آیا وصیت‌نامه با تغییر کاربری و متراژ باطل می‌شود؟

پرسیده شده ۱ سال پیش۱۱ پاسخ ثبت شده
ادامهٔ متن پرسش

باسلام.

پدر بنده شش دانگ ملک کارگاهی خود را در سال ۸۹ وصیت کرده ولی در سال ۹۴ مقداری از همان ملک را به خاطر طرح توسعه شهری با شهرداری مصالحه کرده و در قبال متراژی که در طرح بوده ملکی در محلی دیگر و مقداری وجه نقد و پروانه رایگان و تغییر کاربری از شهرداری گرفته و الباقی ملک وصیت شده را ضمن تغییر کاربری از کارگاهی به تجاری و متعاقبا سند آن ملک اصلاح شده و متراژ و کاربری تغییر داده شده.

آیا الان آن وصیت‌نامه قابل اجرا هست یا به خاطر از دست دادن ماهیت ملک باطل شده است؟

جمع‌بندی پاسخ وکلا

هوش مصنوعی

اکثر وکلا معتقدند مصالحه با شهرداری و تغییر در ملک به منزله رجوع ضمنی از وصیت بوده و وصیت‌نامه نسبت به آن ملک باطل یا فاقد اعتبار است، اما نظری هم وجود دارد که تغییر متراژ و کاربری به خودیِ خود وصیت را باطل نمی‌کند و وضعیت به قصد موصی بستگی دارد.

این دیدگاه کلی درباره تغییر موضوع وصیت است، اما سرنوشت مال به نحوه نگارش متن وصیت و نوع تعیین مال بستگی دارد.

پاسخ هوشمند بنیاد وکلا

هوش مصنوعی

اعتبار وصیت با تغییر کاربری و متراژ ملک

اغلب وکلا بر این نظرند که واگذاری بخشی از ملک به شهرداری و تغییر ماهیت آن، رجوع ضمنی و فعلی از وصیت محسوب شده و وصیت راجع به آن ملک را باطل و بی‌اثر می‌کند. البته این بطلان ارتباطی با سایر بخش‌های وصیت‌نامه ندارد و اصل سند وصیت را مخدوش نمی‌سازد. در مقابل، دیدگاهی نیز مطرح است که صرفِ تغییر کاربری یا کاهش متراژ به تنهایی سبب بطلان نیست و اگر قصد موصی انتقال مطلق منافع آن ملک بوده باشد، ممکن است عوض دریافتی یا باقی‌مانده ملک قائم‌مقام مورد وصیت شناخته شود.

این پاسخ به‌صورت خودکار تولید شده و جای مشاوره‌ی حقوقی با وکیل را نمی‌گیرد؛ پاسخ‌های وکلا در ادامه آمده است.

۱۱ پاسخ از وکلا و کارشناسان حقوقی

پاسخ برتر
محمدمهدی قنبری

محمدمهدی قنبری

کارآموز وکالت مرکز وکلای قوه قضاییه

۴٫۹(۳۲ نظر)

با سلام. با توجه به اطلاعاتی که ارائه دادید، وضعیت وصیت‌نامه پدرتان از منظر حقوقی به شرح زیر قابل تحلیل است.

به‌طور خلاصه، به نظر می‌رسد وصیت‌نامه پدر شما به دلیل اقدامات بعدی ایشان، یعنی مصالحه با شهرداری و انتقال بخشی از ملک، به صورت ضمنی باطل شده و قابل اجرا نیست. در ادامه، دلایل حقوقی این موضوع توضیح داده می‌شود.

