آیا فروش سهم‌الارث صحیح است؟

پرسیده شده ۱ سال پیش۳۰ پاسخ ثبت شده
ادامهٔ متن پرسش

سلام عرض ادب. یک قطعه زمین مشاعی هست که سه دانگ در مالکیت پدر هست و سه دانگ در مالکیت مادر هست. پدر ما فوت شد و مادر ما در قید حیات است. بعد از فوت، خواهر ما به خاطر بدهکاری به برادرمان، سهم‌الارث خودش را از کل زمین به برادرمان طی قرارداد مبایعه‌نامه عادی فروخت و انتقال داد.

سوالم اینه که این نقل و انتقال نسبت به سهم پدر و مادر صحیح است یا باطل؟ یا فقط نسبت به سهم پدر صحیح است چون بعد از فوت انتقال صورت گرفته؟ یا چون دیون پدرمان و مفاصاحساب‌ها هنوز مشخص نشده و تعیین تکلیف نشده حتی همون هم باطل هست؟

تشکر

جمع‌بندی پاسخ وکلا

هوش مصنوعی

فروش سهم‌الارث خواهر از سهم متوفی (پدر) اصولا صحیح است، هرچند تصفیه دیون بر نفوذ آن اثر دارد. اما انتقال سهم متعلق به مادر یا سهم‌الارث احتمالی از مادری که زنده است باطل یا فضولی و نیازمند رضایت مادر است.

این یک حکم کلی درباره تفکیک ترکه است و وضعیت نهایی معامله به متن قرارداد و رضایت مادر بستگی دارد.

پاسخ هوشمند بنیاد وکلا

هوش مصنوعی

صحت معامله فقط نسبت به سهم پدر

فروش سهم‌الارث خواهر از سه‌دانگ متعلق به پدر صحیح است، اما نفوذ کامل آن در برابر طلبکاران منوط به تعیین تکلیف و پرداخت دیون متوفی خواهد بود. در مقابل، خواهر هیچ حقی در سه دانگ مادر یا ارث احتمالیِ آینده از او ندارد. بنابراین بخشی از مبایعه‌نامه که مربوط به سهم مادر است، معامله فضولی محسوب می‌شود و تنها در صورت رضایت و تنفیذ مادر معتبر خواهد شد.

این پاسخ به‌صورت خودکار تولید شده و جای مشاوره‌ی حقوقی با وکیل را نمی‌گیرد؛ پاسخ‌های وکلا در ادامه آمده است.

۳۰ پاسخ از وکلا و کارشناسان حقوقی

پاسخ برتر
محمدمهدی قنبری

محمدمهدی قنبری

کارآموز وکالت مرکز وکلای قوه قضاییه

۴٫۹(۳۲ نظر)

سلام
پاسخ را به طور خلاصه همین اول می‌گویم و بعد دلیل حقوقی هر قسمت را به استناد مواد قانون مدنی می‌آورم:

۱) آن مقدار از زمین که به‌عنوان سهم‌الارث خواهر از ترکه‌ی پدر (سه دانگ مرحوم) به او رسیده است، قابل نقل‌و‌انتقال بوده و بیع آن «اصولا صحیح» است؛ منتها تا زمانی که دیون و هزینه‌های قطعی ترکه تسویه نشود، مالکیت خریدار (برادر) نسبت به طلبکاران پدر نافذ نیست.

۲) آن مقدار از زمین که هنوز در مالکیت مادر است (سه دانگ قبل از ارث + یک‌هشتم از سه‌دانگ پدر که به مادر ارث می‌رسد)، اصلا متعلق به خواهر نیست تا بتواند بفروشد؛ معامله‌ی این بخش در حکم «بیع فضولی» است و فقط در صورتی صحیح می‌شود که مادر (مالک فعلی) آن را بعدا تنفیذ کند؛ در غیر این صورت «باطل (غیرنافذ)» خواهد بود.

۳) فروش «سهم‌الارث احتمالی آینده» از مادر (یعنی چیزی که بعد از فوت مادر ممکن است به خواهر برسد) طبق ماده قانون مدنی باطل است؛ پس چنین تعهدی هیچ اثری ندارد.

