آیا وراث می‌توانند چک سفید امضا را برگشت بزنند؟

پرسیده شده ۱ سال پیش۲۰ پاسخ ثبت شده
ادامهٔ متن پرسش

سلام. بعد از فوت پدرم سایر وراث یک قرارداد آوردند و گفتند طبق این قرارداد ما ملک را از پدر خریداری کرده‌ایم. چون این ملک سند داشت، من رفتم نسبت به سهم خودم در اداره ثبت سند گرفتم. حال سایر وراث به استناد آن قرارداد دعوای الزام به تنظیم سند رسمی و ابطال سند مرا طرح کرده‌اند و من هم دعوای خلع ید مطرح کردم. خداروشکر در آن پرونده حکم گرفتم به این علت که عقد بیع را نتوانستند اثبات کنند و پولی به پدرم داده نشده بود. حکم به بطلان دعوا صادر شد و حکم خلع ید به من دادند. حال آن وراث آمده‌اند و چکی که پدرم به وراث داده بود را برگشت زده‌اند. در قرارداد آمده و در خود چک هم آمده که چک بابت تنظیم سند است. چک سفید امضا بوده و بدون تاریخ و قیمت که خود وراث قیمت زده‌اند و در خود قرارداد هم شماره چک هست. حال سوال من این است: آیا به نظر شما با توجه به اینکه عقد بیع نتوانستند اثبات کنند و پولی نداده‌اند و بطلان دعوای آنها صادر شده برای ملک، وراث می‌توانند آن چک را برگشت بزنند؟ آیا به نظر شما این سوء استفاده از سفید امضا نیست؟

جمع‌بندی پاسخ وکلا

هوش مصنوعی

امکان برگشت زدن و سوءاستفاده از سفید امضا به شروط قرارداد بستگی دارد. با این حال با فوت صادرکننده، وکالت در تکمیل چک باطل می‌شود و اثبات درستی مبلغ و مندرجات آن بر عهده وراثِ دارنده چک است.

امکان وصول یا شکایت کیفری برای این چک به مفاد دقیق قرارداد، آرای قبلی و علت درج چک بستگی دارد.

پاسخ هوشمند بنیاد وکلا

هوش مصنوعی

اعتبار چک سفید امضا پس از فوت صادرکننده

بررسی وقوع سوءاستفاده از سفید امضا منوط به مفاد قرارداد است؛ برای نمونه اگر چک بابت استرداد ثمن در صورت عدم تنظیم سند بوده باشد، لزوماً سوءاستفاده تلقی نمی‌شود. با این وجود، دادن چک سفید امضا نوعی وکالت برای تکمیل سند است که این وکالت با فوت صادرکننده باطل می‌شود و تکمیل آن پس از فوت محل اشکال است. همچنین بار اثبات صحت مبلغ و مندرجات نوشته‌شده بر عهده سایر وراث است. در نهایت با توجه به انتقال رسمی سهم شما، وراث تنها در صورت وجود اموالی از متوفی می‌توانند برای وصول چک اقدام کنند.

این پاسخ به‌صورت خودکار تولید شده و جای مشاوره‌ی حقوقی با وکیل را نمی‌گیرد؛ پاسخ‌های وکلا در ادامه آمده است.

۲۰ پاسخ از وکلا و کارشناسان حقوقی

پاسخ برتر
مژگان موفقی

مژگان موفقیهویت این وکیل به‌صورت دستی توسط کارشناسان بنیاد وکلا احراز شده است.

وکیل پایه یک کانون وکلای دادگستری

۴٫۹(۵۲۳ نظر)

سلام موضوع شما بایستی که با بررسی قرارداد انجام صورت بگیره در شرایطی ممکنه سوء استفاده از سفید امضا باشه و در شرایطی خیر فرضا اگر در قرارداد نوشته شده باشه به هر علت تنظیم سند میسر نباشه و بابت استرداد ثمن پرداخت شده اون چک قابلیت استفاده داشته باشه خب این دیگه نمی‌تونه سوء استفاده محسوب بشه منتها یه نکته دیگر مهم این هست که پدر شما مرحوم شدند حالا درچک سفید امضا در واقع شخص به طرف مقابل یک نمایندگی و وکالت میده که متن چک رو پر کنه با فوت موکل یعنی با فوت پدر شما این وکالت نمایندگی از بین میره بنابراین از این منظر هم استفاده از چک متعذره همچنین بحث بار اثبات از حیث مبلغ و مندرجات چک به عهده طرف یعنی وراث است اینها نکاتی است که شما باید در نظر داشته باشید تا واکنش حقوقی درست اتخاذ کنید.

الهه طالبی

الهه طالبی

وکیل پایه یک مرکز وکلای قوه قضاییه

۴٫۸(۲۳۷ نظر)

سلام، وقت بخیر اظهارنظر در این زمینه نیازمند بررسی مدارک می باشد‌

ابوالفضل جهان بخش

ابوالفضل جهان بخش

وکیل پایه یک کانون وکلای دادگستری

۴٫۸(۱٬۲۴۸ نظر)

با سلام اظهار نظر در این زمینه مستلزم بررسی مدارک و مستندات می باشد.

