سلام و عرض ادب
خیار تاخیر پرداخت ثمن، یک خیار فوری است لذا به استناد خیار قانونی تاخیر ثمن نمیتوانید معامله را فسخ کنید اما به استناد خیار شرط قراردادی که در برگه جداگانه مکتوب نموده اید، امکان فسخ هست چون اعمال خیار شرط، فوری نیست لکن لازم است برگه استنادی جهت تعیین عنوان صحیح دادخواست که ناظر بر تایید فسخ باشد یا ناظر بر تایید انفساخ، توسط وکیل بررسی گردد تا راهنمایی گردید.
به این معنی که باید بررسی شود که در برگه مورد استناد دقیقا چه جمله ای نوشته شده است:
۱) اگر در برگه نوشته شده که درصورت عدم پرداخت ثمن معامله، فروشنده حق فسخ دارد یا معامله توسط فروشنده فسخ میگردد این جمله ناظر به تعبیه شرط خیار و نهایتا ایجاد خیارشرط (حق فسخ) یکطرفه برای فروشنده در قرارداد است که اقدام راجع به آن فوری نیست و درصورت وقوع شرط (عدم پرداخت ثمن در موعد مقرر)، این حق فسخ برای فروشنده ایجاد شده و اگر فروشنده هیچ اقدام مغایری که نشاندهنده انصراف وی از حق فسخ باشد، انجام نداده باشد؛ (مثلا پس از تاریخ مقرر، از هرطریقی از جمله ارسال اظهارنامه، از خریدار مطالبه ثمن نکرده باشد و یا چک مدت دار از خریدار نگرفته باشد و امثالهم)، این حق فسخ، همچنان برای فروشنده باقیست و میتواند با ارسال اظهارنامه قضایی، فسخ قرارداد را به اطلاع خریدار رسانده و سپس دادخواست تایید و اعلام فسخ را به دادگاه تقدیم کند اما نباید به دادگاه چه در دادخواست کتبی و چه به طور شفاهی بگوید که چون خریدار گفت فسخ نکن، من فسخ نکردم و منتظر پرداخت پول شدم ولی ایشان نپرداخته ... چون این جمله، ناظر به این است که پس از رسیدن موعد فسخ، فروشنده از اعمال حق فسخ منصرف شده و قبول کرده که ثمن با هر میزان تاخیر به وی پرداخت شود و دراینصورت حق فسخ فروشنده از نظر قاضی، اسقاط شده درنظر گرفته میشود و دادخواست رد خواهد شد.
۲) اگر در برگه بطور مطلق نوشته شده درصورت عدم پرداخت، معامله فسخ میگردد؛ این جمله ناظر به انفساخ خودبخودی است و منظور این بوده که معامله خودبخود منفسخ میگردد نه با اقدام عملی و ارادی فروشنده لذا دراینصورت، درحال حاضر اگر فروشنده بعد از موعد انفساخ، مطالبه مجددی بابت ثمن معامله نکرده است که ناظر بر اراده ثانوی وی باشد، معامله خودبخود در موعد منفسخ بوده و باید با ارسال دادخواست، تایید و اعلام انفساخ را از دادگاه بخواهد.
