سلام و وقت بخیر 🌿
پاسخ را بر اساس آخرین مقررات «قانون جامع خدمات-رسانی به ایثارگران» (۱۳۹۱ و اصلاحات بعدی)، آیین‌نامه اجرائی ماده ۳۸ همان قانون و بخشنامه‌های بنیاد شهید و امور ایثارگران (بنیاد) به طور طبقه بندی ارائه می‌کنم:
۱) چه کسانی «ذی‌نفع اصلی» مستمری شهید هستند؟
• همسر شهید (زوجه دائم)
• فرزندان شهید (تا زمان اشتغال به کار یا تمکن مالی؛ برای دختر تا ازدواج)
• پدر و مادر «نسبی» شهید، مشروط به آن‌که تحت تکفل یا فاقد حقوق و درآمد باشند.
(ماده ۳۸ قانون جامع و ماده ۳ آیین‌نامه اجرائی)
۲) نامادری (= همسر دوم پدر شهید) در هیچ‌یک از سه گروه بالا قرار ندارد. قانون «والدین» را فقط پدر و مادر نسبی شناخته است، بنابراین:
• مادام که پدر در قید حیات بود، او به عنوان ذی‌نفع اصلی مستمری می‌گرفت.
• با فوت پدر، مستمری والدین قطع می‌شود؛ نامادری جانشین او نمی‌شود.
۳) خواهران و برادران شهید ذی‌نفع اصلی مستمری نیستند؛ فقط می‌توانند از بعضی سهمیه‌های تحصیلی و استخدامی استفاده کنند (بند «ث» ماده ۶۶ قانون جامع).
۴) چه حمایت مالی برای نامادری و خواهران پیش-بینی شده است؟
• «کمک معیشت ماده ۲۶» : بنیاد طبق ماده ۲۶ دستورالعمل اقتصادی، می‌تواند به افراد درجه ۲ شهید (از جمله نامادری و خواهر فاقد شغل و درآمد) ماهانه «کمک معیشت» بدهد. مبلغ این کمک در حال حاضر حدود پنج تا شش میلیون تومان است و هر سال با بودجه مصوب هیئت امنا تغییر می‌کند.
• هیچ عنوان قانونی برای تبدیل این کمک به «حقوق وظیفه / مستمری ثابت» وجود ندارد، مگر این‌که مجلس در آینده قانون جدیدی تصویب کند.
۵) آیا راه دیگری برای برقراری همان مستمری قبلی وجود دارد؟
• خیر. چون مستمری مزبور «حقوق والدین نسبی شهید» بود و با فوت آخرین والد نسبی موضوعا منتفی شده است.
• حتی رای دیوان عدالت اداری هم در این‌باره به سود شما نخواهد بود؛ چون مستند صریح قانونی وجود ندارد که نامادری را در زمره والدین یا افراد واجد حقوق وظیفه قرار دهد.
۶) اگر نیاز مالی بیش از مبلغ کمک معیشت است چه می‌توان کرد؟
• درخواست «افزایش کمک معیشت» یا «کمک موردی» از کمیسیون ماده ۲۶ بنیاد (در استان) با ارائه اسناد درآمد و هزینه.
• ثبت‌نام در کمیته امداد یا بهزیستی برای مستمری سازمان‌های حمایتی.
• استفاده از تسهیلات اشتغال، وام قرض‌الحسنه، بیمه تامین اجتماعی زنان خانه‌دار (با یارانه ۵۰ درصدی بنیاد برای خانواده شهید).
۷) جمع-بندی
۱. بنیاد صحیح می‌گوید: بعد از فوت پدر شهید، مستمری والدین قطع و فقط «کمک معیشت ماده ۲۶» پرداخت می‌شود.
۲. هیچ مبنای قانونی برای برقراری دوباره همان مستمری به نام نامادری یا خواهران وجود ندارد.
۳. تنها راه افزایش دریافتی، پیگیری متمم کمک معیشت یا استفاده از سایر نهادهای حمایتی است.
امیدوارم تصویر مقررات روشن شده باشد. اگر برای تشکیل پرونده ماده ۲۶ یا درخواست تسهیلات دیگر نیاز به راهنمایی اجرائی داشتید، بفرمایید تا توضیح بدهم. موفق باشید 🌺
