تصرف حریم راه روستایی و امکان طرح شکایت کیفری توسط اهالی چگونه است؟

پرسیده شده ۱ ماه پیش۲۴ پاسخ ثبت شده
ادامهٔ متن پرسش

در یک جاده روستایی با عرض معبر ۱۲ متری، حریم مقرر از مرکز جاده به هر طرف ۶ متر است. فردی اقدام به ساخت مغازه کرده و ۲ متر از این حریم را متصرف شده است. در پلاک مجاور نیز ابتدا ۶ متر عقب‌نشینی صورت گرفته و پس از ساخت واحد مسکونی، همان حریم عقب‌نشینی‌شده با سیم خاردار محصور شده و یک تیر برق چوبی نیز در مرکز حریم راه نصب شده است. با توجه به اینکه عقب‌نشینی پیشین برای اهالی حق مکتسبه ایجاد کرده و ورودی روستا را عریض‌تر کرده بود، آیا اهالی می‌توانند شکایت کیفری مطرح کنند؟ اگر بله، با چه عنوان کیفری؟ یا صرفاً باید گزارش به مراجع ذی‌ربط بدهند؟

جمع‌بندی پاسخ وکلا

هوش مصنوعی

تجاوز به حریم قانونی راه و ایجاد مانع در آن می‌تواند تحت عناوینی مانند تصرف عدوانی، مزاحمت یا ممانعت از حق جنبه کیفری داشته باشد. با این حال درباره اینکه آیا اهالی روستا رأساً می‌توانند شکایت کیفری کنند یا اینکه متولی اصلی پیگیری صرفاً مراجع دولتی مثل راهداری و دهیاری هستند، میان وکلا اختلاف نظر وجود دارد.

پاسخ هوشمند بنیاد وکلا

هوش مصنوعی

نحوه برخورد با تصرف حریم راه روستایی

تصرف و ساخت‌وساز در حریم قانونی راه بدون مجوز، بر اساس قوانین مربوطه می‌تواند مصداق تصرف عدوانی، مزاحمت یا ممانعت از حق باشد. با این حال، صرف عقب‌نشینی قبلی یا عرف محلی به‌تنهایی حق مکتسبه ایجاد نمی‌کند و حریم باید رسماً و به‌صورت فنی احراز شود. برخی وکلا معتقدند اهالی به عنوان ذینفع می‌توانند مستقیماً شکایت کیفری مطرح کنند، اما گروهی دیگر تأکید دارند که متضرر اصلی دولت است و اهالی باید ابتدا تخلف را به راهداری، دهیاری یا معاونت حقوق عامه دادستانی گزارش دهند تا از آن طریق اقدام شود.

این پاسخ به‌صورت خودکار تولید شده و جای مشاوره‌ی حقوقی با وکیل را نمی‌گیرد؛ پاسخ‌های وکلا در ادامه آمده است.

۲۴ پاسخ از وکلا و کارشناسان حقوقی

پاسخ برتر
نسیم روشنفکر

نسیم روشنفکر

کارآموز وکالت مرکز وکلای قوه قضاییه

۴٫۸(۲۰ نظر)

هرگونه ساخت‌وساز در حریم قانونی راه‌ها بدون اخذ مجوز از متولی امر (اداره راهداری و حمل‌ونقل جاده‌ای یا دهیاری/بنیاد مسکن بسته به نوع راه) ممنوع است.
ساخت مغازه صرف‌نظر از اینکه حریم تعریف قانونی خاص خود را دارد، تصرف در محدوده‌ی حریم تعیین‌شده، تجاوز به حریم عمومی محسوب می‌شود.
پلاک مجاور محصور کردن و تیر برق عقب‌نشینی ملک مجاور، چنانچه با هدف رعایت طرح هادی روستا صورت گرفته باشد، تبدیل به کاربری عمومی (معبر) می‌شود و دیگر ملک شخصی نیست که مالک بتواند آن را با سیم‌خاردار محصور کند.

