سلام
در صورت پذیرش اعاده دادرسی (موضوع مواد ۴۷۴ یا ۴۷۷ قانون آیین دادرسی کیفری) و نقض حکم قطعی قبلی، مبالغی که محکوم‌علیه بابت دیه به شاکی پرداخت کرده است، قابل استرداد است. طبق موازین قانونی، با نقض رای اولیه، منشا قانونی دریافت آن وجه از بین می‌رود و شاکی ملزم به بازگرداندن مبالغ اضافی دریافتی به محکوم‌علیه (برائت یافته) خواهد بود.
در ادامه، جزئیات حقوقی و نحوه اجرای این فرآیند بررسی می‌شود.
وضعیت حقوقی مبلغ پرداخت شده
پس از آنکه شعبه دیوان عالی کشور یا دادگاه هم‌عرض، پس از رسیدگی مجدد، بخشی از آسیب‌ها را متعلق به روز حادثه ندانسته و حکم به نقض رای در آن قسمت صادر کند، وضعیت مبلغ پرداختی به شرح زیر است:
تحصیل مال بلاجهت: از آنجا که با نقض رای، دیگر بدهی قانونی در آن بخش وجود ندارد، نگهداری آن مبلغ توسط شاکی مصداق «دارا شدن ناعادلانه» یا تحصیل مال بلاجهت است.
الزام به مسترد کردن: شاکی مکلف است مبلغی را که بابت آن بخش از جراحات (که ثابت شده مربوط به درگیری نبوده) دریافت کرده، به محکوم‌علیه بازگرداند.
اعاده وضعیت به سابق: طبق اصول کلی دادرسی، با نقض حکم قطعی، آثار اجرایی آن نیز باید زایل شده و وضعیت طرفین به پیش از صدور و اجرای حکم اشتباه بازگردد.
نحوه استرداد وجه از شاکی
برای بازپس‌گیری مبلغ دیه پرداخت شده، مراحل زیر طی می‌شود:
صدور حکم جدید: ابتدا باید حکم نهایی در مرحله اعاده دادرسی صادر و در آن صراحتا قید شود که بخشی از دیه قبلی به دلیل عدم انتساب جراحت به متهم، لغو شده است.
درخواست اعاده عملیات اجرایی: محکوم‌علیه سابق می‌تواند با استناد به حکم جدید، از واحد اجرای احکام کیفری بخواهد که عملیات اجرایی را به حالت قبل برگردانده و مبالغ پرداختی را از شاکی مسترد کند.
دادخواست حقوقی (در صورت نیاز): اگر اجرای احکام به هر دلیلی مستقیما اقدام به استرداد نکند، محکوم‌علیه می‌تواند بر اساس حکم نقض شده، دادخواستی تحت عنوان «استرداد وجه ناشی از ایفای ناروا» در دادگاه حقوقی مطرح نماید.
به طور خلاصه، در فرض شما که کارشناس پزشکی قانونی تایید کرده بخشی از آسیب‌ها مربوط به درگیری نبوده و این موضوع منجر به نقض رای قطعی شده است، شما حق دارید تمام مبالغی را که اضافه بر حکم جدید پرداخت کرده‌اید (چه به صورت یکجا و چه اقساط)، از شاکی پس بگیرید.
