سلام 🌷
در رویه فعلی دادگاه‌های خانواده سه «سامانه» برای طلاق وجود دارد:
۱) طلاق توافقی
۲) طلاق به‌درخواست زوج (شوهر)
۳) طلاق به‌درخواست زوجه (به استناد عسر و حرج، شرط وکالت، عدم پرداخت نفقه و …)
قوانین و آیین‌نامه‌های موجود اجازه داده‌اند قاضی در هر سه حالت –هرگاه صلاح بداند– زوجین را به «مرکز مشاوره خانواده» یا «حکمین» ارجاع دهد. تفاوت فقط در میزان «الزام» است که خلاصه‌اش این‌گونه است:
┌───────────────┬───────────────┬─────────────────────────────┐
│ نوع طلاق │ ارجاع به مشاوره│ ارجاع به داوری (حکمین) │
├───────────────┼───────────────┼─────────────────────────────┤
│ توافقی │ «الزامی» (ماده ۲۵ قانون│ غالبا نه؛ مشاوره جای داوری را │
│ │ حمایت خانواده ۱۳۹۱ + │ گرفته است. │
│ │ بخشنامه ۱۳۹۷) │ │
├───────────────┼───────────────┼─────────────────────────────┤
│ به‌درخواست زوج│ «اختیاری»؛ قاضی هر زمان │ «تقریبا الزامی» طبق فتاوا و │
│ │ تشخیص دهد میتواند │ ماده ۲۷ ق.حمایت خانواده ۱۳۵۳ │
│ │ معرفی کند. │ (هنوز در عمل اجرا میشود) │
├───────────────┼───────────────┼─────────────────────────────┤
│ به‌درخواست │ «اختیاری»؛ معمولا زمانی│ در اکثر شعب فقط اگر قاضی خواسته│
│ زوجه │ که قاضی احتمال صلح بدهد│ باشد؛ غالبا جنبه نمادین دارد.│
└───────────────┴───────────────┴─────────────────────────────┘
بنابراین پاسخ سؤال شما:
۱) اگر طلاق «از طرف زوج» مطرح شده باشد، دادگاه همچنان اختیار دارد –و در بسیاری از شعب عرفا این کار را می‌کند– پرونده را به «مرکز مشاوره خانواده» بفرستد تا گواهی عدم امکان سازش صادر شود. پس تصور اینکه مشاوره فقط در دعوای طلاق زوجه انجام میشود صحیح نیست.
۲) ارجاع به «حکمین» دو نفره (یکی از خانواده زن، یکی از مرد) طبق تبصره ماده ۲۷ قانون حمایت خانواده سابق و رای مشهور فقها هنوز برای طلاق به‌درخواست زوج معمولا انجام میشود؛ هرچند این روزها بسیاری از شعب، گزارش مرکز مشاوره را معادل همان داوری تلقی می‌کنند و داوری را «نمادین» برگزار می‌کنند.
۳) در طلاق توافقی، ارجاع به مشاوره کاملا الزامی است (قاضی اختیار ندارد از آن صرف‌نظر کند)، ولی داوری حذف شده است.
پس جمع‌بندی:
بله؛ در طلاقی که شوهر دادخواست داده است قاضی میتواند –و غالبا خواهد– شما را به مشاوره خانواده یا داوری ارجاع دهد؛ محدود به طلاق به‌درخواست زوجه نیست و «نمادین بودن» داوری نیز بیشتر به رویه اعیان هر شعبه بستگی دارد، نه به نوع درخواست‌کننده طلاق.
موفق باشید 🌺
