با سلام و احترام.
اقدام شما برای تنظیم مبایعه‌نامه در زمان حیات، اقدامی صحیح و قانونی بوده است و نگرانی شما بابت ابطال آن توسط سایر وراث تا حد زیادی قابل رفع است. بر اساس قوانین مدنی ایران و رویه قضایی، پاسخ به سوالات شما در ادامه آمده است:
۱. اعتبار مبایعه‌نامه پس از فوت
مبایعه‌نامه تنظیمی شما یک عقد لازم است. طبق قانون، فوت فروشنده هیچ تاثیری در اعتبار عقد بیع (خرید و فروش) ندارد. بنابراین، پس از مرگ شما، این مبایعه‌نامه همچنان معتبر است و سایر وراث (دختران) نمی‌توانند صرفا به دلیل فوت شما آن را باطل کنند یا ملک را جزو ماترک (ارثیه) حساب کنند.
۲. مسئله عدم دریافت واقعی ثمن (پول معامله)
اینکه شما در متن مبایعه‌نامه اقرار کرده‌اید که پول را دریافت کرده‌اید (دویست میلیون تهاتر و سیصد میلیون دریافت نقدی)، از نظر حقوقی بسیار محکم است:
قاعده اقرار: در حقوق ایران، "اقرار عقلا علیه خودشان نافذ است". وقتی شما کتبا نوشته‌اید پول را گرفته‌اید، وراث شما بعدا نمی‌توانند به سادگی ادعا کنند که پولی رد و بدل نشده است، مگر اینکه بتوانند ثابت کنند اقرار شما فاسد یا مبنی بر اشتباه بوده که کار بسیار دشواری است.
بدهی، نه بطلان: حتی اگر ثابت شود پولی فیزیکی رد و بدل نشده، معامله باطل نمی‌شود. در بدترین حالت، خریدار (پسرتان) مدیون شما محسوب می‌شود، اما چون شما در زمان حیات مطالبه نکرده‌اید و عملا آن را به او بخشیده‌اید (ابراء عملی)، مشکلی برای صحت اصل معامله ایجاد نمی‌کند.
۳. عدم تحویل زمین و ادامه کشاورزی شما
اینکه زمین در دست شماست و شما روی آن کار می‌کنید، به صحت معامله لطمه نمی‌زند:
تصرف با اذن مالک: از نظر حقوقی، پس از فروش، پسر شما مالک زمین است و شما با اجازه او (به صورت امانت یا عاریه) در حال استفاده از زمین هستید. آمدن پسرتان برای جمع‌آوری محصول و تحویل آن به شما، خود نشان‌دهنده نوعی تحویل و تحول (قبض و اقباض) و اعمال مالکیت توسط اوست که منافع را دوباره به شما بازگردانده است.
عدم شرطیت قبض در بیع: برخلاف هبه (بخشیدن) که "تحویل دادن" شرط صحت آن است، در بیع (فروش)، همین که صیغه عقد جاری و سند امضا شود، مالکیت منتقل می‌شود حتی اگر زمین سال‌ها بعد تحویل داده شود.
۴. ادعای صوری بودن معامله
ممکن است وراث ادعا کنند معامله صوری (الکی) بوده تا آنها را از ارث محروم کنید. اما برای اینکه معامله‌ای باطل و صوری باشد، باید ثابت شود که شما قصد واقعی خرید و فروش نداشته‌اید. وجود مبایعه‌نامه کتبی، امضای شهود، مهر شورا و تعیین قیمت مشخص، همگی نشان‌دهنده قصد واقعی شما برای انتقال مالکیت است و ادعای صوری بودن را رد می‌کند.
جمع‌بندی و توصیه
مبایعه‌نامه شما معتبر است و عدم امضای دختران در تقسیم‌نامه یا مبایعه‌نامه تاثیری در فروش اموال شخصی شما در زمان حیاتتان ندارد (شما اختیار کامل اموال خود را دارید). با این حال، برای محکم‌کاری بیشتر پیشنهاد می‌شود:
اگر امکان دارد، کد رهگیری برای مبایعه‌نامه بگیرید (هرچند با سند نسق دشوار است اما مهر شورا اعتبار خوبی دارد).
می‌توانید یک دست‌نوشته جداگانه (اقرارنامه) تنظیم کنید و در آن ذکر کنید که: «اینجانب تایید میکنم که زمین‌ها را به پسرم فروخته‌ام و اگرچه هنوز خودم روی زمین کار میکنم، این کار با اجازه و رضایت پسرم به عنوان مالک است و منافع آن را او به من بخشیده است». این برگه راه هرگونه ادعای تصرف عدوانی یا صوری بودن را در آینده می‌بندد.
