آیا وجه التزام دریافتی هنگام فسخ قرارداد خرید زمین ربا محسوب می‌شود؟

پرسیده شده ۱ ماه پیش۱۷ پاسخ ثبت شده

در دی‌ماه ۱۴۰۳ مبلغ ۱۹۰ میلیون تومان بابت خرید زمین، بدون تنظیم قرارداد کتبی، به فروشنده پرداخت شد و مقرر گردید ظرف سه ماه زمین تحویل داده شود. برای تضمین انجام تعهد، فروشنده چکی به مبلغ ۲۸۰ میلیون تومان (شامل نود میلیون تومان اضافه به‌عنوان وجه التزام) به پرداخت‌کننده داد. فروشنده به تعهد خود عمل نکرد و پس از پانزده ماه، با برگشت‌خوردن چک، مبلغ ۲۸۰ میلیون تومان دریافت شد. آیا این مبلغ اضافه دریافتی ربا محسوب می‌شود؟

جمع‌بندی پاسخ وکلا

در حال آماده‌سازی

پاسخ‌های وکلا در حال جمع‌بندی است؛ چند لحظه دیگر همین‌جا نمایش داده می‌شود.

۱۷ پاسخ از وکلا و کارشناسان حقوقی

پاسخ برتر
علیرضا باقری

علیرضا باقری

کارآموز وکالت مرکز وکلای قوه قضاییه

۵٫۰(۱۱ نظر)

اگر مبلغ ۹۰ میلیون تومان واقعا بابت وجه التزام عدم انجام تعهد فروشنده در تحویل زمین توافق شده باشد، صرف بیشتر بودن مبلغ دریافتی از ۱۹۰ میلیون تومان پرداختی، آن را ربا نمی‌کند. اینجا رابطه طرفین قرض نیست که مبلغی داده شده و شرط بازپرداخت مبلغ بیشتری شده باشد؛ بلکه وجه بابت خرید زمین پرداخت شده و مبلغ اضافی، ضمانت اجرای تخلف فروشنده از تعهد قراردادی است. ماده ۲۳۰ قانون مدنی نیز توافق طرفین بر وجه التزام را به رسمیت شناخته و رای وحدت رویه شماره ۸۰۵ دیوان عالی کشور نیز اصل اعتبار وجه التزام قراردادی را پذیرفته است.
با این حال، چون قرارداد کتبی تنظیم نشده، مسئله اصلی اثبات توافق بر وجه التزام است. باید بتوانید با چک، پیام‌ها، شهادت، رسید پرداخت یا سایر قرائن ثابت کنید که مبلغ ۲۸۰ میلیون تومان بابت استرداد اصل وجه به‌علاوه ۹۰ میلیون تومان وجه التزام ناشی از عدم تحویل زمین تعیین شده، نه اینکه ۱۹۰ میلیون تومان به عنوان قرض داده شده و شرط شده باشد مبلغ بیشتری بازگردانده شود.

علی جعفری

علی جعفری

وکیل پایه یک کانون وکلای دادگستری

۵٫۰(۶ نظر)

درود - در فرضی که بیان کرده‌اید، دو حالت مهم وجود دارد:
۱) اگر ۱۹۰ میلیون تومان واقعا ثمن معامله زمین بوده و فروشنده متعهد شده زمین را ظرف سه ماه تحویل دهد، و چک ۲۸۰ میلیونی صرفا برای تضمین انجام تعهد و وجه‌التزام تخلف بوده باشد، مبلغ ۹۰ میلیون لزوما «ربا» محسوب نمی‌شود. در این حالت، موضوع می‌تواند وجه‌التزام قراردادی/خسارت ناشی از تخلف باشد، نه سود قرض.
۲) اما اگر در واقع ۱۹۰ میلیون به فروشنده قرض داده شده و در مقابل، از ابتدا شرط شده که پس از مدتی ۲۸۰ میلیون برگرداند، یعنی ۹۰ میلیون اضافه در برابر مهلت و تاخیر در بازپرداخت بوده، این ساختار از نظر فقهی می‌تواند قرض ربوی باشد؛ حتی اگر عنوان «وجه‌التزام» یا «چک تضمینی» روی آن گذاشته شده باشد.