─────────────────────────
استدلال و مواد قانونی

۱) در مورد سهم‌الارث از پدر
• طبق قانون مدنی، ملکیت ورثه نسبت به ترکه پس از فوت مورث تحقق پیدا می‌کند «مشروط به پرداخت دیون».
• قانون مدنی اجازه می‌دهد هرکس مال خود را—حتی مشاع—بفروشد. بنابراین خواهر می‌تواند قدرالسهم خودش را از ترکه پدر بفروشد.
• اما چون هنوز دیون و مالیات بر ارث تسویه نشده، معامله نسبت به طلبکاران نافذ نیست . به زبان ساده اگر بعدا ثابت شود ترکه برای پرداخت بدهی‌های پدر کافی نیست، خریدار (برادر) باید به همان نسبت جوابگو باشد یا معامله نسبت به طلبکاران بلااثر است.

۲) در مورد سه دانگ در مالکیت فعلی مادر
• خواهر هیچ سمتی در مالکیت حاضر مادر ندارد؛ می‌گوید «معامله مال غیر، بدون اجازه مالک، فضولی است» و ماده قانون مدنی آن را متوقف بر اجازه مالک می‌کند.
• اگر مادر در قرارداد مبایعه‌نامه حضور نداشته یا بعدا اجازه ندهد، بیع نسبت به این بخش «غیرنافذ» و در عمل بلااثر است.

۳) در مورد فروش سهم‌الارث آینده از مادر
• قانون مدنی صراحت دارد: «بیع ترکه قبل از موت مورث نافذ نیست.»
• بنابراین اگر در مبایعه‌نامه تعهد شده باشد که «هرچه از مادر به من ارث برسد هم متعلق به خریدار باشد»، آن قسمت به طور مطلق باطل است و قابل تصحیح هم نیست (حتی اگر مادر بعدا اجازه بدهد).

─────────────────────────
نحوه عمل پیشنهادی

۱) ابتدا انحصار وراثت + گواهی مالیات بر ارث بگیرید تا سهم دقیق هر وارث و بدهی‌های احتمالی روشن شود.
۲) سهم‌ مشاع خواهر در ترکه پدر را طبق صورت‌مجلس تفکیکی یا تقسیم‌نامه به اسم برادر منتقل کنید (تنظیم سند رسمی در اداره ثبت یا دفترخانه).
۳) درباره سه دانگ مادر:
• اگر مادر می‌خواهد واقعا سه دانگ خود را بفروشد، خودش باید مستقلا معامله کند و در دفترخانه حضور یابد.
• در غیر این صورت، بند مربوط به فروش سهم مادر از قرارداد حذف یا بی‌اثر تلقی شود.
۴) اگر خواهر تعهدی در مورد ارث آینده‌ی مادر داده است، با استناد به ماده ۸۴۱ می‌توان آن را «کان‌لم‌یکن» تلقی کرد.

─────────────────────────
خلاصه نهایی
بیع خواهر نسبت به سهم به‌دست‌آمده از پدر صحیح (ولی معلق به تصفیه ترکه) است؛ نسبت به سهم مادر فعلی فضولی و نیازمند اجازه مادر؛ و نسبت به ارث آینده مادر مطلقا باطل.

حسین مظاهری تهرانی

حسین مظاهری تهرانی

وکیل پایه یک کانون وکلای دادگستری

۴٫۹(۴۸۳ نظر)

با سلام
انتقال سهم الارث صرفا نسبت به سهم پدر از ملک مزبور صحیح است.

الهه طالبی

الهه طالبی

وکیل پایه یک مرکز وکلای قوه قضاییه

۴٫۸(۲۳۷ نظر)

سلام، وقت بخیر انتقال نسبت به سهم الارث شان از پدر صحیح ونافذ می باشد.

حسن آرین پور

حسن آرین پور

وکیل پایه یک کانون وکلای دادگستری

۵٫۰(۱۳۹ نظر)

با سلام و عرض ادب ،انتقال نسبت به سهم الارث شان از پدر صحیح ونافذ می باشد.

نمایش ۲۶ پاسخ دیگر وکلا
مینا امیری ثانی

مینا امیری ثانی

وکیل پایه یک کانون وکلای دادگستری

۴٫۹(۲۵۴ نظر)

با درود
انتقال نسبت به سهم الارث شان از پدر صحیح ونافذ است

آسیه فتاحی امیردهی

آسیه فتاحی امیردهی

وکیل پایه یک مرکز وکلای قوه قضاییه

۴٫۸(۲٬۸۲۹ نظر)

با سلام انتقال سهم الارث صرفا نسبت به سهم پدر از ملک مزبور صحیح می باشد

الهام دامغانی ثانی

الهام دامغانی ثانیهویت این وکیل به‌صورت دستی توسط کارشناسان بنیاد وکلا احراز شده است.

