سلام
بله، در شرایطی که توضیح دادید، امکان پیگیری قانونی برای ابطال سند و اثبات صوری بودن معامله وجود دارد، اما نیازمند ارائه دلایل و مدارک قوی است.
اعتبار اقرارنامه محضری و امکان ابطال آن
اقرارنامه محضری، سندی رسمی است که در دفترخانه اسناد رسمی تنظیم می‌شود و از اعتبار قانونی بالایی برخوردار است. این سند تا زمانی که محتوای آن خلاف قوانین نباشد و با رضایت کامل تنظیم شده باشد، دارای اعتبار دائمی است و قابل تغییر یا انکار توسط طرفین نیست.
با این حال، یکی از شرایط اساسی برای اعتبار اقرارنامه، «اراده آزاد» و آگاهی کامل اقرارکننده در زمان تنظیم آن است. اگر بتوان اثبات کرد که اقرارکننده (مادر شما) در هنگام امضای اقرارنامه، به دلیل سن بالا (۸۵ سال)، عدم آگاهی از مسائل حقوقی، یا تحت تاثیر یا اغفال یکی از دختران، فاقد اراده آزاد و قصد واقعی بوده، می‌توان اعتبار اقرارنامه را در دادگاه به چالش کشید.
اثبات صوری بودن معامله
معامله صوری به معامله‌ای گفته می‌شود که طرفین در ظاهر اقدام به انعقاد آن می‌کنند، اما در واقعیت قصد انجام آن را ندارند و معمولا برای اهدافی غیر از آنچه رسما اعلام شده (مانند فرار از دین یا محروم کردن سایر وراث) انجام می‌شود. معامله صوری به دلیل عدم وجود قصد واقعی، باطل است و هیچ اثر قانونی ندارد.
روش‌های اثبات صوری بودن معامله:
برای اثبات صوری بودن معامله و در نتیجه درخواست ابطال سند، میتوانید از روش‌های زیر استفاده کنید:
عدم پرداخت ثمن: مهم‌ترین دلیل شما عدم پرداخت هرگونه وجهی بابت معامله است. اگرچه مادر اقرار به دریافت ثمن کرده، شما باید ثابت کنید که این اقرار واقعیت نداشته و پولی رد و بدل نشده است.
شهادت شهود: اظهارات شاهدی که در محضر حضور داشته و عدم پرداخت ثمن را گواهی دهد، می‌تواند مؤثر باشد. همچنین، اگر یکی از سه دختر اقرار کند که مبلغی پرداخت نشده و معامله صوری بوده، این اقرار تاثیر قابل توجهی در اثبات ادعای شما خواهد داشت.
بررسی رفتار طرفین: اگر پس از انتقال سند، مادر همچنان مانند مالک قبلی با زمین رفتار کرده و دختران هیچگونه دخل و تصرف مالکانه نداشته‌اند، این می‌تواند قرینه‌ای بر صوری بودن معامله باشد.
انگیزه معامله: بررسی انگیزه احتمالی برای انجام چنین معامله‌ای (مثلا قصد محروم کردن سایر وراث از ارث) نیز می‌تواند به دادگاه در تشخیص صوری بودن کمک کند.
فقدان قولنامه و عدم ذکر مبلغ در اقرارنامه: اگرچه سند رسمی تنظیم شده، اما عدم وجود قولنامه و عدم ذکر مبلغ مشخص ثمن در اقرارنامه (حتی با اقرار به دریافت) می‌تواند به عنوان قرینه‌ای در کنار سایر دلایل، به اثبات صوری بودن کمک کند. البته صرف عدم ذکر ثمن در مبایعه‌نامه در صورتی که فروشنده اقرار به دریافت نقدی آن کرده باشد، به تنهایی موجب بطلان عقد بیع نمیشود، زیرا اقرار به دریافت، دلالت بر تعیین و پرداخت ثمن دارد.
بار اثبات پرداخت یا عدم پرداخت ثمن
حالت کلی: اصولا بار اثبات پرداخت ثمن معامله بر عهده خریدار است، زیرا اصل بر عدم پرداخت است و خریدار که مدعی پرداخت است باید آن را اثبات کند.
در فرض اقرار فروشنده به دریافت ثمن: در مورد شما، چون مادر (فروشنده) در اقرارنامه محضری به دریافت ثمن اقرار کرده است، وضعیت متفاوت می‌شود. در این حالت، بار اثبات تغییر می‌کند و بر عهده فروشنده (یا ورثه‌ای که مدعی عدم پرداخت هستند) خواهد بود که ثابت کنند علی‌رغم اقرار، وجهی دریافت نشده است. اثبات این امر دشوارتر است اما غیرممکن نیست.
دادخواست اثبات پرداخت ثمن یا ابطال معامله
دادخواست اثبات پرداخت ثمن: این دادخواست معمولا از سوی خریداری مطرح می‌شود که مدعی پرداخت است و فروشنده منکر آن است. در وضعیت شما، این اقدام از سوی دختران (خریداران) قابل طرح است اگر شما منکر پرداخت شوید و آنها بخواهند پرداخت را اثبات کنند.
دادخواست ابطال معامله به دلیل صوری بودن: سایر ورثه (شما) می‌توانند با ارائه دلایل ذکر شده، دادخواست ابطال معامله را به دلیل صوری بودن و عدم پرداخت ثمن (و احتمالا فقدان اراده سالم از سوی مادر در زمان تنظیم اقرارنامه) به دادگاه ارائه دهند.
نکات مهم:
اقرار یکی از دختران: اگر یکی از سه دختر به عدم پرداخت وجه و صوری بودن معامله اقرار کند، این اقرار دلیل بسیار مهمی به نفع شما خواهد بود و می‌تواند مسیر پرونده را تغییر دهد.
سن مادر و عدم آگاهی: سن بالای مادر (۸۵ سال) و عدم آگاهی ایشان از مسائل حقوقی، اگر با دلایل دیگر همراه شود، می‌تواند در اثبات اینکه ایشان تحت تاثیر قرار گرفته و اراده واقعی برای چنین معامله‌ای (به خصوص بدون دریافت ثمن) نداشته، مؤثر باشد.
عدم ذکر مبلغ: هرچند اقرار به دریافت ثمن شده، اما عدم ذکر مبلغ دقیق ثمن در اقرارنامه می‌تواند به عنوان یکی از قرائن برای صوری بودن معامله مورد استناد قرار گیرد، خصوصا اگر با سایر دلایل مانند شهادت شهود مبنی بر عدم رویت پرداخت همراه شود.
