سلام و وقت بخیر 🌷
پاسخ کوتاه: اگر در طلاقنامه (صـیغـه‌نامه طلاق) تصریح شده باشد که «زوجه تمام / … عدد سکه از مهریه را بذل نمود و زوج قبول کرد» و عده نیز گذشته باشد، دیگر نمی‌تواند همان بخش بذل‌شده را مطالبه کند. اما:
• اگر فقط بخشی از مهریه را بخشیده باشد، نسبت به باقیمانده همچنان حق مطالبه دارد.
• اگر اصلا معلوم نباشد «کل مهریه» را بخشیده یا فقط برای صدور صیغه طلاق عبارت کوتاهی درج شده باشد، از نظر حقوقی فرض بر این است که فقط همان مقدار ذکر-شده ساقط شده و مابقی قابل مطالبه است.
• نفقه ایام عده، اجرت‌المثل ایام زوجیت و تکلیف حضانت هیچ‌کدام با این «بذل مهریه» از بین نمی‌رود مگر آن‌که به‌صراحت در توافق‌نامه طلاق قید شده باشد.
جزئیات کامل را در ۵ بند زیر ببینید:
──────────────────────────
۱) نوع طلاق تعیین‌کننده است
──────────────────────────
۱. طلاق خلع/مبارات (عموما در طلاق توافقی مبتنی بر درخواست زن)
– زوجه در ازای طلاق، مال یا تمام/بخشی از مهریه را «بذل» می‌کند.
– ماده ۱۱۴۶ قانون مدنی: زن تا پایان عده میتواند به آنچه بذل کرده «رجوع» کند؛ در این صورت زوج هم حق رجوع به طلاق پیدا می‌کند (طلاق از «بائن» به «رجعی» برمی‌گردد).
– بعد از پایان عده (حداکثر ۳ ماه و ۱۰ روز)، اگر زن رجوع نکرده باشد، دیگر حق رجوع به مابذل ندارد. بنابراین یک سال بعد به هیچ‌وجه نمی‌تواند همان سکه‌های بذل‌شده را مطالبه کند.
۲. طلاق توافقی عادی
– معمولا در گواهی عدم امکان سازش و در متن صیغه‌نامه، دقیق می‌نویسند: «زوجه تعداد … سکه از مهریه را بذل نمود و زوج قبول کرد».
– بذل در این حالت هم قطعی است و پس از اجرای صیغه و انقضای عده راه بازگشتی ندارد.
──────────────────────────
۲) اگر «فقط» تعداد سکه‌های بذل‌شده نوشته شده باشد
──────────────────────────
• فرض حقوقی این است که همان تعداد از مهریه ساقط شده و بقیۀ مهریه (اگر در عقدنامه مثلا ۵۰۰ سکه قید بوده و فقط ۲۵۰ سکه بذل شده) همچنان دین زوج است و زن هر زمان بخواهد میتواند نسبت به باقیمانده دادخواست مطالبه مهریه بدهد (هیچ مرور زمانی وجود ندارد).
مثال عددی
– مهریه در عقدنامه: ۵۰۰ سکه
– در طلاقنامه آمده: «زوجه ۲۵۰ سکه را بذل نمود…»
➜ نتیجه: ۲۵۰ سکه بلاعوض بخشیده شده؛ ۲۵۰ سکه باقی مانده و قابل وصول است.
──────────────────────────
۳) تکلیف نفقه، اجرت‌المثل و حضانت
──────────────────────────
• نفقه ایام عده (حداکثر سه ماه و ده روز) بر عهدۀ زوج است مگر زن صراحتا به نفعه عده گذشت کرده باشد.
• اجرت‌المثل ایام زوجیت طبق ماده ۲۹ قانون حمایت خانواده ۱۳۹۱ میتواند بعد از طلاق نیز مطالبه شود، مگر زن کتبا از آن گذشت کرده باشد.
• حضانت فرزندان (زیر ۷ سال مادر، بالای ۷ سال مصلحت طفل) موضوعی جداست؛ توافق‌نامه طلاق اگر سکوت کرده باشد، می‌توان بعدا به دادگاه خانواده مراجعه و درخواست حضانت یا تنظیم حق ملاقات داد.
──────────────────────────
۴) برگه طلاق‌نامه‌تان را دقیق بخوانید
──────────────────────────
به این عبارت‌ها توجه کنید:
«… زوجه با بذل کل مهریه خود به‌علاوه یک جلد کلام‌الله مجید و یک عدد سکه تمام بهار آزادی…» ⬅️ یعنی تمام مهریه ساقط شد.
«… زوجه تعداد ۱۱۰ سکه از مهریه را بذل نمود…» ⬅️ یعنی دقیقا ۱۱۰ سکه بخشیده شده و مابقی باقی است.
اگر عبارتی شبیه «کل حق و حقوق مالی ناشی از زوجیت ازجمله مهریه، نفقه و اجرت‌المثل را اسقاط نمود» باشد، دیگر هیچ عنوانی قابل مطالبه نیست.
──────────────────────────
۵) جمع‌بندی عملی
──────────────────────────
۱) اگر در طلاقنامه صراحتا نوشته «کل مهریه بذل شد» و عده گذشته ➜ مهریۀ بذل‌شده از بین رفته و زن نمی‌تواند دوباره مطالبه کند.
۲) اگر در طلاقنامه فقط «بخشی» از مهریه به‌عنوان مابذل ذکر شده ➜ زن هر زمان بخواهد میتواند نسبت به باقیمانده اقدام کند (دادخواست اجرائیه مهریه یا تقسیط).
۳) بذل مهریه ارتباطی به نفقه، اجرت‌المثل و حضانت ندارد؛ مگر آن‌که در متن طلاق به‌صراحت از آنها هم گذشت شده باشد.
۴) مرور زمان در مهریه وجود ندارد؛ اگر حق باقی باشد، حتی ۲۰ سال بعد هم قابل مطالبه است.
امیدوارم موضوع برایتان روشن شده باشد. اگر متن طلاقنامه را در دست دارید و می‌خواهید مطمئن شوید، می‌توانید همان بخش را (بدون اطلاعات شخصی) اینجا بنویسید تا دقیقتر بررسی کنیم. 🙏
