سلام وقت بخیر
بله، در اغلب کارهای بانکی و اداری (از جمله پیگیری چک‌های برگشتی) همسرتان میتواند با تنظیم «وکالتنامه رسمی» در دفترخانه، اختیار انجام این کارها را به شما بدهد و بعد از آن، شما به جای ایشان به بانک، اداره و مراجع قضایی مراجعه کنید.
راه کلی چیست؟
در حقوق ایران، هر فرد میتواند با تنظیم یک «وکالتنامه رسمی» در دفتر اسناد رسمی، انجام بخشی از کارها و اختیاراتش را به شخص دیگری (مثلا همسر) بسپارد.
این وکالتنامه میتواند «کاری/اداری» یا «بانکی» یا «وکالت در دعاوی (برای چک و… )» باشد و دقیقا مشخص می‌کند شما به‌جای همسرتان چه کارهایی را حق دارید انجام دهید.
برای کارهای بانکی همسر
در امور بانکی چیزی به نام «وکالت بانکی» وجود دارد؛ یعنی صاحب حساب به دلیل مشغله، بیماری، سفر و… شخص دیگری را با وکالتنامه رسمی به بانک معرفی می‌کند تا تمام یا بخشی از کارهای بانکی‌اش را انجام دهد.
طبق مقررات شبکه بانکی، بانک‌ها فقط وکالت‌نامه‌های رسمی صادره از دفاتر اسناد رسمی یا نمایندگی‌های رسمی ایران در خارج از کشور را برای انجام عملیات بانکی قبول می‌کنند.
در تعریف «وکالتنامه بانکی» آمده که شخص میتواند به فرد دیگری اختیار بدهد «هرگونه عملیات بانکی که نیاز به حضور مستقیم فرد دارد» را به جای او در بانک انجام دهد و در این صورت دیگر حضور موکل (همسرتان) در بانک لازم نیست.
درباره چک‌های برگشتی و پرونده‌ها
برای وصول چک‌های برگشتی و کارهای حقوقی مربوط به چک و سفته، در عمل دو مسیر رایج است: یا خود شخص می‌رود، یا با «وکالتنامه رسمی» به دیگری (همسر، آشنا، یا وکیل دادگستری) اختیار می‌دهد که از طرف او تمام اقدامات را انجام دهد.
مؤسسات و وکلای تخصصی چک و سفته صراحتا بر این نکته تکیه می‌کنند که موکل با دادن وکالت، دیگر خود به دفتر خدمات قضایی و دادگاه و اجرای ثبت نمی‌رود و وکیل یا شخص دارای وکالت تمام مراحل ثبت دادخواست، درخواست اجراییه، پیگیری تا وصول وجه و توقیف اموال را انجام می‌دهد.
بنابراین اگر در متن وکالتنامه، اختیار «پیگیری چک‌های برگشتی، مراجعه به بانک، دریافت گواهی عدم پرداخت، مراجعه به دادگاه و ادارات ثبت، صلح و سازش و دریافت وجوه» برای شما پیش‌بینی شود، میتوانید عملا به‌جای همسرتان این مراحل را پیگیری کنید.
چه مدارکی لازم است و چطور انجام دهید؟
برای تنظیم هر نوع وکالتنامه رسمی (اعم از بانکی یا اداری)، معمولا شناسنامه و کارت ملی موکل (همسرتان) و وکیل (شما) و همچنین مدارک مربوط به موضوع وکالت (مثلا مدارک حساب بانکی، چکها، گواهی عدم پرداخت) در دفترخانه مطالبه می‌شود.
همسرتان باید شخصا فقط یک‌بار به دفترخانه اسناد رسمی برود، متن وکالتنامه (مثلا «وکالت بانکی و اداری» به نفع شما) را امضا و اثرانگشت کند؛ بعد از ثبت، نسخه وکالتنامه به شما داده می‌شود و از آن به بعد با همان سند و کارت ملی خودتان میتوانید به بانک‌ها و ادارات مراجعه کنید.
در متن وکالتنامه می‌توان مدت وکالت (مثلا چند ساله یا نامحدود)، حدود اختیارات شما، و حتی «حق توکیل» را هم مشخص کرد تا اگر لازم شد، خود شما به وکالت از همسرتان برای بعضی کارها وکیل دادگستری بگیرید.
کارهای غیر بانکی و اداری دیگر
علاوه بر بانک، نوعی «وکالتنامه اداری/کاری» هم وجود دارد که برای مراجعه به سازمان‌ها و ادارات (دارایی، ثبت، شهرداری، اداره برق، آب، گاز و…) و پیگیری پرونده‌ها، پرداخت بدهی‌ها و امضاهای لازم به‌جای موکل استفاده می‌شود.
با چنین وکالت‌نامه‌ای، اگر در پرونده‌های همسرتان در ادارات مختلف نیاز به حضور و امضای خود او باشد، در بسیاری از موارد با حضور شما و ارائه وکالتنامه رسمی و کارت ملی، کار انجام می‌شود؛ البته هر اداره ممکن است ضوابط داخلی خاص خودش را هم داشته باشد.
