سلام
در پاسخ به پرسش شما، نکات زیر قابل توجه است:
به طور معمول، دادگاه به دعوای اصلی (مطالبه وجه چک) و دعوای تقابل به صورت توامان رسیدگی می‌کند. این اقدام به منظور تسریع در روند دادرسی و جلوگیری از صدور آرای متعارض صورت میگیرد. دادگاه پس از رسیدگی به دلایل و مستندات طرفین، رای خود را در مورد هر دو دعوا (اصلی و تقابل) صادر می‌کند.
وابستگی رسیدگی و تصمیم‌گیری:
با وجود رسیدگی توامان، دعوای تقابل از جهاتی تابع دعوای اصلی است. به عنوان مثال، در صورت استرداد دعوای اصلی، رسیدگی به دعوای تقابل نیز معمولا جایگاه قانونی خود را از دست می‌دهد، زیرا دعاوی طاری (که دعوای تقابل نوعی از آن است) در رسیدگی و اتخاذ تصمیم، تابع دعوای اصلی هستند.
تاثیر دعوای تقابل بر دعوای اصلی (مطالبه وجه چک):
در مواردی که دعوای تقابل ارتباط مستقیمی با موضوع دعوای اصلی داشته باشد، مانند دعوای تقابل برای استرداد لاشه چک در مقابل دعوای مطالبه وجه همان چک، تصمیم‌گیری در خصوص دعوای اصلی میتواند به نتیجه دعوای تقابل منوط شود.
یک نظریه مشورتی اشاره دارد که دعوای استرداد لاشه چک، فرع بر عدم احراز استحقاق دارنده آن چک است. این بدان معناست که ابتدا باید وضعیت استحقاق یا عدم استحقاق خواهان اصلی نسبت به وجه چک بررسی شود و سپس در مورد استرداد لاشه چک تصمیم‌گیری شود، یا اینکه این دو موضوع به قدری در هم تنیده‌اند که نتیجه یکی مستقیما بر دیگری مؤثر است.
در یک نمونه رای دادگاه تجدیدنظر، در خصوص دعوای مطالبه وجه چک و دعوای تقابل استرداد همان چک، دادگاه تجدیدنظر اعلام کرده است که در مورد محکومیت به پرداخت وجه چک (دعوای اصلی)، پس از رسیدگی به دعوای استرداد چک (دعوای تقابل) اتخاذ تصمیم خواهد شد. این نشان می‌دهد که در چنین حالتی، هرچند رسیدگی همزمان است، اما صدور رای نهایی در دعوای اصلی میتواند به روشن شدن وضعیت دعوای تقابل وابسته باشد.
شرایط طرح دعوای تقابل:
دعوای تقابل باید تا پایان اولین جلسه دادرسی مطرح شود.
این دعوا باید با دعوای اصلی مرتبط بوده یا دارای منشاء مشترک باشد.
دعوای تقابل نیازمند تقدیم دادخواست جداگانه است.
نتیجه‌گیری:
قاضی به هر دو دعوا (اصلی و تقابل) به طور همزمان رسیدگی می‌کند. اما، تصمیم‌گیری نهایی در مورد دعوای اصلی مطالبه وجه چک، به خصوص اگر دعوای تقابل مستقیما مربوط به همان چک باشد (مانند ادعای امانی بودن یا استرداد چک)، میتواند به نتیجه و تصمیم قطعی در مورد دعوای تقابل وابسته باشد. توقف کامل رسیدگی به دعوای اصلی تا صدور رای قطعی در دعوای تقابل به معنای دو فرآیند کاملا جدا و متوالی نیست، بلکه این دو در کنار هم و با تاثیر متقابل بر یکدیگر بررسی می‌شوند.