برای طرح شکایت کیفری، باید شاکی خصوصی وجود داشته باشد که حقش تضییع شده باشد. در حقوق عمومی (حریم راه)، متضرر اصلی دولت (اداره راهداری یا دهیاری) است. اهالی روستا ذینفع هستند، اما بزه دیده مستقیم در معنای خاص کیفری نیستند تا بتوانند به تنهایی شکایت کیفری بابت تجاوز به حریم ثبت کنند

علی قاسمی

علی قاسمی

کارآموز وکالت مرکز وکلای قوه قضاییه

۵٫۰(۱ نظر)

ساخت و ساز در حریم قانونی راه ها بدون داشتن مجوز ممنوع است
ساخت مغازه نیز میتواند تجاوز به حریم عمومی باشد
پلاک مجاور هم با عقب نشینی دیگر از ملک شخصی خارج شده و تبدیل به معبر شده پس محصور کردن آن ممنوع است
اهالی روستا نمیتوانند مستقلا اقدام به شکایت کنند زیرا در این مورد اداره راهداری صلاحیت شکایت دارد

ابراهیم باقریان خوزانی

ابراهیم باقریان خوزانی

وکیل پایه یک مرکز وکلای قوه قضاییه

۵٫۰(۱۵ نظر)

بله، اگر حریم قانونی راه رسما احراز شده باشد، تجاوز و احداث بنا در آن می‌تواند وصف کیفری داشته باشد؛ خصوصا ساخت مغازه در حریم، و در صورت ایجاد مانع یا اخلال در تردد، موضوع جدی‌تر است. اما درباره سیم‌خاردار و تیر برق ابتدا باید مشخص شود دقیقا داخل حریم قانونی هستند یا صرفا در عقب‌نشینی عرفی؛ «حق مکتسبه اهالی» به‌تنهایی حریم قانونی ایجاد نمی‌کند

حمیدرضا مجتهدی فر

حمیدرضا مجتهدی فر

وکیل پایه یک مرکز وکلای قوه قضاییه

سلام، مطابق ماده ۶۹۰ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات) و قانون ایمنی راهها، هرگونه ساخت وساز و تصرف در حریم قانونی راهها (که جزو انفال و ثروت عمومی است) بدون مجوز، جرم محسوب شده و حسب مورد می‌تواند تحت عناوینی چون تصرف عدوانی، مزاحمت یا ممانعت از حق قابل تعقیب باشد؛ اهالی روستا به عنوان ذینفع میتوانند شکایت خود را مطرح نمایند و دولت (راهداری یا دهیاری) نیز از حیث حقوق عمومی مرجع تعقیب است. موفق باشید

نمایش ۲۰ پاسخ دیگر وکلا
جاوید محمدی

جاوید محمدی

وکیل پایه یک مرکز وکلای قوه قضاییه

۵٫۰(۳۲ نظر)

باسلام کاربر گرامی
برابر ماده ۶۹۰ قانون مجازات اسلامی بخش تعزیرات هرگونه ساخت وساز و تصرف در حریم قانونی راهها که جزو انفال و ثروت عمومی است بدون مجوز، جرم محسوب شده و حسب مورد می‌تواند تحت عناوینی چون تصرف عدوانی، مزاحمت یا ممانعت از حق قابل تعقیب باشد

محمدباقر سلیمانگلی

محمدباقر سلیمانگلی

وکیل پایه یک مرکز وکلای قوه قضاییه

۴٫۹(۴۹ نظر)

با سلام محصور کردن راه میتواتد از مصادیق ممانعت از حق باشد

علیرضا حاتمی نژاد

علیرضا حاتمی نژاد

کارآموز وکالت مرکز وکلای قوه قضاییه

۵٫۰(۲ نظر)

درود موارد فوق را به اطلاع متولی قانونی اطلاع دهید حسب مورد دهیاری شورا و... اگر از طریق متولی قانونی اقدامی صورت نگرفت میتوانید به دادگستری مرکز استان خود مراجعه و با معاون دادستان در امور حقوق عامه صحبت کرده و ایشان قطعا پیگری های قضایی انجام خواهند داد

معصومه حیدری

معصومه حیدری

کارآموز وکالت کانون وکلای دادگستری

۴٫۹(۲۸ نظر)

