با سلام و همدردی با شما.
پاسخ به سوالات شما به شرح زیر است:
پرداخت دیه توسط بیمه قبل از صدور رای و آماده شدن گواهی انحصار وراثت
بر اساس قوانین و رویه فعلی، شرکت بیمه شخص ثالث موظف است پس از وقوع حادثه و تکمیل پرونده (و معمولا پس از صدور رای دادگاه و آماده شدن گواهی انحصار وراثت)، دیه را به زیان‌دیدگان پرداخت کند. با این حال، در برخی موارد خاص و با توافق طرفین (به خصوص در حوادث منجر به فوت)، شرکت بیمه می‌تواند دیه را زودتر و حتی قبل از صدور رای دادگاه پرداخت کند، اما معمولا شرط اصلی این است که وراث متوفی مشخص و مدارک لازم تکمیل شده باشند.
اگر بیمه مبلغ دیه را قبل از تکمیل مدارک و آماده شدن گواهی انحصار وراثت به حساب صندوق تامین خسارت‌های بدنی واریز کرده باشد، این اقدام از نظر قانونی چالش‌برانگیز است، زیرا صندوق معمولا پس از دریافت گواهی انحصار وراثت و سایر مدارک قانونی اقدام به پرداخت دیه به وراث می‌کند. با این حال، در عمل برخی شرکت‌های بیمه برای جلوگیری از تاخیر در پرداخت و به شرط توافق طرفین، این کار را انجام می‌دهند، اما این رویه لزوما به معنای نقض قانون نیست، مگر اینکه به موجب رای دادگاه یا قانون خاصی منع شده باشد.
امکان دریافت مابه‌التفاوت دیه سال ۱۴۰۲ با ۱۴۰۳
در خصوص مبلغ دیه، اصل بر این است که دیه باید به نرخ روز (یعنی نرخ دیه در زمان پرداخت) محاسبه و پرداخت شود. این موضوع به اصطلاح «دیه یوم الادا» است، یعنی دیه به نرخ روز پرداخت محاسبه میشود و نه به نرخ زمان وقوع حادثه یا زمان صدور رای دادگاه. البته در سال‌های اخیر، برخی قوانین و رویه‌های اجرایی تغییراتی داشته‌اند و گاهی نرخ دیه زمان وقوع حادثه یا زمان صدور رای را ملاک قرار می‌دهند، اما در اکثر موارد و به ویژه در رویه قضایی اخیر، نرخ دیه زمان پرداخت (یوم الادا) ملاک است.
اگر پرونده شما هنوز در حال رسیدگی بوده و دیه بر اساس نرخ سال ۱۴۰۱ پرداخت شده باشد، اما شما در سال ۱۴۰۲ یا بعد از آن گواهی انحصار وراثت دریافت کرده و مبلغ را دریافت کرده‌اید، میتوانید با استناد به اصل دیه یوم الادا و رویه قضایی موجود، تقاضای پرداخت مابه‌التفاوت دیه سال‌های بعد را داشته باشید.
ماده قانونی مورد استناد
برای این موضوع میتوانید به موارد زیر استناد کنید:
اصل دیه یوم الادا: مطابق رویه قضایی و فقهی، دیه باید به نرخ روز پرداخت محاسبه شود. این اصل در بسیاری از آرای دیوان عالی کشور و نظریات مشورتی قوه قضاییه مورد تایید قرار گرفته است.
ماده ۱ قانون اصلاح بیمه اجباری مسئولیت مدنی دارندگان وسایل نقلیه: این ماده و تبصره‌های آن، شرکت بیمه را ملزم می‌کند که دیه را به نرخ روز پرداخت کند.
درخواست مابه‌التفاوت دیه: شما میتوانید با ارائه مدارک مربوط به زمان دریافت گواهی انحصار وراثت و زمان پرداخت دیه، درخواست مابه‌التفاوت دیه را به دادگاه یا صندوق تامین خسارت‌های بدنی ارائه دهید.
جمع‌بندی
پرداخت بیمه قبل از آماده شدن گواهی انحصار وراثت: این اقدام معمولا به شرط توافق طرفین انجام میشود و لزوما غیرقانونی نیست، اما در برخی موارد ممکن است مشکلاتی ایجاد شود.
دریافت مابه‌التفاوت دیه: با استناد به اصل دیه یوم الادا و ماده ۱ قانون اصلاح بیمه اجباری مسئولیت مدنی، میتوانید تقاضای مابه‌التفاوت دیه را داشته باشید.
ماده قانونی: ماده ۱ قانون اصلاح بیمه اجباری مسئولیت مدنی دارندگان وسایل نقلیه و اصل دیه یوم الادا.
در صورت نیاز به شکایت، میتوانید به دادگاه صلاحیت‌دار مراجعه و با ارائه مدارک، تقاضای مابه‌التفاوت دیه را داشته باشید.