رجوع ضمنی از وصیت
بر اساس ماده ۸۳۸ قانون مدنی ایران، وصیت‌کننده (موصی) می‌تواند هر زمان که بخواهد از وصیت خود برگردد (رجوع کند). این رجوع می‌تواند به دو صورت انجام شود:​

رجوع صریح: وصیت‌کننده به طور واضح و با گفتار یا نوشتار اعلام کند که از وصیت خود برگشته است.​

رجوع ضمنی (یا فعلی): وصیت‌کننده عملی انجام دهد که با مفاد وصیت‌نامه مغایرت داشته باشد. این عمل نشان می‌دهد که او از قصد قبلی خود منصرف شده است.​

اقدام پدر شما در سال ۹۴، یعنی مصالحه با شهرداری و واگذاری بخشی از ملک وصیت‌شده، یک نمونه بارز از رجوع ضمنی است. ایشان با این کار، عملا مالکیت خود بر تمام شش دانگ ملک را از بین برده و نشان داده‌اند که دیگر قصد ندارند کل آن ملک را به همان صورتی که در وصیت‌نامه آمده، به موصی‌له (شخصی که وصیت به نفع او شده) منتقل کنند.​

اثر تغییر ماهیت و انتقال ملک وصیت‌شده
وقتی ماهیت یا بخش مهمی از مال مورد وصیت (موصی‌به) تغییر کند یا به دیگری منتقل شود، وصیت‌نامه اعتبار خود را از دست می‌دهد. در مورد شما، چندین اتفاق این موضوع را تایید می‌کند:

انتقال بخشی از ملک: پدر شما بخشی از ملک را در قبال وجه نقد، ملک دیگر و امتیازاتی به شهرداری واگذار کرده است. این عمل به معنای تصرف مالکانه و مغایر با وصیت است.​

تغییر ماهیت باقیمانده ملک: تغییر کاربری از کارگاهی به تجاری و اصلاح سند، ماهیت حقوقی و فیزیکی ملک باقیمانده را نیز دگرگون کرده است. در واقع، آن "ملک کارگاهی" که در سال ۸۹ موضوع وصیت بوده، دیگر به آن شکل وجود خارجی ندارد.

رویه قضایی
در یک پرونده حقوقی مشابه، دادگاه رای داده است که اگر وصیت‌کننده پس از تنظیم وصیت‌نامه، بخشی از ملک مورد وصیت را به شخص دیگری منتقل کند، این عمل به منزله رجوع از وصیت تلقی شده و دعوای تنفیذ آن وصیت‌نامه رد می‌شود. این رای قضایی موضع حقوقی را در شرایطی مانند وضعیت شما روشن می‌سازد و نشان می‌دهد که اقدام پدرتان به احتمال بسیار زیاد منجر به ابطال وصیت‌نامه شده است.​

نتیجه‌گیری
با توجه به موارد زیر:

مصالحه با شهرداری و واگذاری بخشی از ملک که مصداق رجوع ضمنی از وصیت است.​

تغییر کاربری و اصلاح سند که ماهیت ملک باقیمانده را تغییر داده است.

رویه قضایی که انتقال بخشی از ملک وصیت‌شده را موجب ابطال وصیت می‌داند.​

می‌توان با اطمینان بالایی گفت که وصیت‌نامه سال ۸۹ پدر شما اعتبار خود را از دست داده و قابل اجرا نیست. اموال ایشان، از جمله بخش باقیمانده آن ملک و اموال به‌دست‌آمده از مصالحه، طبق قوانین ارث بین تمام ورثه تقسیم خواهد شد، مگر اینکه وصیت‌نامه جدید و معتبری وجود داشته باشد.

نکته مهم: این پاسخ بر اساس اطلاعات ارائه‌شده و اصول کلی حقوقی است. برای اقدام قطعی و بررسی دقیق اسناد و مدارک، مشورت با یک وکیل متخصص در امور ارث و وصیت الزامی است.

احسان عبدالهی

احسان عبدالهیهویت این وکیل به‌صورت دستی توسط کارشناسان بنیاد وکلا احراز شده است.