درود
اگر حریم قانونی راه واقعا توسط مرجع ذی‌صلاح ۶ متر از محور تعیین شده باشد، تجاوز به آن و ایجاد مانع قابل پیگیری است و می‌تواند مشمول ماده ۷ قانون ایمنی راه‌ها و راه‌آهن باشد. اما صرف عقب‌نشینی قبلی یا عرف اهالی، به‌تنهایی حق مکتسبه ایجاد نمی‌کند. بهتر است ابتدا موضوع به راهداری گزارش شود تا حریم و میزان تجاوز فنی احراز شود و در صورت احراز تخلف و وجود شرایط قانونی، شکایت کیفری مطرح شود

مریم حاج منوچهری

مریم حاج منوچهری

وکیل پایه یک مرکز وکلای قوه قضاییه

۴٫۹(۲۳۹ نظر)

باسلام
بله، موضوع می‌تواند قابلیت پیگیری کیفری داشته باشد، اما بهترین مسیر این نیست که اهالی صرفا با استناد به حق مکتسبه شکایت کنند. ابتدا باید حریم عمومی و میزان تجاوز با سند و کارشناسی احراز شود. پس از آن، برای ساخت‌وساز داخل حریم، ماده ۶۹۰ و مقررات خاص حریم راه می‌تواند مبنای پیگیری قرار گیرد؛ در کنار آن، گزارش رسمی به دستگاه متولی راه اهمیت زیادی دارد.

مصطفی فودازی

مصطفی فودازی

کارآموز وکالت مرکز وکلای قوه قضاییه

۵٫۰(۳ نظر)

با سلام
در این وضعیت، صرف عقب‌نشینی پلاک مجاور برای اهالی حق مکتسبه ایجاد نمی‌کند و عنوان کیفری نیز صرفا با این استدلال قابل طرح نیست.
اگر ساخت‌وساز واقعا وارد حریم قانونی راه شده باشد، موضوع را ابتدا به اداره راهداری و حمل‌ونقل جاده‌ای یا مرجع متولی راه گزارش کنید تا رفع تجاوز و اقدامات قانونی را پیگیری کند. در صورت احراز شرایط جرم، حسب مورد امکان طرح شکایت کیفری نیز وجود دارد؛ اما عنوان دقیق آن منوط به نوع راه، وضعیت حریم و مجوزهای صادرشده است.

علیرضا باقری

علیرضا باقری

کارآموز وکالت مرکز وکلای قوه قضاییه

۵٫۰(۱۱ نظر)

صرف اینکه شخصی وارد حریم راه روستایی شده، لزوما عنوان کیفری ندارد و ابتدا باید مشخص شود حریم قانونی راه دقیقا طبق مقررات مربوط به همان راه تعیین شده و مرجع متولی راه نیز این تجاوز را تایید می‌کند. در این موارد اهالی می‌توانند موضوع را به اداره راهداری و حمل‌ونقل جاده‌ای یا دهیاری/بخشداری حسب نوع راه گزارش کنند تا وضعیت حریم، مجوز ساخت و میزان تجاوز بررسی و در صورت لزوم برای رفع تجاوز اقدام شود.

اگر ساخت‌وساز یا تصرف بدون مجوز و برخلاف مقررات انجام شده باشد، حسب مورد ممکن است عناوین کیفری یا تخلفات خاص مربوط به ساخت‌وساز و تجاوز به اراضی عمومی مطرح شود؛ اما صرف ادعای اهالی یا وجود عقب‌نشینی قبلی، به‌تنهایی برای تحقق جرم کافی نیست. همچنین «حق مکتسبه اهالی» نسبت به حریم راه باید از نظر حقوقی جداگانه احراز شود. بنابراین بهتر است ابتدا استعلام رسمی از اداره راهداری درباره محدوده دقیق حریم و وضعیت تجاوز گرفته شود و سپس بر اساس نتیجه آن، عنوان دعوا یا شکایت مناسب انتخاب شود

هومن زمانی

هومن زمانی

وکیل پایه یک کانون وکلای دادگستری

۵٫۰(۱۰ نظر)

این موضوع از دو مجرای اداری و حقوقی قابل پیگیری است شما باید نخست موضوع را به دهیار کتبا اطلاع دهید چنانچه پیگیری نکرد به بخشدار اطلاع دهید که موضوع را به کمیسیون ماده ی ۹۹ ارجاع دهد در خصوص پیگیری کیفری هم دهیار به عنوان متولی ده موضوع را به مرجع قضایی منعکس و پیگیر حقوق اهالی خواهد بود

