چیزی تحت عنوان دایره یا اداره استکتاب نداریم. در ماده ۲۲۴ قانون آیین دادرسی مدنی و در مبحث رسیدگی به اصالت و صحت سند ممکن است نیاز به استکتاب مطرح شود بصورت عامیانه در مواردی که یک سند و مدرکی به دادگاه ارایه شده و یکی از طرفین تعلق خط یا امضا یا مهر روی آن سند به خودش یا دیگری را قبول نمیکند و بعنوان مثال میگوید این دستخط من نیست یا این خط پدر من نیست یا این امضای من نیست و ارایه کننده سند هم ادعای او را قبول نمی کند دادگاه برای تشخیص صحت و سقم این ادعا موضوع را به کارشناس خط ارجاع میدهد در این حالت اگه کسی که دستخط مورد نظر متعلق به اوست زنده باشد از او دعوت میکنند تا برای گرفتن نمونه دستخط یا امضا نزد کارشناس حاضر شود. کارشناس برای اینکه تشخیص بدهد این دستخط متعلق به این فرد هست یا نه یکی دو جمله تعیین میکند و به فرد مورد نظر میگوید این جملات را بنویس یا در این قسمتها امضا بزن. به این نمونه امضا ها و دستخطی که از فرد گرفته میشود استکتاب و به این جلسه ای که در آن نمونه امضا و دستخط فرد مورد نظر توسط کارشناس اخذ میشود جلسه استکتاب میگویند. به زبان خیلی ساده یک یا چند نفر را به جلسه دعوت میکنند تا نمونه دستخط و نمونه امضای او را بگیرند و بعد این نمونه ها را با مندرجات سندی که به دادگاه ارایه شده مطابقت میدهند و بعد به دادگاه گزارش میدهند که این خط و این امضا متعلق به این فرد هست یا نه. کارشناسان خط با روشهای فنی نمونه های اخذ شده را با سند اصلی مقایسه میکنند و گزارش کارشناسی خودشان را مینویسند برای تشخیص خط و امضای یک شخص از شیوه های متعددی استفاده میکنند و یک کار دقیق و فنی و علمی است بعنوان مثال از میزان فشار دست یا جهت و امتداد خطوط و ...تشخیص میدهند که این نوشته ها یا امضا متعلق به این شخص هست یا نه. خیلی از افراد تصور میکنند چنانچه امضای خودشان را تغییر دهند کارشناس نمیتواند تعلق امضا به آنها را تمیز دهد این تصور دقیق نیست چون کارشناس با شکل امضا کاری ندارد بلکه به اثری که از آن دست صادر میشود توجه دارد. بررسی جوهر معمولا زمانی لازم میشود که کارشناس قصد بررسی تقدم و تاخر یا قدمت نوشته ها را دارد.بهرحال کارشناسی خط یک عمل علمی و تجربی و تخصصی است
