریار انالویی

کارشناس حقوقی

۴٫۸(۱۰ نظر)

سلام
شرط باطل یه شرط فرعی است که عقد قرارداد را باطل نمی‌کند ولی شرط مبطل کل قرارداد را باطل می‌کند.

میثم احمدی

میثم احمدیهویت این وکیل به‌صورت دستی توسط کارشناسان بنیاد وکلا احراز شده است.

۵٫۰(۶٬۲۳۵ نظر)

درود بر شما، دوست گرامی مستحضر باشید که شرط باطل اثری در خود عقد ندارد، لکن شرط مبطل، عقد را نیز باطل می‌کند.

مرتضی حاتمی فر

مرتضی حاتمی فر

وکیل پایه یک کانون وکلای دادگستری

۴٫۹(۶۰ نظر)

درود شرط باطل شرط فرعی است که عقد را باطل نمی‌کند اما شرط مبطل عقد را نیر باطل می نماید

آسیه فتاحی امیردهی

آسیه فتاحی امیردهی

وکیل پایه یک مرکز وکلای قوه قضاییه

۴٫۸(۲٬۸۲۹ نظر)

با سلام شرط مبطل سبب بطلان عقد نیز می گردد

خدیجه عزیزی

خدیجه عزیزی

کارآموز وکالت مرکز وکلای قوه قضاییه

با احترام

شرط مبطل، عقد را باطل میکند اما شرط باطل تاثیری بر صحت عقد ندارد

مصطفی مستاجران

مصطفی مستاجرانهویت این وکیل به‌صورت دستی توسط کارشناسان بنیاد وکلا احراز شده است.

وکیل پایه یک کانون وکلای دادگستری

۴٫۹(۳۸۴ نظر)

با سلام شرط باطل فقط خودش باطل است ولی شرط مبطل باعث ابطال عقد هم می‌شود

سعید قیطانی

سعید قیطانی

وکیل پایه یک کانون وکلای دادگستری

۴٫۹(۲۴۱ نظر)

سلام
شرط مبطل یعنی اینکه هم شرط و هم عقد باطل است ولی شرط باطل فقط شرط باطل است و باعث بطلان عقد نمی شود

الهام دامغانی ثانی

الهام دامغانی ثانیهویت این وکیل به‌صورت دستی توسط کارشناسان بنیاد وکلا احراز شده است.

وکیل پایه یک کانون وکلای دادگستری

۴٫۹(۶۷۳ نظر)

با سلام و درود
شرط مبطل سبب بطلان عقد نیز می گردد

حسن آرین پور

حسن آرین پور

وکیل پایه یک کانون وکلای دادگستری

۵٫۰(۱۳۹ نظر)

با سلام و عرض ادب ،شرط باطل تاثیری بر قرارداد ندارد اما شرط مبطل هم خودش باطل است و هم قرارداد را باطل میکند.

محمد اکبری

محمد اکبری

وکیل پایه یک مرکز وکلای قوه قضاییه

۵٫۰(۵۸ نظر)

عرض سلام و احترام ،شرط باطل خللی به عقد وارد نمی کند ولی شرط مبطل باعث بطلان عقد می شود.

ابوالفضل جهان بخش

ابوالفضل جهان بخش

وکیل پایه یک کانون وکلای دادگستری

۴٫۸(۱٬۲۴۸ نظر)

با سلام ،شرط باطل تاثیری بر قرارداد ندارد اما شرط مبطل هم خودش باطل و هم قرارداد را باطل می کند.

محمدمهدی قنبری

محمدمهدی قنبری

کارآموز وکالت مرکز وکلای قوه قضاییه

۴٫۹(۳۲ نظر)

سلام
تفاوت اصلی بین شرط باطل و شرط مبطل عقد در تاثیر آنها بر خود قرارداد است.

شرط باطل (که مبطل عقد نیست)
شرط باطل، شرطی است که خود آن فاقد اعتبار قانونی است و گویی در قرارداد درج نشده است، اما به صحت و اعتبار اصل قرارداد لطمه‌ای وارد نمی‌کند. در این حالت، قرارداد بدون در نظر گرفتن آن شرط، به قوت خود باقی می‌ماند و اجرا می‌شود. اگر شرطی «مغایر با نص قانون» باشد، ممکن است از این نوع شروط باطل باشد.

ویژگی‌های شرط باطل (غیر مبطل):

خود شرط باطل و بلااثر است.

عقد اصلی صحیح و معتبر باقی می‌ماند.

طبق ماده ۲۳۲ قانون مدنی ایران، موارد زیر از جمله شروط باطل هستند که مفسد (باطل کننده) عقد نیستند:

شرطی که انجام آن غیرمقدور باشد (انجام آن برای هیچکس ممکن نباشد).

شرطی که در آن نفع و فایده عقلایی نباشد.

