سلام علیکم. در خصوص سؤال شما دربارهی دادخواست ابطال معاملات فضولی با استناد به عدم تنفیذ، نکات زیر قابل توجه است:
۱. تمایز بین "ابطال" و "بطلان" در دعاوی فضولی
بطلان (Nullity): معاملهی فضولی از اساس باطل و بیاثر است، اما این بطلان نیاز به اثبات در دادگاه دارد. یعنی تا زمانی که دادگاه حکم بطلان صادر نکند، معامله بهظاهر معتبر باقی میماند.
ابطال (Cancellation): درخواست ابطال به این معناست که شما از دادگاه میخواهید اثر حقوقی معاملهی فضولی را سلب کند که عملا همان نتیجهی حکم به بطلان را دارد.
۲. شرایط دعوای شما
اگر شما معاملهی خود با "ب" را قبل از معاملهی "الف" با ثالث انجام دادهاید و مالکیت را منتقل کردهاید، معاملهی "الف" با ثالث فضولی محسوب میشود (چون "الف" پس از فروش به "ب"، دیگر مالک نبوده است).
ثالث میتواند برای تنفیذ معامله به "ب" (مالک واقعی) مراجعه کند، اما اگر تنفیذ نشود، معامله باطل است.
۳. آیا درخواست "ابطال" بهجای "بطلان" مشکلساز است؟
خیر، زیرا در عمل، دادگاه با احراز شرایط معاملهی فضولی و عدم تنفیذ، حکم به بطلان میدهد، حتی اگر شما لفظ "ابطال" را بهکار برده باشید.
مطابق ماده ۲۴۷ قانون مدنی، معاملهی فضولی نیاز به تنفیذ مالک دارد و در صورت عدم تنفیذ، باطل است. بنابراین، هدف نهایی شما (سلب اثر معامله) محقق میشود.
۴. توصیهی اقدامات تکمیلی
اگر هنوز زمان اصلاح دادخواست وجود دارد، میتوانید عبارت "ابطال و یا حکم به بطلان معاملهی فضولی" را درخواست کنید.
در صورت عدم امکان اصلاح، نگران نباشید؛ چون قاضی با استناد به قانون، ماهیت دعوا را بررسی میکند نه صرفا الفاظ بهکار رفته را.
نتیجه
با توجه به اینکه معاملهی "الف" با ثالث مؤخر بر انتقال مالکیت به شما بوده و فضولی محسوب میشود، دادگاه با احراز این موضوع، معامله را باطل اعلام میکند، حتی اگر درخواست شما تحت عنوان "ابطال" مطرح شده باشد. بنابراین، مشکل عمدهای برای دادخواست شما پیش نمیآید.
در صورت نیاز به استدلال دقیقتر، میتوانید به رای وحدت رویهی دیوان عالی کشور در خصوص معاملات فضولی استناد کنید.