با سلام و وقت بخیر.
در پاسخ به پرسش شما در خصوص امکان مطالبه دیه از ضامن متهم، نکات حقوقی زیر قابل توجه است:
تعهدات ضامن در دادسرا (کفیل):
شخصی که در دادسرا برای متهم ضمانت می‌کند، در واقع "کفیل" نامیده میشود. تعهد اصلی کفیل، حاضر کردن متهم در زمان و مکانی است که مقام قضایی تعیین می‌کند. اگر کفیل نتواند متهم را در موعد مقرر حاضر کند، به او اخطار داده میشود که ظرف یک ماه متهم را تحویل دهد. در صورت عدم تحویل متهم، وجه‌الکفاله (مبلغی که به عنوان ضمانت تعیین شده) از کفیل اخذ و به نفع دولت ضبط میشود.
تفاوت ضمانت (کفالت) در دادسرا با ضمانت پرداخت دین:
نکته بسیار مهم این است که ضمانت در دادسرا (کفالت) با ضمانت از پرداخت دین (که در قانون مدنی به آن اشاره شده) متفاوت است. در کفالت، تعهد اصلی کفیل صرفا ناظر بر حضور متهم است و نه پرداخت بدهی یا دیه او. مسئولیت کفیل محدود به همان وجه‌الکفاله‌ای است که در قرار کفالت تعیین شده است و نه بیشتر.
آیا می‌توان دیه را از ضامن (کفیل) مطالبه کرد؟
به طور کلی، شما نمی‌توانید دیه را مستقیما از شخصی که در دادسرا ضمانت (کفالت) متهم را کرده است، مطالبه کنید. دلایل این امر به شرح زیر است:
* ماهیت متفاوت تعهد: همانطور که ذکر شد، تعهد کفیل، معرفی متهم است، نه پرداخت دیه.
* محدودیت مسئولیت: مسئولیت مالی کفیل تنها تا سقف وجه‌الکفاله است و آن هم در صورتی که متهم را حاضر نکند، به نفع دولت ضبط میشود، نه اینکه به شاکی پرداخت گردد.
راهکارهای قانونی پیش روی شما:
با توجه به اینکه حکم توقیف اموال محکوم‌علیه (متشاکی) صادر شده و ایشان مالی برای پرداخت دیه ندارد، شما می‌توانید اقدامات زیر را پیگیری نمایید:
۱. معرفی اموال محکوم‌علیه: اگر از وجود اموالی به نام محکوم‌علیه (حتی اگر به نام دیگران ثبت شده باشد اما در واقع متعلق به اوست) اطلاع دارید، می‌توانید آن را به اجرای احکام معرفی کنید تا توقیف شود.
۲. درخواست اعمال ماده ۳ قانون نحوه اجرای محکومیت‌های مالی: در صورتی که محکوم‌علیه واقعا معسر (تنگدست) باشد و مالی از او شناسایی نشود، می‌توانید از دادگاه درخواست کنید تا در صورت عدم پرداخت دین، حکم جلب او صادر شود. البته اگر محکوم‌علیه دادخواست اعسار داده و اعسار او پذیرفته شود، دیه برای او تقسیط خواهد شد.
۳. مطالبه وجه‌الکفاله از کفیل (در شرایط خاص): در صورتی که متهم در مراحل دادرسی یا اجرای حکم حاضر نشده باشد و کفیل نیز نتوانسته باشد او را معرفی کند، وجه‌الکفاله از کفیل اخذ میشود. در این حالت، شما می‌توانید به عنوان شاکی خصوصی درخواست کنید که خسارت شما از محل وجه‌الکفاله ضبط شده پرداخت شود. این موضوع نیازمند پیگیری در واحد اجرای احکام کیفری است.