مریم مزرعه فرد

مریم مزرعه فرد

وکیل پایه یک کانون وکلای دادگستری

۴٫۸(۴ نظر)

سلام مدارک باید بررسی گردند

نمایش ۱۶ پاسخ دیگر وکلا
الهام دامغانی ثانی

الهام دامغانی ثانیهویت این وکیل به‌صورت دستی توسط کارشناسان بنیاد وکلا احراز شده است.

وکیل پایه یک کانون وکلای دادگستری

۴٫۹(۶۷۳ نظر)

با سلام
مدارک باید بررسی گردد

حسین مظاهری تهرانی

حسین مظاهری تهرانی

وکیل پایه یک کانون وکلای دادگستری

۴٫۹(۴۸۳ نظر)

با سلام
اسناد و مدارک و آرای صادره بایستی بررسی شود.

محمدرضا توکلی

محمدرضا توکلی

وکیل پایه یک کانون وکلای دادگستری

۴٫۹(۲۷۵ نظر)

با سلام برای تشخیص نوع تضمین و امکان وصول آن ، مستندات باید بررسی شود.

امید جلالی چیمه

امید جلالی چیمه

وکیل پایه یک کانون وکلای دادگستری

۵٫۰(۲ نظر)

با درود
توضیحات شما کامل نمی‌باشد ونیاز به بررسی مدارک می‌باشد،اما با توجه به اینکه ملک به صورت رسمی به شما انتقال یافته است دیگر وراث در فرض اقدام از طریق چکی که متعلق به پدرتان بوده،نمی‌توانم نسبت به آن متعرض شوند و تنها در صورت وجود اموال از پدرتان می‌توانند نسبت به وصول وجه چک اقدام نمایند.

حسن آرین پور

حسن آرین پور

وکیل پایه یک کانون وکلای دادگستری

۵٫۰(۱۳۹ نظر)

با سلام و عرض ادب ،اسناد و مدارک و آرای صادره بایستی بررسی گردد

داود فروغی

داود فروغی

وکیل پایه یک مرکز وکلای قوه قضاییه

۴٫۹(۴۷ نظر)

با سلام برای اظهار نظر دقیق باید مدارک بررسی شود

سعید قیطانی

سعید قیطانی

وکیل پایه یک کانون وکلای دادگستری

۴٫۹(۲۴۱ نظر)

سلام
نیاز به بررسی مستندات می باشد

احمد جوکاری

احمد جوکاری

وکیل پایه یک مرکز وکلای قوه قضاییه

۴٫۹(۳۷ نظر)

با سلام
پاسخ به سوال نیازمند توضیحات بیشتر است با این حال بنا به مطالب بیان شده ظاهرا احتمال موفقیت ایشان در دعوی چک ضعیف است

محمدمهدی قنبری

محمدمهدی قنبری

کارآموز وکالت مرکز وکلای قوه قضاییه

۴٫۹(۳۲ نظر)

سلام وقتت بخیر
با توجه به توضیحاتی که فرمودید و با در نظر گرفتن احکام صادره قبلی، وضعیت حقوقی شما بسیار مستحکم به نظر می‌رسد. در پاسخ به سوالات شما باید به چند نکته کلیدی حقوقی اشاره کرد:

۱. رابطه چک با قرارداد (وصف تبعی چک)

وقتی در متن قرارداد و یا در خود چک قید شده که چک «بابت تنظیم سند» است، این چک جنبه امانی یا تضمینی پیدا می‌کند. از آنجا که دادگاه در پرونده قبلی حکم به بطلان دعوای آن‌ها صادر کرده و عقد بیع (خرید و فروش) را احراز نکرده است، عملا «مبنای» صادر شدن آن چک از بین رفته است. به عبارت دیگر، وقتی معامله‌ای وجود ندارد، تعهد به تنظیم سند و مبلغ مربوط به آن نیز فاقد وجاهت قانونی است.

۲. سوءاستفاده از سفیدامضا (جنبه کیفری و حقوقی)

بله، این اقدام می‌تواند مصداق «سوءاستفاده از سفیدامضا» باشد. طبق ماده ۶۷۳ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات)، هر کس از سفیدامضایی که به او سپرده شده است سوءاستفاده کند، مجرم شناخته می‌شود.

نکته مهم: وراث با درج مبلغ و تاریخ در چکی که بابت امر خاصی (تنظیم سند) بوده، در حالی که می‌دانستند معامله‌ای تایید نشده، در واقع از امانتی که در دستشان بوده برخلاف نیت صادرکننده استفاده کرده‌اند.

