سلام
در قرارداد صلح عمری، مالکیت عین مال (مانند زمین یا خانه) در زمان حیات مصالح (مثلا پدر شما) به متصالح (همسر پدر) منتقل میشود اما حق استفاده (انتفاع) از آن تا پایان عمر مصالح شرط میگردد. یعنی متصالح مالک عین میشود ولی تا زمانی که مصالح زنده است، حق استفاده از منافع مال را ندارد و حق انتفاع با مصالح باقی میماند.
حال اگر متصالح (همسر پدر) فوت کند، وراث او به لحاظ قانونی مالکین عین مال هستند اما حق بهرهبرداری از مال را ندارند تا زمان مرگ پدر شما (مصالح). در این وضعیت نکات زیر اهمیت دارد:
اگرچه ورثه متصالح مالک عین هستند، ولی تا زمانی که پدر زنده است و حق انتفاع عمری دارد، تصرف یا بهرهبرداری از مال غیرممکن است و تنها پس از فوت پدر مالکیت تمام و کمال و امکان تصرف دارند.
در این مدت (یعنی تا زمان حیات پدر) وراث متصالح صرفا حق مالکانه دارند اما حق استفاده از مال را ندارند و مالک فعلی یا منتفع اصلی (پدر) از منافع بهرهمند میشود.
بر اساس رویه و نظر اکثر منابع حقوقی، تا وقتی که حق انتفاع عمری برقرار است (یعنی مصالح زنده است)، امکان درخواست تحریر ترکه توسط وراث منتفع (متصالح) نسبت به آن مال وجود ندارد. زیرا هنوز ترکه (اموال قابل انتفاع و تقسیم) به صورت مؤثر و عملی برای ایشان تحقق نیافته است. یعنی این حق فعلا از اموال قابل تقسیم و تصرف ایشان به شمار نمیرود و دادگاه نیز معمولا درخواست تحریر ترکه نسبت به این اموال را نمیپذیرد.
در نتیجه:
تا زمان حیات پدر و بقای حق انتفاع عمری ایشان، وراث همسر متوفی (متصالح) نمیتوانند از دادگاه تقاضای تحریر ترکه نسبت به مال غیرمنقول صلح عمری را داشته باشند. اما بعد از فوت پدر و پایان حق انتفاع عمری، مال مذکور به صورت کامل در اختیار آنها قرار میگیرد و سپس میتوانند نسبت به آن اقدام نمایند.
اگر صلح عمری با رعایت تمام جوانب حقوقی و به طور دقیق منعقد شده باشد، وضعیت از حیث حقوقی تثبیت شده است و راه دیگری برای صیانت از حقوق طرفین باقی نخواهد ماند، مگر رعایت نکات حقوقی مربوط به فسخ، انحلال یا شرط خاص مندرج در قرارداد.
خلاصه پاسخ:
تا زنده بودن پدر (مصالح)، ترکهای برای وراث متصالح قابل تحریر و تقسیم نیست؛ بعد از فوت مصالح قابل درخواست تحریر ترکه خواهد بود.
مالکیت عین متعلق به ورثه متوفی (متصالح) است اما انتفاع و استفاده از آن فقط مختص مصالح تا پایان عمر او میباشد.
اگر نیاز به توضیح یا نمونه دادخواست یا قوانین خاص دارید، اعلام فرمایید.