غلامرضا صارمی

غلامرضا صارمی

وکیل پایه یک مرکز وکلای قوه قضاییه

۴٫۹(۱۷ نظر)

سلام
اگر واقعا مبلغ زیاده بابت وجه التزام تخلف از انجام تعهد بوده باشد ربا محسوب نمی شود

مصطفی فودازی

مصطفی فودازی

کارآموز وکالت مرکز وکلای قوه قضاییه

۵٫۰(۳ نظر)

با سلام
خیر، صرفا به دلیل اینکه ۱۹۰ میلیون تومان در مقابل ۲۸۰ میلیون تومان دریافت شده، ربا محسوب نمی‌شود؛ چون مبلغ اضافه در قالب وجه‌التزام تخلف از تعهد فروشنده و عدم تحویل زمین تعیین شده، نه در قالب قرض. رای وحدت رویه ۸۰۵ نیز اعتبار وجه‌التزام قراردادی را پذیرفته است.
البته چون قرارداد کتبی ندارید، اثبات اینکه ۹۰ میلیون تومان واقعا وجه‌التزام معامله بوده و نه سود قرض بسیار مهم است.

نمایش ۱۳ پاسخ دیگر وکلا
نفیسه اصولی صفار

نفیسه اصولی صفار

وکیل پایه یک کانون وکلای دادگستری

۵٫۰(۷۴ نظر)

کاربر محترم
خیر اگر در راستای قرارداد و مفاد آن هر چند شفاهی باشد ربا نیست

حمیدرضا قاسمی

حمیدرضا قاسمی

وکیل پایه یک کانون وکلای دادگستری

۵٫۰(۲۳۷ نظر)

دریافت مبلغ اضافی در این فرض ربا محسوب نمیشود، چون چک بهعنوان وجه التزام و تضمین عدم انجام تعهد صادر شده، نه برای قرض. ربا در قرض پول به شرط زیادی مطرح است، اما وجه التزام برای جبران خسارت یا تضمین انجام قرارداد، مشروع و قابل مطالبه است. بنابراین دریافت ۲۸۰ میلیون تومان بر اساس توافق و چک، ربا نیست.

مریم حاج منوچهری

مریم حاج منوچهری

وکیل پایه یک مرکز وکلای قوه قضاییه

۴٫۹(۲۳۹ نظر)

باسلام
اوصافی که بیان کردید، نمی‌توان صرفا به دلیل اینکه ۹۰ میلیون تومان بیشتر از ۱۹۰ میلیون تومان دریافت شده، آن را ربا دانست. اگر رابطه واقعی، معامله زمین و مبلغ ۹۰ میلیون وجه التزام برای عدم انجام تعهد فروشنده بوده باشد، دفاع قوی برای غیرربوی بودن آن وجود دارد؛ ولی چون قرارداد کتبی ندارید، اثبات منشا و علت تعیین مبلغ ۹۰ میلیون بسیار مهم است. رای وحدت رویه ۸۰۵ نیز اعتبار وجه التزام قراردادی را در صورت عدم مغایرت با قوانین آمره تایید کرده است.

کامران تیموری

کامران تیموری

وکیل پایه یک کانون وکلای دادگستری

با سلام
با توجه به توضیحات شما چنانچه در قرارداد این وجه التزام درج شده باشد و فروشنده نیز قبول نموده و چک را پرداخت کرده ، ربا نمی باشد.

محمودرضا کثیری

محمودرضا کثیری

وکیل پایه یک کانون وکلای دادگستری

با احترام، بر اساس توضیحات شما این مبلغ به عنوان وجه التزام بوده و صرف این که مازاد بر این مبلغ پرداخت شده به منزله ربا نمی باشد. اما در ظاهر نکته ای که وجود دارد عدم تنظیم توافق کتبی هست و خب اثبات اینکه ۹۰ میلیون مازاد بر مبلغ دریافتی از چه جهت بوده است چالش برانگیز می شود. لذا باید به صورت دقیق ادله و مستندات شما بررسی شود.

امیر فراستی

امیر فراستی

کارآموز وکالت مرکز وکلای قوه قضاییه

۵٫۰(۱۲ نظر)

سلام پیرو سوال شما، صرف دریافت ۹۰ میلیون تومان اضافه، لزوما ربا نیست؛ چون مبلغ اضافه بابت تخلف فروشنده از تعهد تحویل زمین و به‌عنوان وجه التزام تعیین شده، نه در قبال قرض دادن ۱۹۰ میلیون تومان. ماده ۲۳۰ قانون مدنی اصل وجه التزام قراردادی را پذیرفته است و ماده ۵۹۵ قانون مجازات زمانی ناظر به رباست که زیاده در قالب رابطه ربوی احراز شود. بنابراین با این اوصاف، وجه التزام ناشی از عدم انجام تعهد فروش زمین اصولا ربا محسوب نمی‌شود، هرچند نحوه تنظیم توافق و متن چک می‌تواند در تشخیص نهایی مؤثر باشد.

