سلام با احترام،
در پاسخ به پرسش شما در خصوص تاثیر پذیرش اعسار و تقسیط بدهی بر معافیت از پرداخت خسارت تاخیر تادیه گذشته، نکات زیر قابل توجه است:
اصل کلی: توقف محاسبه خسارت تاخیر تادیه از تاریخ ثبوت اعسار
به طور کلی، با صدور حکم اعسار (چه به صورت مطلق و چه به صورت تقسیط بدهی)، محاسبه خسارت تاخیر تادیه از تاریخ ثبوت اعسار متوقف میشود. مبنای این موضوع ماده ۵۲۲ قانون آیین دادرسی مدنی است که الزام به پرداخت خسارت تاخیر تادیه را منوط به توانایی مالی مدیون می‌داند. صدور حکم اعسار به این معناست که عدم پرداخت دین از سوی مدیون به دلیل عدم تمکن مالی بوده و نه امتناع از پرداخت.
نکات کلیدی:
* تاریخ شروع توقف: عدم تمکن مالی محکوم‌علیه از تاریخ تقدیم دادخواست اعسار احراز می‌گردد و در نتیجه، از همان تاریخ خسارت تاخیر تادیه محاسبه نمیشود.
* خسارت تاخیر تادیه گذشته: با این حال، محکوم‌علیه از پرداخت خسارت تاخیر تادیه‌ای که تا قبل از تاریخ ثبوت اعسار محاسبه شده است، معاف نمیشود. به عبارت دیگر، بدهکار موظف به پرداخت خسارت تاخیر تادیه از تاریخ سررسید دین تا زمان تقدیم دادخواست اعسار است.
* تاخیر در پرداخت اقساط: در صورتی که محکوم‌علیه در پرداخت اقساط تعیین شده تاخیر کند، به اقساط معوق، خسارت تاخیر تادیه تعلق خواهد گرفت.
* مبنای محاسبه خسارت: برای محاسبه خسارت تاخیر تادیه، مبالغی که به صورت اقساط پرداخت میشود از اصل بدهی کسر شده و باقی‌مانده آن مبنای محاسبه قرار می‌گیرد.
استثنا در مورد چک:
در خصوص چک، رویه قضایی تا مدتی متفاوت بود و برخی معتقد بودند که به دلیل قانون خاص چک، حتی با صدور حکم اعسار، خسارت تاخیر تادیه قابل مطالبه است. اما رای وحدت رویه شماره ۸۲۴ دیوان عالی کشور به این اختلافات پایان داد و مقرر کرد که در موارد صدور حکم اعسار، محاسبه خسارت تاخیر تادیه وجه چک نیز از تاریخ ثبوت اعسار متوقف میشود.
نتیجه‌گیری:
پذیرش اعسار و تقسیط بدهی، محکوم‌علیه را از پرداخت خسارت تاخیر تادیه که قبل از تاریخ ثبوت اعسار (تاریخ تقدیم دادخواست اعسار) ایجاد شده است، معاف نمی‌کند. اما از آن تاریخ به بعد، محاسبه خسارت تاخیر تادیه متوقف میشود، مگر اینکه محکوم‌علیه در پرداخت اقساط خود تاخیر نماید.