حدیث محمودی

حدیث محمودی

کارآموز وکالت مرکز وکلای قوه قضاییه

۵٫۰(۳۱ نظر)

تجاوز به حریم راه همیشه جرم نیست و نیاز به تایید رسمی اداره راهداری یا بخشداری دارد
ادعای خالی اهالی کافی نیست و باید ابتدا استعلام دقیق درباره محدوده و غیرقانونی بودن ساخت و ساز گرفته شود
پس از تایید کارشناس و اثبات تجاوز می‌توان شکایت کرد یا اقدام حقوقی مناسب انجام داد

حمیدرضا قاسمی

حمیدرضا قاسمی

وکیل پایه یک کانون وکلای دادگستری

۵٫۰(۲۳۷ نظر)

اهالی روستا میتوانند علیه متصرف حریم جاده، شکایت کیفری با عنوان تصرف عدوانی و سد معبر در دادسرا مطرح کنند. این اقدام علاوه بر جرم کیفری، نقض حریم قانونی راه بوده و حق عمومی را تضییع میکند. برای پیگیری، شکایت را مستقیما به دادسرا و همچنین گزارش تخلف را به راهداری و بخشداری ارائه دهید. عقب‌نشینی قبلی حق مکتسبهای برای اهالی ایجاد نکرده و تخلف جدید از حریم، قابل تعقیب است.

غلامرضا صارمی

غلامرضا صارمی

وکیل پایه یک مرکز وکلای قوه قضاییه

۴٫۹(۱۷ نظر)

سلام
بهتر است دعوای حقوقی با خواسته رفع مزاحمت مطرح شود یا از طریق مراجعه به اداره دولتی مربوطه اقدام کنید

الیکا فخرایی لطف آبادی

الیکا فخرایی لطف آبادی

وکیل پایه یک کانون وکلای دادگستری

۴٫۹(۱۶ نظر)

سلام. تصرف حریم راه عمومی جرم موضوع ماده ۶۹۰ قانون مجازات اسلامی است و اهالی می‌توانند شکایت کیفری تحت عنوان تصرف عدوانی و ایجاد مانع در معبر عمومی مطرح کنند. این شکایت مانع از لزوم گزارش به دهیاری جهت اعمال مقررات کمیسیون ماده ۹۹ برای قلع و قمع بنا نیست. عقب‌نشینی سابق مجاوران مجوزی برای تصرف یا محصور کردن حریم قانونی راه ایجاد نمی‌کند.

زهرا فرج

زهرا فرج

وکیل پایه یک مرکز وکلای قوه قضاییه

۵٫۰(۲۶۴ نظر)

تحت شرایطی شکایت کیفری امکان پذیر می باشد. ابتدائا موضوع می بایست ارزیابی گردد لذا پیشنهاد میکنم از مشاوره تخصصی بهره بگیرید.

تهمینه جعفری زرمهری

تهمینه جعفری زرمهری

وکیل پایه یک مرکز وکلای قوه قضاییه

۴٫۸(۱۸ نظر)

بله، میتوانند شکایت کیفری با عنوان «تعدی به حریم راه» و «تصرف عدوانی» مطرح کنند و همچنین گزارش به راهداری و شهرداری برای رفع سد معبر بدهند.

علی اکبر نصیری خلیلی

علی اکبر نصیری خلیلی

کارشناس حقوقی

مستند به تبصره ۱ ماده ۷ «قانون ایمنی راه‌ها و راه‌آهن»، مرجع قانونی مسئول جهت قلع‌وقمع مستحدثات غیرمجاز، اداره راهداری است؛ بنابراین اهالی باید ابتدا «گزارش تعرض» را به اداره راهداری محل ارائه دهند تا آن سازمان اقدام قانونی کند. در صورت تعلل، شکایت کیفری با عنوان «تجاوز به حریم قانونی راه‌ها» قابل طرح است که علاوه بر رفع تعرض، متهم را مشمول مجازات‌های مقرر در قانون مذکور (حبس و جزای نقدی) خواهد کرد.