زهرا بانی رشید

زهرا بانی رشید

کارآموز وکالت مرکز وکلای قوه قضاییه

۴٫۸(۹ نظر)

بااحترام
صرف دریافت ۹۰ میلیون تومان اضافه لزوما ربا محسوب نمیشود و اگر این مبلغ واقعا وجه التزام تاخیر در انجام تعهد بوده باشد موضوع ربوی نیست اما اگر در واقع در برابر مهلت یا تاخیر در بازپرداخت وجه پرداختی تعیین شده باشد میتواند مشمول عنوان ربا شود و متن توافق و علت واقعی صدور چک در تشخیص موضوع تعیین کننده است

مجتبی نصیری نیا

مجتبی نصیری نیا

وکیل پایه یک کانون وکلای دادگستری

۴٫۹(۷ نظر)

خیر ربا محسوب نمی‌گردد و بابت عدم ایفای تعهد فروشنده دریافت شده است مسلما از بابت این عدم ایفای تعهد به شما خسارت وارد شده‌ است و این مبلغ بابت خسارت می باشد که این خسارت مفروض می باشد.

زهرا فرج

زهرا فرج

وکیل پایه یک مرکز وکلای قوه قضاییه

۵٫۰(۲۵۸ نظر)

چنانچه براساس مفاد قرارداد و درجهت وجه التزام باشد ربا محسوب نمی گردد.

معصومه حیدری

معصومه حیدری

کارآموز وکالت کانون وکلای دادگستری

۴٫۹(۲۸ نظر)

درود
خیر؛ صرف دریافت ۹۰ میلیون تومان اضافه، ربا محسوب نمی‌شود اگر این مبلغ واقعا وجه‌التزام تخلف از تعهد فروشنده بوده و بابت تاخیر در انجام تعهد تعیین شده باشد، نه سود قرض. تشخیص نهایی با دادگاه و مفاد توافق است.

مقصود عبادی بشیر

مقصود عبادی بشیر

وکیل پایه یک کانون وکلای دادگستری

۵٫۰(۳ نظر)

سلام و احترام
به نظر می رسد از اول نظر طرفین قرض ربوی است که طرف اول ۱۹۰بدهد بعد از مدتی ۲۸۰بکیرد که محقق شده و کاملا ربوی است و فروش شفاهی زمین هم صورت سازی یا معامله صوری بوده که ارزشی ندارد.

ابراهیم باقریان خوزانی

ابراهیم باقریان خوزانی

وکیل پایه یک مرکز وکلای قوه قضاییه

۵٫۰(۱۵ نظر)

با این اوصافی که گفتید، به‌سادگی نمی‌توان گفت ۹۰ میلیون تومان اضافه، رباست؛ اما نحوه تنظیم تعهد و علت صدور چک خیلی تعیین‌کننده است.
اگر واقعا ساختار معامله این بوده که:
۱۹۰ میلیون تومان بابت خرید زمین پرداخت شده؛
فروشنده متعهد بوده ظرف سه ماه زمین را تحویل دهد؛
چک ۲۸۰ میلیونی برای تضمین انجام تعهد غیرپولی فروشنده صادر شده؛

تهمینه جعفری زرمهری

تهمینه جعفری زرمهری

وکیل پایه یک مرکز وکلای قوه قضاییه

۴٫۸(۱۸ نظر)

خیر، ربا محسوب نمی‌شود، زیرا وجه التزام برای تضمین انجام تعهد و جبران خسارت عدم ایفای تعهد است، نه قرض با سود، و در قراردادهای غیربانکی با توافق طرفین قابل مطالبه است.

پرسش خود را بفرستید؛ اولین وکیل آزاد در کوتاه‌ترین زمان پاسخ می‌دهد.

پرسش حقوقی دیگری دارید؟

پرسش خود را رایگان مطرح کنید؛ وکلا و کارشناسان حقوقی بنیاد وکلا در کوتاه‌ترین زمان پاسخ می‌دهند.

پرسش جدید