با سلام و احترام.
با توجه به شرایطی که توضیح دادید، موضوع شما از دو جنبه حقوقی (شکایت سرمایه‌گذاران) و نظام وظیفه (غیبت سربازی) قابل بررسی است. در ادامه به تفکیک به هر دو سؤال شما پاسخ داده می‌شود.
بخش اول: شکایت سرمایه‌گذاران و پیامدهای آن
در صورتی که آشنایان و بستگان شما به دلیل از بین رفتن سرمایه‌شان از شما شکایت کنند، فرآیند و نتیجه آن به عوامل مختلفی بستگی دارد.
آیا این عمل کلاهبرداری محسوب می‌شود؟
صرف از دست دادن پول در بازارهای مالی پرریسکی مانند فارکس و ارز دیجیتال، به خودی خود جرم و کلاهبرداری نیست. بازار سرمایه با ریسک همراه است و ضرر کردن بخشی از ماهیت آن است. اما اگر شما با استفاده از فریب و وسایل متقلبانه اعتماد آن‌ها را جلب کرده باشید، ممکن است عمل شما مصداق کلاهبرداری باشد.
عناصر کلیدی برای اثبات جرم کلاهبرداری عبارتند از :
توسل به وسایل متقلبانه: مثلا ارائه مدارک جعلی، ادعای داشتن تخصص یا مجوزی که نداشته‌اید، یا دادن وعده‌های غیر واقعی و تضمین سودهای قطعی.
فریب خوردن مال‌باخته: سرمایه‌گذاران باید ثابت کنند که تحت تاثیر مانورهای متقلبانه شما پول خود را در اختیار شما قرار داده‌اند.
بردن مال غیر: یعنی تصاحب وجوه آن‌ها در نتیجه این فریب.
اگر شما در مورد ریسک‌های معامله شفاف‌سازی کرده باشید و قراردادی مبنی بر پذیرش ریسک توسط سرمایه‌گذار وجود داشته باشد، اثبات کلاهبرداری دشوارتر خواهد بود. در غیر این صورت، اگر وعده سود قطعی داده باشید، ممکن است با اتهام کلاهبرداری مواجه شوید.
فرآیند رسیدگی به شکایت چگونه است؟
در صورت شکایت، فرآیند قضایی به شرح زیر خواهد بود:
ثبت شکایت: شاکیان با در دست داشتن مدارک (مانند رسیدهای واریز وجه، پیام‌ها و هرگونه قرارداد) به یکی از دفاتر خدمات الکترونیک قضایی مراجعه و شکواییه‌ای علیه شما تنظیم می‌کنند.
ارجاع به دادسرا: پرونده برای تحقیقات مقدماتی به دادسرای محل وقوع جرم (محلی که پول را دریافت کرده‌اید) ارجاع داده می‌شود.
احضار و بازپرسی: در مرحله دادسرا، شما به عنوان متهم از طریق ابلاغیه احضار می‌شوید تا دفاعیات خود را ارائه دهید. بازپرس مدارک طرفین را بررسی کرده و تحقیقات لازم را انجام می‌دهد.
صدور قرار نهایی: پس از تحقیقات، بازپرس یکی از دو تصمیم اصلی را می‌گیرد:
قرار منع تعقیب: اگر دلایل کافی برای اثبات جرم وجود نداشته باشد، قرار منع تعقیب صادر و پرونده بسته می‌شود.
قرار جلب به دادرسی: اگر بازپرس وقوع جرم را محتمل بداند، کیفرخواست صادر کرده و پرونده برای صدور رای نهایی به دادگاه کیفری دو ارسال می‌شود.
آیا بدون دادگاه حکم جلب صادر می‌شود؟
خیر، روال معمول این است که ابتدا برای شما ابلاغیه ارسال می‌شود تا در دادسرا یا دادگاه حاضر شوید. حکم جلب معمولا در شرایط زیر صادر می‌شود:
اگر پس از دریافت ابلاغیه، بدون عذر موجه در مرجع قضایی حاضر نشوید.
در موارد استثنایی و جرایم خاص (مانند جرایمی با مجازات قصاص، اعدام، یا جرایم علیه امنیت) که قاضی بیم فرار یا تبانی متهم را داشته باشد، ممکن است بدون احضاریه قبلی دستور جلب صادر شود. اما در پرونده‌های مالی مانند مورد شما، اصل بر ارسال احضاریه است.
بنابراین، تشکیل دادگاه و ارسال ابلاغیه روال قانونی است و صدور حکم جلب بدون اطلاع قبلی، بعید به نظر می‌رسد.
بخش دوم: وضعیت غیبت سربازی و حضور در دادگاه
هشت سال غیبت از خدمت سربازی شما را در وضعیت «مشمول غایب» قرار می‌دهد و این موضوع میتواند پیامدهایی داشته باشد.
تفاوت مشمول غایب با سرباز فراری
نکته مهم این است که شما «سرباز فراری» محسوب نمیشوید.
مشمول غایب: فردی است که در مهلت قانونی خود را برای اعزام به خدمت معرفی نکرده است. رسیدگی به جرایم این افراد در صلاحیت دادگاه‌های عمومی است.
سرباز فراری: فردی است که پس از معرفی و شروع خدمت، پادگان خود را ترک کرده است. رسیدگی به جرم این افراد در صلاحیت دادگاه‌های نظامی است.
از آنجا که شما مشمول غایب هستید، دادگاه نظامی صلاحیتی برای رسیدگی به وضعیت شما ندارد.
پیامدهای حضور در دادگاه با وضعیت غیبت
بله، حضور شما در دادگاه میتواند مشکل‌ساز شود. در فرآیند رسیدگی قضایی، هویت شما به طور کامل استعلام می‌شود. در این صورت، وضعیت غیبت سربازی شما برای مقام قضایی مشخص خواهد شد.
اگرچه قاضی پرونده مالی شما صلاحیتی برای رسیدگی به جرم غیبت سربازی ندارد، اما قانونا موظف است که مراتب را به سازمان وظیفه عمومی ناجا گزارش دهد. در نتیجه:
احتمال دستگیری شما در دادگاه یا پس از آن به دلیل غیبت سربازی وجود دارد تا تکلیف وضعیت خدمت شما مشخص شود.
علاوه بر تحمل دوره خدمت ضرورت، به دلیل غیبت طولانی‌مدت، مشمول اضافه خدمت خواهید شد.
از برخی محرومیت‌های اجتماعی مانند عدم امکان دریافت گواهینامه، پاسپورت، استخدام در دستگاه‌های دولتی و خصوصی و... نیز برخوردار خواهید بود.
جمع‌بندی و توصیه نهایی
پرونده مالی: اصل بر بی‌گناهی شماست مگر اینکه شاکیان بتوانند "فریب" را اثبات کنند. فرآیند قضایی با ابلاغیه شروع می‌شود و حکم جلب معمولا پس از عدم حضور شما صادر می‌گردد.
غیبت سربازی: حضور شما در هر مرجع رسمی، ریسک شناسایی و دستگیری شما را به همراه دارد. غیبت شما جرمی است که مجازات آن (عمدتا اضافه خدمت) در انتظار شماست.
توصیه اکید می‌شود که در اسرع وقت با یک وکیل دادگستری مجرب مشورت کنید. وکیل میتواند شما را در مورد بهترین استراتژی دفاعی در پرونده مالی راهنمایی کرده و همچنین پیامدهای حقوقی غیبت سربازی و راه‌های مدیریت آن را برای شما تشریح نماید.