۳. ابطال عملیات اجرایی یا استرداد لاشه چک

شما می‌توانید و باید اقدامات زیر را انجام دهید:
دعوای حقوقی «اعلام بطلان چک و استرداد لاشه چک»: با استناد به حکم قطعی دادگاه که بیع را باطل یا غیرواقعی دانسته، دادخواست بدهید که چون منشا صدور چک (معامله ملک) منتفی شده، این چک فاقد اعتبار است و باید به ورثه (ترکه) بازگردد.
دعوای «اثبات عدم اشتغال ذمه»: اگر آن‌ها از طریق دادگاه یا اجرای ثبت برای وصول مبلغ چک اقدام کرده‌اند، شما باید دادخواست «اثبات عدم اشتغال ذمه» (یعنی بدهکار نبودن) بدهید و درخواست «توقیف عملیات اجرایی» کنید.
شکایت کیفری: می‌توانید تحت عنوان «سوءاستفاده از سفیدامضا» شکایت کنید. البته اثبات این امر در دادگاه کیفری نیاز به دقت دارد، چون باید ثابت کنید که مبلغ درج شده مورد توافق نبوده است.

۴. اعتبار حکم قبلی (امر قضاوت شده)

حکم بطلان دعوای آن‌ها و خلع یدی که شما گرفته‌اید، «اماره قضایی» بسیار قوی است. وقتی دادگاه گفته است پولی به پدر پرداخت نشده و معامله‌ای صورت نگرفته، پس ورثه حق ندارند چکی را که بابت آن معامله واهی بوده، به اجرا بگذارند. این کار آن‌ها نوعی «تحصیل مال از طریق نامشروع» نیز تلقی می‌شود.

توصیه نهایی:
با توجه به اینکه چک جنبه کیفری پیدا نکند (چون صادرکننده فوت شده، مسئولیت کیفری متوجه پدر شما نیست اما اموال پدر که به شما ارث رسیده در خطر توقیف است)، سریعا از طریق یک وکیل مجرب دادخواست «ابطال چک و اثبات عدم اشتغال ذمه» را به استناد حکم قطعی قبلی مطرح کنید تا جلوی هرگونه توقیف اموال گرفته شود.

نکته: چون چک مربوط به متوفی است و توسط وراث (ذینفعان) پر شده و به جریان افتاده، دادگاه به راحتی با تطبیق حکم قبلی، متوجه سوء نیت آن‌ها خواهد شد.

آسیه فتاحی امیردهی

آسیه فتاحی امیردهی

وکیل پایه یک مرکز وکلای قوه قضاییه

۴٫۸(۲٬۸۲۹ نظر)

با سلام موضوع نیازمند بررسی است

ندا السادات روناسی

ندا السادات روناسی

وکیل پایه یک کانون وکلای دادگستری

۴٫۸(۵۴ نظر)

با سلام
پاسخ به پرسش شما مستلزم بررسی مدارک و مستندات می باشد.

مینا امیری ثانی

مینا امیری ثانی

وکیل پایه یک کانون وکلای دادگستری

۴٫۹(۲۵۴ نظر)

با درود
می بایست بدوا مدارک بررسی گردد

ویدا سماوات

ویدا سماوات

کارآموز وکالت کانون وکلای دادگستری

۵٫۰(۷۵ نظر)

سلام عرض ادب می بایست بدوا مدارک بررسی گردد موفق باشید

حمیدرضا قاسمی

حمیدرضا قاسمی

وکیل پایه یک کانون وکلای دادگستری

۵٫۰(۲۳۷ نظر)

چون عقد بیع باطل شده و چک بابت تنظیم سند بوده، وراث حق برگشت زدن آن را ندارند و این اقدام مصداق سوءاستفاده از سفید امضا است.

طیبه اصغری

طیبه اصغری

کارآموز وکالت مرکز وکلای قوه قضاییه

۴٫۹(۲۶ نظر)

چک یک سند تجاری است، اما صدور آن «پایه» و «جهتی» دارد. در متن خود چک و قرارداد تصریح شده که چک «بابت تنظیم سند» صادر شده است. وقتی با رای قطعی دادگاه ثابت شده که عقد بیعی وجود نداشته، پولی پرداخت نشده و دعوای الزام به تنظیم سند آن‌ها رد و باطل شده است، «جهت» صدور چک کاملا از بین رفته است. بنابراین، وراث هیچ‌گونه «استحقاق قانونی» برای مطالبه وجه این چک ندارند.

حدیث محمودی

حدیث محمودی

کارآموز وکالت مرکز وکلای قوه قضاییه

۵٫۰(۳۱ نظر)

با توجه به اینکه چک مورد نظر منحصرا بابت “چتنظیم سندصادر گردیده و با صدور دادنامه قطعی مبنی بر بطلان بیع، “جهت” صدور چک منتفی شده است، مطالبه وجه آن از سوی وراث فاقد وجاهت قانونی است. مطابق اصول حاکم بر اسناد تجاری، با زوال سبب صدور در روابط مستقیم، تعهد ناشی از سند نیز زایل می‌گردد

پرسش خود را بفرستید؛ اولین وکیل آزاد در کوتاه‌ترین زمان پاسخ می‌دهد.

پرسش حقوقی دیگری دارید؟

پرسش خود را رایگان مطرح کنید؛ وکلا و کارشناسان حقوقی بنیاد وکلا در کوتاه‌ترین زمان پاسخ می‌دهند.

پرسش جدید