سلام دوست عزیز 🌷
خیلی‌ها تو شرایط مشابه شما هستند و سؤالات مشترکی دارند؛ سعی می‌کنم قدم‌به‌قدم روند «اعسار از پرداخت مهریه» را توضیح بدهم و دقیق به دو پرسشی که مطرح کردید پاسخ بدهم.
۱) آیا بعد از تقدیم دادخواست اعسار، دادگاه حتما جلسه تشکیل می‌دهد؟
بله، در ۹۹ ٪ موارد دادگاه «جلسه رسیدگی» تعیین می‌کند. روند معمول:
شما دادخواست اعسار (یا تقسیط مهریه) را در دفتر خدمات الکترونیک قضایی ثبت می‌کنید.
پرونده به همان شعبه‌ای که رای قطعی مهریه را صادر کرده ارجاع میشود.
شعبه برای شما و همسرتان (محکوم‌له) ابلاغ وقت رسیدگی می‌فرستد.
در جلسه، قاضی از شما درباره وضعیت مالی، سوابق شغلی، مدارک پزشکی و … پرسش می‌کند و از طرف مقابل هم می‌خواهد اگر دلیل قانع‌کننده‌ای دارد، ارائه کند.
پس از شنیدن اظهارات و بررسی مدارک، معمولا در همان جلسه یا حداکثر چند هفته بعد رای اعسار یا تقسیط صادر میشود.
نکته: اگر مدارک شما خیلی کامل باشد و طرف مقابل هم اعتراض خاصی نداشته باشد، بعضی قضات بدون تشکیل جلسه رای می‌دهند، ولی روی این مورد حساب قطعی نکنید.
۲) به‌جز شهود، آیا باید لیست اموال هم ارائه کنم؟
طبق ماده ۸ «قانون نحوه اجرای محکومیت‌های مالی» و ماده ۵۰۶ «قانون آیین دادرسی مدنی»، بله؛ هرکسی که ادعای اعسار می‌کند «باید» صورت اموال، دارایی‌ها و درآمدهای خود را اعلام کند؛ ولو اینکه هیچ مالی ندارد.
چه چیزهایی را باید ذکر کنید؟
• حساب‌های بانکی (شماره حساب، بانک، موجودی تقریبی)
• هرگونه ملک یا زمین به نام شما (اگر ندارید بنویسید «فاقد ملک»)
• خودرو، موتورسیکلت، طلا، ارز، سهام، رمز‌ارز، حق سرقفلی، اموال منقول ارزشمند و …
• حقوق و مزایای احتمالی (اگر سابقه بیمه دارید ولی بیکارید، گواهی بیکار بودن از بیمه/اداره کار مفید است)
• حتی اگر وام یا بدهی کلانی دارید، ذکر آن به نشان‌دادن ناتوانی کمک می‌کند.
چرا مهم است؟
۱. اگر دادگاه متوجه شود مالی را پنهان کرده‌اید، علاوه بر رد اعسار، امکان شکایت کیفری «کتمان مال» وجود دارد (ماده ۴۹ قانون نحوه اجرای محکومیت‌های مالی).
۲. اعلام صادقانه اموال، مسیر قسط‌بندی معقول را هموار می‌کند؛ مثلا قاضی برای ۲۵۰ سکه، ممکن است ۵ تا ۱۰ سکه پیش‌پرداخت و باقی را ماهی یک‌چهارم یا یک‌پنجم سکه حکم کند.
شهود چطور باشند؟
دو شاهد (گاهی سه نفر) که:
• شما را حداقل ۳ سال می‌شناسند.
• به‌روز و دقیق از وضعیت مالی، شغلی و روحی شما خبر دارند.
• شغل ثابت یا نشانی روشن داشته باشند تا احضاریه به دستشان برسد.
آن‌ها در جلسه می‌گویند: «فلانی نه ملک دارد، نه درآمد ثابت، بیکار است، بیماری روحی دارد و توان پرداخت یکجای مهریه را ندارد.»
مدارکی که پیشنهاد میشود ضمیمه کنید
گواهی پزشکی قانونی یا کمیسیون پزشکی (برای اثبات بیماری روحی).
مدارک بیکاری: فیش بیمه بیکاری یا عدم واریز حق بیمه، نامه پایان قرارداد یا اخراج.
پرینت گردش حساب بانکی ۳ تا ۶ ماه اخیر.
اجاره‌نامه منزل (اگر مستاجر هستید).
رونوشت رای قطعی مهریه و اجرائیه صادره.
استعلام عدم مالکیت خودرو/ملک (اگر دسترسی دارید).
چند پرسش متداول دیگر (شاید برای شما هم مفید باشد)
• اگر اعسار پذیرفته نشود چه میشود؟
– احتمال بازداشت (حبس) برای سقف ۱۱۰ سکه وجود دارد. برای تعداد مازاد بر ۱۱۰ سکه، اثبات اعسار ساده‌تر است.
• آیا می‌توان فقط برای تعداد بالای ۱۱۰ سکه تقسیط گرفت؟
– بله. در عمل اکثر قضات برای ۱۱۰ سکه اول هم قسط می‌بندند؛ ولی از نظر قانونی، همسر می‌تواند تا سقف ۱۱۰ سکه «وصول نقدی فوری» بخواهد.
• امکان تجدیدنظر؟
– رای اعسار یا رد اعسار ظرف ۲۰ روز قابل تجدیدنظر در دادگاه تجدیدنظر استان است.
• بعدا اگر وضع مالی بهتر شد؟
– محکوم‌له (همسرتان) می‌تواند تقاضای «لغو تقسط» یا افزایش اقساط بدهد. بالعکس، اگر بدتر شدید می‌توانید «کاهش اقساط» بخواهید.
جمع‌بندی کوتاه
۱. تقریبا همیشه جلسه رسیدگی تشکیل میشود؛ خودتان و شهود باید حاضر شوید.
۲. دادن لیست اموال (ولو خالی) الزامی است؛ راست‌گویی بسیار مهم است.
۳. هر مدرکی که بی‌پولی یا بیماری شما را ثابت کند، ضمیمه کنید تا قاضی راحت‌تر بپذیرد.
امیدوارم به دردتان بخورد. اگر جایی ابهام دارید یا درباره فرم دادخواست، مبلغ اقساط پیشنهادی یا چیدمان مدارک سؤال دیگری بود، در خدمت‌تان هستم. موفق باشید 🌺
