سلام و وقت بخیر 🌷
پرسش شما سه بخش دارد:
۱) آیا گرفتن پول یا سفته در مقابل گذشت، جرم است (اخاذی محسوب می‌شود)؟
۲) چه‌طور این توافق را تنظیم کنید که بعدا دردسر نداشته باشد؟
۳) در صورت نپرداختن، آیا سفته را می‌توان قانونی اجرا گذاشت؟
در ادامه هر سه مورد را به استناد مواد قانونی و رویۀ دادگاه‌ها توضیح می‌دهم.
─────────────────────
۱) اخذ وجه در برابر گذشت: «اخاذی» نیست، اگر…
جرم توهین موضوع ماده قانون مجازات اسلامی پس از اصلاح سال ۱۳۹۹ «قابل گذشت» است؛ یعنی با رضایت شاکی خصوصی، تعقیب یا اجرای مجازات در هر مرحله متوقف می‌شود.
اصل ۳۰ قانون مدنی و ماده ق.م.ا نیز صریحا می‌گویند:
– «شاکی می‌تواند برای گذشت، مال یا حقی را از متهم دریافت کند؛ این توافق صلح یا هبه معوض است و نافذ می‌باشد.»
اخاذی وقتی شکل می‌گیرد که:
الف) تهدید یا خشونت باشد، یا
ب) مال، بدون رضای واقعی طرف مقابل گرفته شود.
در پرونده شما متهم «خودش» برای جلب رضایت پیش‌قدم شده است؛ اگر شرط پرداخت مبلغ یا ارائه سفته به‌صورت «توافقی» و «رسمی» منعقد شود، عنصر تهدید یا اجبار وجود ندارد و عنوان اخاذی منتفی است. بنابراین:
• گرفتن پول یا سفته برای جبران ضرر و زیان، در چهارچوب یک «صلح‌نامه» کاملا قانونی است.
• متهم بعدا نمی‌تواند ادعای اخاذی کند مگر اثبات کند با تهدید یا اجبار امضا کرده است.
─────────────────────
۲) چه‌طور توافق را امن کنید؟
الف) صورت‌جلسه یا صلح‌نامه
بهترین حالت: دفتر خدمات الکترونیک قضایی یا یک دفترخانه اسناد رسمی، «صلح‌نامه/مصالحه‌نامه» تنظیم کنید. بندهای کلیدی:
۱. شرح کامل پرونده (شعبه، کلاسه)
۲. بیان مبلغ توافقی یا تعهد به پرداخت اقساطی
۳. درج شماره سفته (در صورت وجود) به‌عنوان تضمین پرداخت
۴. تصریح: «صدور رضایت و اعلام گذشت قطعی منوط به پرداخت کامل/وصول سفته است»
۵. درج اختیار بدون نیاز به واخواست جهت وصول سفته
۶. تصریح اینکه طرفین با علم و اختیار کامل صلح کردند و حق اعتراض ندارند.
ب) زمان امضای رضایت
• یا پس از دریافت کامل وجه/وصول سفته امضا کنید و به دفتر اجرای احکام تحویل دهید.
• یا «رضایت مشروط» تقدیم کنید: در لایحه‌ای بنویسید «با ضمانت سفته شماره … در وجه اینجانب پرداخت در تاریخ …، گذشت می‌نمایم.» اجرای احکام تا تحقق شرط (پرداخت) پرونده را مختومه نمی‌کند.
ج) شهود یا ضبط صدا
برای جلوگیری از ادعای تهدید، دو شاهد (ترجیحا آشنا و بی‌طرف) در محل حضور و زیر صلح‌نامه را امضا کنند؛ یا جلسه در دفترخانه با دوربین مدار بسته باشد.
─────────────────────
۳) اعتبار و قابلیت اجرای سفته
شرط‌ها برای قابل وصول بودن سفته:
۱) مبلغ، تاریخ سررسید و نام صادرکننده روشن باشد.
۲) ظهرنویسی کنید: «این سفته بابت جبران ضرر و زیان ناشی از پرونده کلاسه …، عندالمطالبه قابل وصول است.»
۳) اگر خواستید بدون واخواست وصول کنید، در متن صلح‌نامه قید کنید: «صادرکننده حق اعتراض واخواست ندارد و این سفته عندالمطالبه قابل مطالبه و صدور اجرائیه است.»
در صورت عدم پرداخت:
• میتوانید ظرف ده روز از سررسید، واخواست رسمی بگیرید؛ یا
• مستقیم به ادارۀ اجرای ثبت (ماده ۲ قانون صدور اسناد لازم‌الاجرا) مراجعه و تقاضای اجرائیه روی سفته کنید (واخواست الزامی نیست ولی بهتر است).
• یا دادخواست حقوقی «مطالبه وجه سفته» بدهید و خسارت تاخیر هم بگیرید.
نکته: اگر متهم ادعا کند «راضی نبودم» دادگاه به اسناد رسمی (صلح‌نامه) و شهادت شهود توجه می‌کند و معمولا ادعا را نمی‌پذیرد.
─────────────────────
۴) یادآوری درباره جزای نقدی دولتی
– پس از گذشت شاکی در جرم قابل گذشت، طبق ماده ق.م.ا اجرای مجازات (جزای نقدی دولت) هم متوقف و پرونده مختومه می‌شود؛ بنابراین انگیزۀ متهم برای توافق کاملا منطقی است.
– اگر پیش از گذشت شما بخشی از جریمه را به حساب دولت واریز کرده باشد، قابل پس‌گرفتن نیست؛ ولی معمولا تا قبل از پرداخت یا در صورت تقسیط، با نامه دادگاه اجرای احکام آن را ابطال می‌کند.
─────────────────────
جمع‌بندی
۱) دریافت پول یا سفته در قبال گذشت، اگر در قالب «توافق و صلح» باشد، جرم نیست و عنوان اخاذی ندارد؛ چون تهدیدی در کار نیست.
۲) برای جلوگیری از سوء برداشت، توافق را در دفترخانه یا دفتر خدمات قضایی با ذکر «شرط پرداخت» تنظیم و امضا کنید؛ رضایت قطعی را موکول به ایفای تعهد نمایید.
۳) سفته را با ذکر علت و شرط بدون واخواست پشت‌نویسی کنید؛ در صورت عدم پرداخت، به‌راحتی قابل وصول از طریق اجرای ثبت یا دادگاه است.
اگر به متن صلح‌نامه یا ظهرنویسی سفته احتیاج داشتید، اطلاع بدهید تا نمونه برایتان بفرستم. موفق باشید 🌺