وکیل پایه یک کانون وکلای دادگستری

۴٫۹(۶۷۳ نظر)

با سلام و درود
انتقال سهم الارث نسبت به سهم پدر از ملک مزبور صحیح می باشد

داود فروغی

داود فروغی

وکیل پایه یک مرکز وکلای قوه قضاییه

۴٫۹(۴۷ نظر)

با سلام انتقال نسبت به سهم الارثشان از پدر صحیح می‌باشد

افشین پورقلی

افشین پورقلی

وکیل پایه یک کانون وکلای دادگستری

انتقال سهم الارث ایشان بعد از کسر کسورات معتبر ایت

محمد مهدی نوفرستی

محمد مهدی نوفرستی

کارشناس حقوقی

۴٫۹(۸ نظر)

با سلام
سهم الارث ایشون از پدر قابل فروش و صحیحه

راضیه حیدری

راضیه حیدری

وکیل پایه یک مرکز وکلای قوه قضاییه

۵٫۰(۱ نظر)

سلام ، انتقال نسبت به سهم الارث پدر صحیح می باشد.

حسین امینیان

حسین امینیان

وکیل پایه یک مرکز وکلای قوه قضاییه

با سلام ، بعد از تسویه دیون پدر ، انتقال سهم الارث پدری صحیح ولی نسبت به مادر غیر قانونی است.

ابوالفضل جهان بخش

ابوالفضل جهان بخش

وکیل پایه یک کانون وکلای دادگستری

۴٫۸(۱٬۲۴۸ نظر)

با سلام ،انتقال نسبت به سهم الارث شان از پدر صحیح و نافذ می باشد.

آج

آمنه جیده

وکیل پایه یک کانون وکلای دادگستری

۵٫۰(۹ نظر)

با سلام
با توجه به اینکه مادر در قید حیات میباشد سهم الارث معنا یی ندارد خواهر نمی‌توانسته نسبت به کل اقدام به فروش کند و امکان طرح دعوای انتفال مال غیر توسط مادر وجود دارد.
ولیکن فردش سهم خود از سه دانگ پدری چنانچه با رضایت سایر وراث بوده اشکالی بر آن وارد نیست

محمد اکبری

محمد اکبری

وکیل پایه یک مرکز وکلای قوه قضاییه

۵٫۰(۵۸ نظر)

عرض سلام و احترام، نسبت به سهم الارث پدر ،انتقال صحیح است.

مریم جم پوری

مریم جم پوری

وکیل پایه یک مرکز وکلای قوه قضاییه

سلام
انتقال نسبت به سهم الارث پدر صحیح است

سید اشکان جلالی

سید اشکان جلالی

وکیل پایه یک کانون وکلای دادگستری

۴٫۹(۴۵ نظر)

بادرود
سهم الارث از پدر قابل فروش و صحیحه می باشد

سعید قیطانی

سعید قیطانی

وکیل پایه یک کانون وکلای دادگستری

۴٫۹(۲۴۱ نظر)

سلام
بله صحیح می باشد

احمد جوکاری

احمد جوکاری

وکیل پایه یک مرکز وکلای قوه قضاییه

۴٫۹(۳۷ نظر)

سلام
منعی در انتقال سهم الارث پدری وجود ندارد و معامله واقع شده نسبت به سهم الارث پدری صحیح است

شیما کاتبی

شیما کاتبی

وکیل پایه یک مرکز وکلای قوه قضاییه

۴٫۹(۱۰ نظر)

با سلام،انتقال نسبت به سهم الارث پدری صحیح می باشد.

ویدا سماوات

ویدا سماوات

کارآموز وکالت کانون وکلای دادگستری

۵٫۰(۷۵ نظر)

انتقال سهم الارث صرفا نسبت به سهم پدر از ملک مزبور صحیح می باشد ....ــ

محمدباقر سلیمانگلی

محمدباقر سلیمانگلی

وکیل پایه یک مرکز وکلای قوه قضاییه

۴٫۹(۴۹ نظر)

با سلام نسبت به سهم هر یک از وراث ممکن است.

