سلام
با توجه به شرایطی که توضیح دادید، پاسخ سوالات شما به تفکیک در ادامه آمده است.
امکان پرداخت اقساطی مهریه از مستمری بازنشستگی
بله، این امکان وجود دارد که دادگاه مهریه را به صورت اقساطی تعیین کند. اگر همسر شما بتواند در دادگاه ثابت کند که توانایی پرداخت یکجای کل مهریه را ندارد (که به آن دادخواست اعسار گفته میشود)، دادگاه با بررسی شرایط مالی او، از جمله فیش حقوقی مستمری، رای به پرداخت اقساطی مهریه می‌دهد.
در این فرآیند:
اثبات عدم توانایی مالی: همسر شما باید با ارائه مدارکی مانند لیست اموال، گردش حساب بانکی و استشهادیه، ناتوانی خود از پرداخت یکجای مهریه را به دادگاه ثابت کند.
تعیین میزان اقساط: دادگاه با در نظر گرفتن میزان درآمد همسر (مستمری بازنشستگی)، مبلغ کل مهریه و شرایط زندگی شما، یک مبلغ پیش‌قسط و اقساط ماهانه تعیین می‌کند. قانونا امکان توقیف بخشی از حقوق مستمری برای پرداخت مهریه وجود دارد.
بنابراین، دادگاه می‌تواند حکم به پرداخت بخشی از مستمری همسرتان به عنوان قسط مهریه بدهد، اما میزان دقیق آن (مثلا نیمی از مستمری یا کمتر) توسط قاضی و بر اساس شرایط مالی همسر شما مشخص میشود.
وضعیت پرداخت مهریه پس از فوت همسر
در صورتی که همسر شما پس از صدور حکم پرداخت اقساطی مهریه فوت کند، شرایط تغییر می‌کند:
قطع شدن اقساط: با فوت همسر، پرداخت اقساط ماهانه از محل مستمری او متوقف میشود.
تبدیل شدن مهریه به دین: مهریه یک دین ممتاز محسوب میشود؛ یعنی پس از فوت شوهر، همسر شما همچنان به عنوان یک طلبکار شناخته میشود و باقی‌مانده مهریه باید از اموال به‌جامانده از او (که به آن "ماترک" می‌گویند) پرداخت شود.
اولویت در پرداخت: پرداخت مهریه بر تقسیم ارث بین ورثه اولویت دارد. یعنی ابتدا باید بدهی‌های متوفی، از جمله مهریه شما، از اموال او پرداخت شود و سپس هرآنچه باقی ماند، بین دیگر ورثه تقسیم میشود.
در نتیجه، با فوت همسر، اقساط مستمری قطع میشود و شما باید برای دریافت مابقی مهریه خود از اموال او اقدام کنید.
امکان دریافت خانه به عنوان مهریه پس از فوت همسر
بله، پس از فوت همسر، شما میتوانید خانه او را برای مهریه خود مطالبه کنید.
تفاوت شرایط در زمان حیات و پس از فوت: در زمان حیات شوهر، تنها خانه مسکونی او معمولا جزو "مستثنیات دین" محسوب شده و قابل توقیف برای مهریه نیست.
خانه به عنوان بخشی از ماترک: اما پس از فوت، مفهوم مستثنیات دین از بین می‌رود و آن خانه بخشی از کل اموال و دارایی‌های متوفی (ماترک) به حساب می‌آید.
دریافت مهریه از خانه: شما به عنوان طلبکار مهریه، حق دارید طلب خود را از این ماترک (که شامل خانه نیز میشود) وصول کنید. اگر خانه تنها دارایی او باشد، میتوانید مهریه خود را از محل آن بردارید. این فرآیند ممکن است به این صورت باشد که خانه ارزش‌گذاری شده و معادل مهریه شما به شما تعلق گیرد یا اینکه خانه فروخته شده، مهریه شما پرداخت شود و مابقی (در صورت وجود) به سایر ورثه برسد.
