سللم وقت بخیر
این یک وضعیت حقوقی پیچیده و متداول است که پاسخ آن می‌تواند به رویه قضایی شعبه رسیدگی‌کننده و نحوه دفاع شما بستگی داشته باشد. بیایید جوانب مختلف را بررسی کنیم:
۱. اصل رسیدگی در حدود خواسته:
قاعده کلی: طبق قانون آیین دادرسی مدنی، دادگاه مکلف است در حدود خواسته خواهان رای دهد و نمی‌تواند به چیزی بیشتر از آنچه در ستون "خواسته" دادخواست نوشته شده، حکم دهد.
تاثیر عدم ذکر "علی‌الحساب": ذکر نکردن واژه "علی‌الحساب" در ستون خواسته، از نظر شکلی، می‌تواند این معنا را بدهد که شما سقف مطالبه خود را همان ۲۱ میلیون تومان تعیین کرده‌اید.
۲. تقویم خواسته و ارجاع به کارشناس:
تقویم به ۲۱ میلیون: اینکه شما خواسته را به ۲۱ میلیون تومان مقوم کرده‌اید (یعنی ارزش‌گذاری اولیه‌اش را این مبلغ تعیین کرده‌اید) معمولا با دو هدف انجام می‌شود:
الف) تعیین مرجع صالح (که در این مورد دادگاه عمومی حقوقی بوده چون بالای ۲۰ میلیون تومان است).
ب) پرداخت هزینه دادرسی اولیه بر مبنای این مبلغ.
درخواست جلب نظر کارشناس: اینکه در متن دادخواست توضیح داده‌اید که مبلغ واقعی خسارت باید توسط کارشناس تعیین شود و "جلب نظر کارشناس" را درخواست کرده‌اید، نکته بسیار مهمی به نفع شماست. این نشان می‌دهد که عدد ۲۱ میلیون تومان، مبلغ قطعی مورد نظر شما نبوده، بلکه صرفا مبنای اولیه برای شروع رسیدگی و پرداخت هزینه دادرسی بوده است.
۳. رویه قضایی و تفسیر دادگاه:
تفسیر موسع (به نفع شما): بسیاری از قضات با در نظر گرفتن متن کامل دادخواست و درخواست ارجاع به کارشناسی، متوجه می‌شوند که هدف خواهان، مطالبه کل خسارت واقعی بوده و عدد ذکر شده در ستون خواسته صرفا برای تقویم اولیه بوده است. در این حالت، قاضی پرونده را به کارشناس ارجاع می‌دهد و بر اساس مبلغی که کارشناس تعیین میکند (حتی اگر بسیار بیشتر از ۲۱ میلیون باشد) رای صادر میکند. البته به شرط اینکه شما مابه‌التفاوت هزینه دادرسی بر اساس نظر کارشناس را پرداخت کنید.
تفسیر مضیق (به ضرر شما): برخی قضات ممکن است تفسیر شکلی و سخت‌گیرانه‌تری داشته باشند و بگویند چون واژه "علی‌الحساب" ذکر نشده و خواسته افزایش نیافته (که معمولا تا پایان جلسه اول دادرسی امکان‌پذیر است)، دادگاه نمی‌تواند به بیش از ۲۱ میلیون تومان حکم دهد. در این حالت، حتی اگر کارشناس مبلغ بیشتری تعیین کند، رای نهایی به همان ۲۱ میلیون محدود خواهد شد.
۴. چه اتفاقی می‌افتد اگر کارشناس مبلغ بیشتری تعیین کند؟
اگر قاضی تفسیر موسع را بپذیرد:
قرار کارشناسی صادر می‌شود.
کارشناس مبلغ خسارت را (مثلا ۱۰۰ میلیون تومان) تعیین میکند.
دفتر دادگاه به شما اخطار می‌دهد که مابه‌التفاوت هزینه دادرسی (بر اساس ۱۰۰ میلیون منهای ۲۱ میلیون اولیه) را پرداخت کنید.
پس از پرداخت هزینه دادرسی، قاضی می‌تواند به مبلغ ۱۰۰ میلیون تومان رای دهد.
اگر قاضی تفسیر مضیق را بپذیرد:
ممکن است باز هم به کارشناس ارجاع دهد تا میزان خسارت مشخص شود، اما در نهایت رای را به ۲۱ میلیون محدود کند.
یا ممکن است حتی بدون ارجاع به کارشناس (اگر ادله دیگر کافی باشد) به همان ۲۱ میلیون یا کمتر حکم دهد.
۵. راهکار و احتمال:
احتمال: احتمال اینکه قاضی با توجه به درخواست ارجاع به کارشناس در متن دادخواست، تفسیر موسع را بپذیرد و بر اساس نظر کارشناس رای دهد، بیشتر است. رویه غالب تمایل به کشف حقیقت و جبران کامل خسارت دارد، به شرطی که خواهان هزینه دادرسی مربوطه را بپردازد. اما احتمال تفسیر مضیق هم منتفی نیست.
اقدام شما:
لایحه تکمیلی: هرچند جلسه اول گذشته، اما می‌توانید با ارائه یک لایحه به دادگاه، مجددا تاکید کنید که مبلغ ۲۱ میلیون صرفا برای تقویم اولیه و پرداخت هزینه دادرسی بوده و خواسته اصلی شما تعیین و مطالبه کل خسارت بر اساس نظر کارشناس است. آمادگی خود را برای پرداخت مابه‌التفاوت هزینه دادرسی اعلام کنید.
پیگیری در جلسه بعدی: اگر جلسه دیگری تشکیل شد، حتما این موضوع را شفاها نیز بیان کنید.
مشورت با وکیل: اگر وکیل دارید، حتما با او مشورت کنید. اگر ندارید، با توجه به اهمیت موضوع، گرفتن وکیل می‌تواند بسیار مفید باشد.
خلاصه:
اگرچه ذکر نکردن "علی‌الحساب" یک نقص شکلی است، اما با توجه به اینکه در متن دادخواست به لزوم تعیین خسارت توسط کارشناس اشاره کرده‌اید، احتمال قوی‌تری وجود دارد که قاضی بر اساس نظر کارشناس (حتی اگر بیشتر از ۲۱ میلیون باشد) رای دهد، مشروط بر اینکه مابه‌التفاوت هزینه دادرسی را پرداخت کنید. با این حال، ریسک تفسیر مضیق توسط قاضی نیز وجود دارد. ارائه لایحه و تاکید بر این موضوع می‌تواند شانس شما را افزایش ده