نفیسه اصولی صفار

نفیسه اصولی صفار

وکیل پایه یک کانون وکلای دادگستری

۴٫۹(۱۸ نظر)

معامله خواهر فقط نسبت به سهم‌الارث خودش از سه دانگ پدر قابل بررسی است
صرف پرداخت نشدن دیون پدر هم باعث بطلان معامله نمی‌شود ولی حقوق طلبکاران بر ترکه مقدم است

طیبه اصغری

طیبه اصغری

کارآموز وکالت مرکز وکلای قوه قضاییه

۴٫۹(۲۶ نظر)

درود. تا زمانی که دیون متوفی از محل ترکه پرداخت نشده ، هر نقل و انتقالی نسبت به ماترک غیرنافذه.
این مقداری که خواهر شما از سهم الارث خود انتقال داده ، بعد از پرداخت دیون متوفی ، نافذ و صحیح است
اما نسبت به سهم مادر : مادر شما در قید حیات است و برای خواهر شما نسبت به اموال مادر هنوز حقی مستقر نشده که قابل نقل و انتقال باشد و از این قسمت هر نقل و انتقالی باطله

علی اکبر میرزائی

علی اکبر میرزائی

وکیل پایه یک کانون وکلای دادگستری

۴٫۹(۱۲ نظر)

سلام اصولا صحیح است مگر اینکه دیون متوفی از ترکه پرداخت نشده‌ باشد و ترکه کفایت دیون را ندهد

زهرا بانی رشید

زهرا بانی رشید

کارآموز وکالت مرکز وکلای قوه قضاییه

۴٫۸(۹ نظر)

بااحترام اگر خواهر شما بعد از فوت پدر فقط سهم‌الارث خودش را به برادر منتقل کرده باشد اصل معامله نسبت به سهمی که از ترکه پدر به او رسیده صحیح است و نسبت به سه‌دانگ مادر که اصلا جزو ترکه نبوده اثری ندارد

وجود بدهی‌های پدر یا مشخص نبودن مفاصاحساب به‌تنهایی باعث بطلان معامله سهم‌الارث نمی‌شود اما قبل از تقسیم و پرداخت دیون متوفی حقوق طلبکاران نسبت به ترکه مقدم است و انتقال نباید به حقوق آنان لطمه بزند

بنابراین معامله خواهر و برادر اصولا نسبت به سهم‌الارث واقعی خواهر معتبر است و نسبت به سهم مادر یا بیش از میزان سهم‌الارث خواهر نافذ نیست مگر مادر آن را اجازه کند

مهرزاد سبزی جهرمی

مهرزاد سبزی جهرمی

کارآموز وکالت مرکز وکلای قوه قضاییه

با سلام
انتقال سهم الارث صرفا نسبت به سهم پدر از ملک مزبور صحیح است مگر اینکه دیون متوفی از ترکه پرداخت نشده باشد که حقوق طلبکاران بر ترکه مقدم است

حمیدرضا قاسمی

حمیدرضا قاسمی

وکیل پایه یک کانون وکلای دادگستری

۵٫۰(۲۳۷ نظر)

درود
این معامله نسبت به سهم پدر، در صورتی که پس از تعیین سهم دقیق خواهر و با رضایت سایر وراث انجام شود، قابل قبول است. اما نسبت به سهم مادر، کاملا باطل است. بنابراین، فعلا این انتقال نمی‌تواند معتبر باشد و برادرتان مالکیتی بر این زمین پیدا نخواهد کرد، مگر اینکه تمام تشریفات قانونی (انحصار وراثت، تعیین سهام، تسویه بدهی‌ها و تایید سایر وراث) طی شود.

فرزانه ادیبی

فرزانه ادیبی

وکیل پایه یک کانون وکلای دادگستری

۴٫۰(۱ نظر)

در فرض شما، معامله خواهر نسبت به سهم مادر نافذ نیست و نسبت به سهم‌الارث خواهر از سهم پدر، اصل معامله قابل پذیرش است؛ مگر اینکه دیون متوفی یا حقوق مقدم ترکه مانع اجرای آن شود.
اگر متن مبایعه‌نامه را بفرستید، می‌توانم دقیقا بررسی کنم **خواهر چه مقدار را اصولا می‌توانسته بفروشد و آیا برادرتان مالک شده یا امکان ابطال/عدم نفوذ معامله وجود دارد.**

علیرضا زرینه پور

علیرضا زرینه پور

کارآموز وکالت مرکز وکلای قوه قضاییه

۴٫۸(۲۱ نظر)

بادرود
نسبت به سهم پدری صحیح است

پرسش خود را بفرستید؛ اولین وکیل آزاد در کوتاه‌ترین زمان پاسخ می‌دهد.

پرسش حقوقی دیگری دارید؟

پرسش خود را رایگان مطرح کنید؛ وکلا و کارشناسان حقوقی بنیاد وکلا در کوتاه‌ترین زمان پاسخ می‌دهند.

پرسش جدید