سلام و وقت به‌خیر
غیبت بعضی از نوه‌ها (ورثه) مانع رسیدگی و تقسیم ماترک نمی‌شود؛ قانون برای چنین وضعی سازوکار روشن دارد. خلاصۀ ماجرا این است که:
۱) دادگاه کار را بدون آنان ادامه می‌دهد؛
۲) اگر ملک قابل افراز باشد قطعه‌بندی می‌کند، اگر نباشد حکم فروش می‌دهد؛
۳) سهم ورثۀ غایب محفوظ می‌ماند و در صندوق دادگستری یا حساب بانکی برایشان نگهداری می‌شود؛
۴) غایبان فقط حق اظهارنظر و اعتراض خود را از دست می‌دهند، نه اصل ارث را.
در ادامه جزئیات حقوقی و روند عمل را می‌بینید.
─────────────────────────────
۱) مبنای قانونی
─────────────────────────────
• مواد «قانون امور حسبی» (تقسیم ترکه)
• مواد «قانون مدنی» (افراز اموال مشاع)
• مواد «قانون افراز و فروش املاک مشاع» ۱۳۵۷ + آیین‌نامه ۱۳۵۸
• مواد ق.آ.د.م (ابلاغ، رسیدگی غیابی، واخواهی)
─────────────────────────────
۲) گام‌های عملی دادگاه
─────────────────────────────
۱. خواهان ابتدا گواهی انحصار وراثت برای پدربزرگ و سپس برای هر یک از فرزندان مرحوم (والدین شما) می‌گیرد تا وراث نسل دوم (نوه‌ها) دقیقا مشخص شوند.
۲. دادخواست «تقسیم ترکه» یا «افراز / در صورت عدم قابلیت، فروش» علیه همۀ ورثه (نوه‌ها) به دادگاه عمومی حقوقی محل وقوع ملک تقدیم می‌شود.
۳. دادگاه برای همۀ خواندگان اخطاریۀ رسمی می‌فرستد؛ اگر کسی حاضر نشود:
• ابلاغ قانونی (نصب در سامانه ثنا و در منزل / درج آگهی روزنامه) انجام می‌شود؛
• پس از ابلاغ قانونی، جلسۀ رسیدگی حتی بدون حضور آنان تشکیل می‌شود
۴. در صورت غیبت یا بلاتکلیفی برخی ورثه، دادگاه به استناد مادۀ قانون امور حسبی «امین ترکه» منصوب می‌کند تا منافع و سهم آنان نمایندگی شود. هزینۀ امین از ماترک برداشته می‌شود.
۵. دادگاه کارشناس رسمی ثبت یا کشاورزی می‌گمارد:
• اگر قطعه‌بندی زمین ممکن باشد (از نظر مقررات اصلاحات اراضی و حداقل مساحت زراعی)، نقشه تقسیم تهیه می‌شود؛ دادگاه پس از قرعه‌کشی یا توافق حاضران، حکم «افراز» می‌دهد.
• اگر غیرقابل افراز باشد (کم بودن متراژ نسبت به حصص، محدودیت مقررات کشاورزی، وجود قنوات مشترک و …) طبق مادۀ قانون افراز، حکم «فروش» صادر و اجرای احکام آن را از طریق مزایده انجام می‌دهد.
۶. نسخۀ رای برای غایبان نیز ابلاغ می‌شود. اگر ظرف ۲۰ روز (۲ ماه برای خارج از کشور) تجدیدنظر نکنند، رای قطعی می‌شود.
۷. در مرحلۀ اجرا:
• سهم غایبان ـ چه از زمین قطعه‌بندی شده و چه از ثمن مزایده ـ جداگانه ثبت یا در حساب امانی دادگستری واریز می‌شود.
• هر زمان حاضر شوند با حکم دادگاه یا دستور واحد اجرا می‌توانند وجه یا سند قطعه خود را تحویل بگیرند.
─────────────────────────────
۳) اگر غایبان بعدها اعتراض کنند؟
─────────────────────────────
• تا قبل از قطعیت دادنامه می‌توانند در مهلت قانونی واخواهی (اگر رای غیابی باشد) یا تجدیدنظرخواهی کنند.
• پس از قطعی‌شدن، فقط در صورت وجود شرایط «اعادۀ دادرسی» (مثلا جعل، کشف سند جدید و…) می‌توانند رای را دوباره به چالش بکشند که معمولا دشوار است.
─────────────────────────────
۴) خلاصۀ پاسخ
─────────────────────────────
۱. عدم حضور بعضی نوه‌ها تقسیم ارث را متوقف نمی‌کند.
۲. دادگاه پس از ابلاغ قانونی کار را ادامه می‌دهد؛ برای ورثۀ غایب امین می‌گذارد.
۳. اگر ملک قابل تقسیم باشد، افراز می‌کند؛ اگر نه، آن را می‌فروشد و پول بین ورثه ـ اعم از حاضر و غایب ـ تقسیم می‌شود.
۴. سهم هیچ‌کس به خاطر غیبت از بین نمی‌رود، فقط حق تصمیم‌گیری و اظهار‌نظرش محدود می‌شود.
اگر خواستید دقیق‌تر بدانید پرونده در کدام مرحله است یا ابهامی در مدارک دارید، بفرمایید تا جزئی‌تر راهنمایی کنم. موفق باشید 🌿