وکیل پایه یک مرکز وکلای قوه قضاییه

۴٫۸(۶۰۲ نظر)

آن بخش از وصیت نامه که در خصوص ملک مذکور می باشد مردود بوده و قابل ترتیب اثر دادن نخواهد بود ولی این موضوع ارتباطی با سایر موارد مطروحه در وصیت نداشته و اصالت وصیت نامه از این حیث قابل خدشه نمی باشد .

سعید قیطانی

سعید قیطانی

وکیل پایه یک کانون وکلای دادگستری

۴٫۹(۲۴۱ نظر)

سلام
وصیت نامه در خصوص ملک فاقد اعتبار می باشد

حسین مظاهری تهرانی

حسین مظاهری تهرانی

وکیل پایه یک کانون وکلای دادگستری

۴٫۹(۴۸۳ نظر)

با سلام
وصیت مذکور راجع به ملک باطل است.

نمایش ۷ پاسخ دیگر وکلا
حسن آرین پور

حسن آرین پور

وکیل پایه یک کانون وکلای دادگستری

۵٫۰(۱۳۹ نظر)

با سلام و عرض ادب ،وصیت مذکور راجع به ملک باطل است

علی فتحی

علی فتحی

وکیل پایه یک مرکز وکلای قوه قضاییه

۴٫۸(۴ نظر)

سلام کاربر گرامی با توجه به توضیحات وصیت مذکور باطل می باشد

مریم حاج منوچهری

مریم حاج منوچهری

وکیل پایه یک مرکز وکلای قوه قضاییه

۴٫۹(۲۳۹ نظر)

باسلام
صرف تغییر کاربری، اصلاح سند یا کاهش/افزایش متراژ، وصیت‌نامه را باطل نمی‌کند.
اما اگر موضوع وصیت به‌گونه‌ای از بین رفته یا به مال دیگری تبدیل شده باشد، باید دید وصیت نسبت به «عین مشخص» بوده یا «به‌طور کلی نسبت به آن ملک و منافعش». نتیجه در هر حالت متفاوت است
نسبت به بخشی که در طرح شهری واگذار شده:
اگر از قرائن برآید قصد پدر این بوده که «این ملک به‌طور مطلق» به موصی‌له برسد، می‌توان استدلال کرد ملک جایگزین/وجه نقد/حقوق مکتسبه (پروانه و…) قائم‌مقام همان قسمت وصیت‌شده است.
در غیر این صورت، آن عوض ممکن است جزو ترکه عمومی محسوب شود.

سارا تک روستا

سارا تک روستا

وکیل پایه یک مرکز وکلای قوه قضاییه

۴٫۹(۱۸ نظر)

سلام کاربر گرامی وصیت نامه در خصوص ملک فاقد اعتبار می باشد .

کیمیا سوداگر سعیدآباد

کیمیا سوداگر سعیدآباد

وکیل پایه یک کانون وکلای دادگستری

۵٫۰(۵ نظر)

به نظر به علت تغییرات مهم و تبدیل مورد وصیت ، وصیتنامه فاقد اثر میباشد

محمدباقر سلیمانگلی

محمدباقر سلیمانگلی

وکیل پایه یک مرکز وکلای قوه قضاییه

۴٫۹(۴۹ نظر)

با توجه به اقدامات بعد و تغییر ماهیت ان امکان وصیت منتفی بنظر میرسد

علیرضا زرینه پور

علیرضا زرینه پور

کارآموز وکالت مرکز وکلای قوه قضاییه

۴٫۸(۲۱ نظر)

بادرود
رجوع از وصیت محسوب می شود

پرسش خود را بفرستید؛ اولین وکیل آزاد در کوتاه‌ترین زمان پاسخ می‌دهد.

پرسش حقوقی دیگری دارید؟

پرسش خود را رایگان مطرح کنید؛ وکلا و کارشناسان حقوقی بنیاد وکلا در کوتاه‌ترین زمان پاسخ می‌دهند.

پرسش جدید