در مورد درخواست شاکی برای تعدیل مبلغ **مهرالمثل** به دلیل کاهش ارزش ریال و گذشت زمان، باید به نکات حقوقی زیر توجه کرد:
### ۱. **قطعیت رای و اصل لزوم اجرای آن**
- رای دیوان عالی کشور در اسفند ۱۴۰۳ قطعی و لازم الاجرا است و در حالت عادی، **اجرای احکام موظف است همان مبلغ یک میلیارد تومان را وصول کند**.
- اصل بر این است که احکام قطعی **قابلیت تعدیل** ندارند، مگر در موارد خاص قانونی.
### ۲. **امکان تعدیل مهرالمثل بر اساس تورم**
- در حقوق ایران، **مهرالمثل** بر اساس **وضعیت زمان تعیین** (شهریور ۱۴۰۳) محاسبه می شود و معمولا پس از قطعی شدن رای، امکان تعدیل آن به صورت خودکار وجود ندارد.
- با این حال، در برخی موارد **با ارائه دادخواست جدید**، شاکی می تواند با استناد به **تورم و کاهش شدید ارزش پول** (مطابق ماده ۵۲۲ قانون آیین دادرسی مدنی یا نظریه تعدیل دین)، درخواست **تجدیدنظر در مبلغ** را مطرح کند.
- این درخواست باید در **دادگاه صالح** (معمولا دادگاه خانواده یا دادگاه عمومی) بررسی شود و نیاز به **ارائه دلایل کافی** (مانند نرخ رسمی تورم یا تغییر فاحش شرایط اقتصادی) دارد.
### ۳. **شرایط موفقیت درخواست تعدیل**
- اگر شاکی بتواند **ثابت کند** که مبلغ یک میلیارد تومان در شهریور ۱۴۰۳ معادل ارزش واقعی مهرالمثل نبوده یا کاهش ارزش ریال به حدی است که اجرای حکم به صورت عادلانه ممکن نیست، **دادگاه ممکن است حکم به تعدیل دهد**.
- رویه قضایی در این مورد **یکسان نیست** و بستگی به نظر قاضی و شرایط پرونده دارد.
### ۴. **راهکار پیشنهادی**
شاکی می تواند:
- با تنظیم **دادخواست تعدیل مهرالمثل** به دادگاه خانواده مراجعه کند.
- با استناد به **ماده ۵۲۲ قانون آیین دادرسی مدنی** (تعدیل دین ناشی از قراردادهای مدتدار) یا **اصل انصاف**، درخواست افزایش مبلغ را مطرح نماید.
- از **کارشناسی جدید** برای محاسبه ارزش فعلی مهرالمثل استفاده کند.
### نتیجه‌گیری:
به طور کلی، **پس از قطعی شدن رای، تعدیل خودکار ممکن نیست**، اما با ارائه دادخواست جدید و اثبات تغییر فاحش شرایط اقتصادی، **امکان درخواست تعدیل وجود دارد**. موفقیت این درخواست بستگی به **دلایل ارائه شده و رویه دادگاه** دارد.
پیشنهاد می‌شود برای اقدام دقیق‌تر، با یک **وکیل متخصص در امور خانواده و اجرای احکام** مشورت شود.
