با سلام و احترام،
در پاسخ به پرسش شما در خصوص امکان توقیف ملک موروثی که به نام مادر شما ثبت شده است توسط همسرتان برای مهریه، لازم است به چند نکته کلیدی توجه فرمایید.
اصل کلی: عدم امکان توقیف اموال شخص ثالث
به طور کلی، همسر شما برای وصول مهریه تنها می‌تواند اموالی را توقیف کند که به نام شما (شوهر) ثبت شده باشد. مهریه دینی است بر عهده زوج، و اصولا امکان توقیف اموال دیگران، از جمله اموال والدین شما، برای پرداخت این دین وجود ندارد. از آنجایی که شما و برادرتان سهم‌الارث خود را به صورت رسمی و قانونی به مادرتان منتقل کرده‌اید و سند مالکیت نیز به نام ایشان صادر شده است، این ملک در حال حاضر جزو دارایی‌های مادر شما محسوب می‌شود و دیگر به شما تعلق ندارد. بنابراین، طبق قاعده کلی، همسرتان نمیتواند مستقیما این ملک را برای مهریه توقیف کند.
استثناء مهم: معامله به قصد فرار از دین
با وجود اصل بالا، یک استثناء قانونی مهم وجود دارد که می‌تواند شرایط را تغییر دهد. اگر همسر شما بتواند در دادگاه ثابت کند که انتقال سند به نام مادرتان، یک معامله صوری و با هدف فرار از پرداخت بدهی (در اینجا مهریه) بوده است، شرایط متفاوت خواهد بود.
برای اینکه دادگاه این انتقال را "معامله به قصد فرار از دین" تشخیص دهد، همسر شما باید موارد زیر را اثبات کند:
قصد شما برای فرار از دین: باید ثابت شود که انگیزه اصلی شما از این انتقال، جلوگیری از دسترسی همسرتان به این مال برای وصول مهریه بوده است.
صوری بودن معامله: از آنجایی که ملک به مادر (بستگان درجه یک) منتقل شده و احتمالا مبلغی در ازای آن رد و بدل نشده است، اثبات صوری بودن آن برای دادگاه آسان‌تر خواهد بود.
زمان انتقال: اگر انتقال ملک پس از بروز اختلافات خانوادگی یا پس از آنکه همسرتان مهریه خود را مطالبه کرده باشد صورت گرفته باشد، این موضوع می‌تواند به عنوان یک قرینه قوی مبنی بر قصد فرار از دین تلقی شود.
اگر دادگاه چنین تشخیصی دهد، می‌تواند حکم به باطل شدن معامله انتقال سند داده و پس از آن، سهم شما از ملک را برای پرداخت مهریه توقیف کند.
نتیجه‌گیری
در حالت عادی: خیر، همسر شما نمیتواند ملکی را که قانونا به نام مادرتان است، توقیف کند.
در حالت استثنائی: بله، اگر همسرتان بتواند در دادگاه ثابت کند که این انتقال سند صرفا برای فرار از پرداخت مهریه بوده است، امکان توقیف ملک وجود دارد.
با توجه به پیچیدگی‌های حقوقی این موضوع و تاثیر جزئیات پرونده بر رای نهایی دادگاه، اکیدا توصیه می‌شود که برای دریافت مشاوره دقیق و متناسب با شرایط خاص خود، با یک وکیل متخصص در امور خانواده و املاک مشورت نمایید.