شرطی که نامشروع باشد (مثلا مغایر با قوانین آمره یا اخلاق حسنه باشد).

بنابراین، اگر شرطی مغایر با نص قانون باشد و صرفا خود شرط نامشروع یا غیرمقدور یا بی‌فایده باشد، بدون اینکه به ارکان اساسی عقد خللی وارد کند، فقط آن شرط باطل است و عقد پابرجا می‌ماند.

شرط مبطل عقد
شرط مبطل عقد، شرطی است که نه تنها خود باطل است، بلکه به دلیل اهمیت و تاثیر آن بر ارکان اساسی قرارداد، باعث بطلان و بی‌اعتباری کل قرارداد نیز می‌شود. اینگونه شروط به گونه‌ای هستند که با ماهیت و هدف اصلی عقد در تضاد قرار می‌گیرند یا ارکان اساسی آن را مخدوش می‌کنند.

ویژگی‌های شرط مبطل عقد:

خود شرط باطل است.

عقد اصلی را نیز باطل و بی‌اثر می‌کند.

طبق ماده ۲۳۳ قانون مدنی ایران، موارد زیر از جمله شروط باطل و مبطل عقد هستند:

شرط خلاف مقتضای ذات عقد: شرطی که با ماهیت و هدف اصلی و نتیجه مستقیم قرارداد در تضاد باشد. ذات عقد، اثری است که طرفین به قصد حصول آن، عقد را منعقد می‌کنند. برای مثال، در عقد بیع (خرید و فروش) شرط شود که خریدار مالک مبیع (کالا) نشود، یا در عقد نکاح شرط شود که رابطه زوجیت ایجاد نگردد.

شرط مجهولی که جهل به آن موجب جهل به عوضین شود: شرطی که باعث نامعلوم و مبهم شدن یکی از موارد اساسی و عوضین معامله (مانند خود کالا، مقدار آن یا قیمت آن) گردد، به طوری که معامله غرری شود.

برخی حقوقدانان، شرط نامشروعی که جهت (انگیزه اصلی و نامشروع) معامله را نامشروع کند نیز به موارد فوق اضافه می‌کنند، که در این صورت هم شرط و هم عقد باطل می‌شود. مثلا خانه‌ای به شرط استفاده برای مرکز فساد فروخته شود.

به طور خلاصه، شرطی که «مغایر با نص قانون» است، اگر صرفا وصف نامشروع بودن را داشته باشد بدون اینکه جهت معامله را نامشروع کند یا خلاف مقتضای ذات عقد باشد یا موجب جهل به عوضین شود، صرفا خود شرط باطل است. اما اگر این مغایرت با نص قانون به گونه‌ای باشد که یکی از موارد مذکور در ماده ۲۳۳ قانون مدنی را محقق سازد (مثلا شرطی که ذات عقد را نفی کند یا جهت اصلی معامله را نامشروع سازد)، در این صورت هم شرط و هم عقد باطل خواهند بود.

بهنام رفیعی ساران

بهنام رفیعی سارانهویت این وکیل به‌صورت دستی توسط کارشناسان بنیاد وکلا احراز شده است.

وکیل پایه یک کانون وکلای دادگستری

۴٫۷(۴۸۰ نظر)

سلام

شرطی که باطل دو نوع است یک نوع باعث باطل شدن قرارداد نمیشود، نوع دیگر باعث باطل شدن قرارداد میشود که به نوع دوم شرط باطل و مبطل گفته یمشه

نفیسه اصولی صفار

نفیسه اصولی صفار

وکیل پایه یک کانون وکلای دادگستری

۴٫۹(۱۸ نظر)

سلام در شرط باطل فقط شرط از بین میرود ولی در شرط مبطل اصل عقد هم باطل میشود

زهرا فرج

زهرا فرج

وکیل پایه یک مرکز وکلای قوه قضاییه

۵٫۰(۲۵۸ نظر)

شرط باطل تاثیری بر قرارداد ندارد.
شرط مبطل موجب بطلان قرارداد نیز می شود.

حمیدرضا قاسمی

حمیدرضا قاسمی

وکیل پایه یک کانون وکلای دادگستری

۵٫۰(۲۳۷ نظر)

شرط باطل، شرطی است که خودش بی‌اعتبار است اما قرارداد را از بین نمی‌برد و فقط آن شرط کنار گذاشته می‌شود، در حالی که شرط مبطل، شرطی است که باعث بطلان کل عقد می‌شود.

پرسش خود را بفرستید؛ اولین وکیل آزاد در کوتاه‌ترین زمان پاسخ می‌دهد.

پرسش حقوقی دیگری دارید؟

پرسش خود را رایگان مطرح کنید؛ وکلا و کارشناسان حقوقی بنیاد وکلا در کوتاه‌ترین زمان پاسخ می‌دهند.

پرسش جدید