امیر فراستی

امیر فراستی

کارآموز وکالت مرکز وکلای قوه قضاییه

۵٫۰(۱۲ نظر)

سلام پیرو سوال شما، اگر حریم قانونی راه واقعا توسط مرجع صالح ۶ متر از محور تعیین شده باشد، تجاوز به آن می‌تواند موضوع گزارش و پیگیری قانونی قرار گیرد؛ برای مغازه‌ای که ۲ متر وارد حریم شده، عنوان اصلی می‌تواند تجاوز به حریم راه و احداث بنا بدون مجوز طبق مواد ۶ و ۱۸ قانون ایمنی راه‌ها و راه‌آهن باشد و در صورت احراز شرایط، رفع تجاوز و اعاده وضع نیز قابل درخواست است. درباره پلاک مجاور نیز صرف «عقب‌نشینی قبلی» به‌تنهایی حق مکتسبه خصوصی برای اهالی ایجاد نمی‌کند، اما اگر آن محدوده رسما جزء حریم راه یا معبر عمومی شناخته شده باشد، حصارکشی و ایجاد مانع می‌تواند قابل پیگیری باشد. بهتر است اهالی مستقیما شکایت کیفری را شروع نکنند، بلکه ابتدا با درخواست کتبی از اداره راهداری و حمل‌ونقل جاده‌ای، بنیاد مسکن و بخشداری/دهیاری، تعیین دقیق حریم با نقشه و بازدید کارشناسی را بخواهند؛ سپس اگر تجاوز احراز شد، همان مراجع می‌توانند موضوع را به مرجع قضایی اعلام کنند و شما نیز می‌توانید مستندات را ارائه دهید. ماده ۶۹۰ قانون مجازات اسلامی نیز در صورت احراز تصرف عدوانی، ایجاد مزاحمت یا ممانعت از حق نسبت به املاک و اراضی واجد شرایط، قابلیت استناد دارد، ولی برای راه روستایی، قانون خاص ایمنی راه‌ها مبنای مستقیم‌تر و مناسب‌تری است.

زهرا رفیعی

زهرا رفیعی

وکیل پایه یک مرکز وکلای قوه قضاییه

۵٫۰(۲۲ نظر)

اگر اداره راهداری رسما تایید کند که ساخت‌وساز واقعا داخل حریم قانونی راه انجام شده، موضوع می‌تواند مشمول ضمانت اجرای قانون ایمنی راه‌ها، از جمله ماده ۷، شود.
ابتدا از راهداری شهرستان درخواست تعیین دقیق حریم، نقشه‌برداری و صورت‌جلسه تجاوز کنید.
سپس گزارش را به راهداری و در صورت احراز تجاوز، به دادستان ارائه دهید.

علی فتحی

علی فتحی

وکیل پایه یک مرکز وکلای قوه قضاییه

۴٫۸(۴ نظر)

سلام کاربر گرامی بابت مزاحمت یا تصرف عدوانی می توانند شکایت کنند

سمانه پیرانی

سمانه پیرانی

وکیل پایه یک کانون وکلای دادگستری

۵٫۰(۱۱ نظر)

اهالی میتوانند با عنوان تجاوز به حریم راه و سد معبر عمومی شکایت کیفری کنند اما بهترین راه ارائه گزارش به دهیاری و اداره راهداری برای اقدام قانونی و تخریب است

علیرضا زرینه پور

علیرضا زرینه پور

کارآموز وکالت مرکز وکلای قوه قضاییه

۴٫۸(۲۱ نظر)

بادرود
ایجاد مزاحمت وممناعت از حق میشه شکایت کرد ولی بدوا از طریق شهرداری اقدام نمایید در صورت عدم نتیجه به دادگاه مراحعه نمایید

پرسش خود را بفرستید؛ اولین وکیل آزاد در کوتاه‌ترین زمان پاسخ می‌دهد.

پرسش حقوقی دیگری دارید؟

پرسش خود را رایگان مطرح کنید؛ وکلا و کارشناسان حقوقی بنیاد وکلا در کوتاه‌ترین زمان پاسخ می‌دهند.

پرسش جدید