سلام
پاسخ خیلی خلاصه
بله؛ اگر جزای نقدی صادر‑شده قطعی شود و محکوم‌علیه ظرف مهلت قانونی آن را نپردازد یا مالی معرفی نکند، واحد اجرای احکام «مستقیما» قرار حبس بدل از جزای نقدی و دستور جلب او را صادر می‌کند؛ پرداخت نکردن کفیل شرط لازم نیست. کفیل فقط مسئول معرفی محکوم‌علیه یا پرداخت وجه‌الکفاله است، نه پرداخت جزای نقدی.
توضیح مرحله‌به‌مرحله
۱) قطعیت حکم
ـ پس از تجدیدنظر یا پایان مهلت اعتراض، حکم جزای نقدی قطعی و به اجرای احکام کیفری ارسال میشود.
۲) ابلاغ اخطاریه پرداخت
ـ طبق ماده ۳۸ قانون مجازات اسلامی (۱۳۹۲) و ماده ۵۹۵ آیین‌دادرسی کیفری:
▪️ محکوم‌علیه از تاریخ ابلاغ «۱۰ روز» (در عمل بعضی شعب «یک ماه») فرصت دارد:
a) کل جزای نقدی را بپردازد، یا
b) مالی برابر مبلغ معرفی کند، یا
c) تقاضای تقسیط/مهلت کند (در صورت احراز اعسار).
۳) عدم پرداخت ↞ تصمیم اجرای احکام
الف) اگر مال در دسترس باشد → ضبط و جزای نقدی وصول میشود؛ جلبی در کار نیست.
ب) اگر مالی پیدا نشود یا محکوم‌علیه عمدا پرداخت نکند → رئیس اجرای احکام:
• قرار «حبس بدل از جزای نقدی» صادر می‌کند (نرخ تبدیل: در حال حاضر هر ۱۰ میلیون ریال = ۱ روز حبس تا سقف ۳ سال).
• همزمان دستور جلب صادر می‌گردد تا محکوم‌علیه برای تحمل حبس یا پرداخت وجه احضار شود.
۴) نقش کفیل یا وثیقه‌گذار
• قرار کفالت/وثیقه فقط تضمین «حضور» متهم تا پایان اجرای حکم است.
• اجرای احکام ابتدا احضاریه‌ای برای کفیل می‌فرستد تا ظرف ۵ روز محکوم‌علیه را معرفی کند.
• اگر کفیل نتواند او را معرفی کند:
– وثیقه ضبط یا وجه‌الکفاله به نفع دولت وصول میشود؛
– اما این پرداخت، جای جزای نقدی را نمی‌گیرد و مانع جلب و حبس بدل از جزای نقدی نمی‌شود.
بنابراین، حتی اگر کفیل وظیفه‌اش را انجام ندهد (یا وجه‌الکفاله را بپردازد) باز هم حکم جلب محکوم‌علیه به‌قوت خود باقی است.
۵) جمع‌بندی دو خطی
عدم پرداخت جزای نقدی پس از اخطار اجرای احکام «به‌تنهایی» موجب صدور دستور جلب و حبس بدل از جزای نقدی میشود؛ کفیل فقط مسئول معرفی محکوم‌علیه است و وظیفه‌ای برای پرداخت جزای نقدی ندارد.
