با سلام و احترام،
با توجه به اطلاعاتی که ارائه دادید، پاسخ سؤالات شما به شرح زیر است:
بله، شما می‌توانید چک تضمین را برگشت بزنید و برای آن خسارت تاخیر تادیه نیز مطالبه کنید. از آنجایی که فروشنده به تعهد اصلی خود یعنی انتقال سند عمل نکرده است، شما حق دارید از وجه تضمین برای جبران خسارت خود استفاده کنید.
شرایط برگشت زدن چک تضمین
شما می‌توانید چک تضمین را به اجرا بگذارید، زیرا شرط استفاده از آن محقق شده است. شرط اصلی، عدم انجام تعهد از سوی فروشنده بوده است. با توجه به موارد زیر، این شرط کاملا برای شما اثبات شده است:
عدم انتقال سند: فروشنده پس از گذشت سال‌ها (از سال ۱۳۹۰) هنوز به تعهد خود مبنی بر انتقال سند عمل نکرده است.
حکم دادگاه به نفع شما: دادخواست فروشنده برای فسخ قرارداد رد شده و حکم بر بی حقی او صادر شده است. این حکم قضایی، اعتبار قرارداد اولیه و تعهدات فروشنده را تایید می‌کند و بهترین دلیل برای اثبات عدم ایفای تعهد از سوی اوست.
بنابراین، شما می‌توانید با مراجعه به بانک، چک را برگشت زده و گواهی عدم پرداخت دریافت کنید.
نحوه محاسبه خسارت تاخیر تادیه
مهم‌ترین بخش سؤال شما مربوط به مبدا محاسبه خسارت تاخیر تادیه است. در مورد چک‌های تضمینی، رویه قضایی و نظریات حقوقی به شرح زیر است:
قانون کلی: طبق رای وحدت رویه شماره ۸۱۲ دیوان عالی کشور، مبدا محاسبه خسارت تاخیر تادیه برای چک، تاریخ سررسید مندرج در چک است.
استثناء برای چک تضمینی: نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه (شماره ۷/۱۴۰۰/۹۹۶) به طور خاص به این موضوع پرداخته است. بر اساس این نظریه، اگر تضمینی بودن چک در متن آن قید شده باشد یا دارنده چک طرف مستقیم قرارداد باشد (مانند وضعیت شما)، مبدا محاسبه خسارت تاخیر تادیه، تاریخ عدم انجام تعهد است، نه تاریخ روی چک.
در مورد شما، تعهد فروشنده این بوده که "ظرف چند ماه بعد از انتقال سند به نام خودش" سند را به نام شما منتقل کند. از آنجایی که او هرگز سند را به نام خود نزده، تعهدش از همان زمان نقض شده است. دادگاه با بررسی قرارداد و شرایط، "چند ماه پس از سال ۹۰" را به عنوان تاریخ نقض تعهد در نظر گرفته و خسارت تاخیر تادیه را از آن زمان محاسبه خواهد کرد. به عبارت دیگر، خسارت از سال ۱۳۹۰ یا اوایل ۱۳۹۱ محاسبه میشود.
مراحل اقدام قانونی
برای وصول وجه چک و خسارت آن، مراحل زیر را دنبال کنید:
برگشت زدن چک: به بانک مراجعه کرده و چک را برگشت بزنید و "گواهی عدم پرداخت" دریافت کنید.
ارسال اظهارنامه (اختیاری): می‌توانید قبل از اقدام قضایی، یک اظهارنامه رسمی برای فروشنده ارسال کرده و از او بخواهید ظرف مهلت معینی وجه چک و خسارات را پرداخت کند.
تقدیم دادخواست حقوقی: از طریق دفاتر خدمات قضایی، دادخواستی با موضوع "مطالبه وجه چک" به همراه "مطالبه خسارت تاخیر تادیه" تنظیم و ثبت کنید.
پیوست کردن مدارک: حتما کپی برابر اصل مدارک زیر را به دادخواست خود پیوست کنید:
قرارداد خرید و فروش زمین
چک تضمین
گواهی عدم پرداخت از بانک
دادنامه قطعی که به نفع شما و علیه فروشنده صادر شده است.
نکات بسیار مهم
شکایت حقوقی نه کیفری: توجه داشته باشید که چک تضمین فاقد وصف کیفری است و شما نمی‌توانید از طریق شکایت کیفری اقدام کنید. دعوای شما صرفا حقوقی خواهد بود.
مرور زمان: مهلت ۶ ماهه برای شکایت کیفری در مورد شما صدق نمی‌کند. اگرچه سال‌ها از تاریخ معامله گذشته است، اما چون تعهد فروشنده یک تعهد مستمر بوده و همچنان پابرجاست، حق شما برای مطالبه وجه چک از طریق دعوای حقوقی از بین نرفته است
