سلام
بله، طبق قانون، پرداخت نیم عشر اجرایی که معادل پنج درصد (یک بیستم) محکوم‌به میباشد، اصولا بر عهده محکوم‌علیه (شخصی که حکم علیه او صادر شده) است. این مبلغ به عنوان هزینه اجرای حکم پس از قطعیت رای و صدور اجرائیه، و در صورتی که محکوم‌علیه ظرف ده روز از تاریخ ابلاغ اجرائیه، محکوم‌به را نپردازد یا با محکوم‌له ترتیبی برای پرداخت ندهد، از محکوم‌علیه وصول میشود.
مسئول پرداخت نیم عشر اجرایی
قانون صراحتا بیان می‌کند که محکوم‌علیه مسئول پرداخت نیم عشر اجرایی است. این هزینه در واقع حق‌الاجرای پرونده است که پس از صدور اجرائیه و انقضای مهلت ده روزه برای پرداخت داوطلبانه توسط محکوم‌علیه، از او اخذ می‌گردد.
چرا گاهی از محکوم‌له مطالبه میشود؟
اینکه شنیده‌اید اجرای احکام ممکن است ابتدا نیم عشر را از محکوم‌له دریافت کند، می‌تواند به دلایل زیر یا برداشت‌های نادرست مربوط باشد:
تفکیک نیم عشر دولتی و اجرایی:
نیم عشر دولتی: این نوع نیم عشر معمولا در دعاوی مربوط به مهریه مطرح میشود و زوجه (محکوم‌له) ممکن است در ابتدا مکلف به پرداخت یک بیستم از مبلغ مهریه به عنوان هزینه صدور اجرائیه (نیم عشر دولتی) شود. البته در صورتی که زوجه توانایی پرداخت نداشته باشد، می‌تواند دادخواست اعسار از پرداخت آن را ارائه دهد. در صورت پذیرش اعسار، این مبلغ بعدا از زوج (محکوم‌علیه) پس از وصول مهریه، توسط دادگاه دریافت خواهد شد.
نیم عشر اجرایی: این نوع نیم عشر که موضوع سوال شماست، مربوط به حق‌الاجرای سایر پرونده‌های حقوقی دادگاه (مانند مطالبه بدهی) است و پرداخت آن بر عهده محکوم‌علیه میباشد.
تقاضای اجرای بدون حق توسط محکوم‌له:
طبق ماده ۱۸۱ قانون ثبت، اگر محکوم‌له (داین) بدون داشتن حق قانونی، تقاضای اجرای حکم کرده باشد، هزینه نیم عشر نسبت به آن قسمتی که داین حقی برای مطالبه آن نداشته، از خود او دریافت خواهد شد.
معافیت محکوم‌علیه از پرداخت نیم عشر اجرایی
محکوم‌علیه در شرایط زیر از پرداخت نیم عشر اجرایی معاف میشود:
اگر ظرف ده روز پس از ابلاغ اجرائیه، بدهی (محکوم‌به) خود را بپردازد.
اگر ظرف ده روز پس از ابلاغ اجرائیه، با محکوم‌له (طرف مقابل) برای پرداخت بدهی سازش کند یا ترتیبی برای اجرای حکم معین نمایند.
اگر محکوم‌له پس از قطعیت حکم، اساسا درخواست صدور اجرائیه ننماید، یا در مواردی که اجرای حکم قانونا نیاز به صدور اجرائیه ندارد (مانند حکم رفع تصرف عدوانی یا دستور فروش ملک مشاع)، نیم عشر اجرایی موضوعیت پیدا نمی‌کند.
بنابراین، در پرونده حقوقی شما که محکوم‌له هستید و موضوع، نیم عشر اجرایی است، اصل بر این است که این هزینه توسط محکوم‌علیه پرداخت شود، مگر اینکه یکی از شرایط استثنایی فوق (مانند درخواست اجرای بدون حق توسط شما) وجود داشته باشد.
