با سلام،
خیر، در مرحله دادسرا، دادستان برای صدور کیفرخواست نیازی به یقین قطعی مبنی بر مجرم بودن متشاکی (متهم) ندارد. صرف وجود دلایل کافی که ظن به ارتکاب جرم توسط متهم را تقویت کند، برای صدور کیفرخواست و ارجاع پرونده به دادگاه کفایت میکند.
صدور کیفرخواست به معنای اثبات مجرمیت نیست، بلکه یک "ادعانامه" رسمی از سوی دادستان به عنوان نماینده جامعه است که اعلام میکند تحقیقات مقدماتی به پایان رسیده و شواهد موجود به اندازه‌ای قوی هستند که محاکمه فرد در دادگاه را توجیه می‌کنند.
سطح اثباتی مورد نیاز برای صدور کیفرخواست
در نظام حقوقی ایران، مرحله دادسرا فاز تحقیقات مقدماتی است. در این مرحله، هدف اصلی، جمع‌آوری دلایل و بررسی وقوع جرم و شناسایی متهم است. استانداردهای مورد نیاز برای صدور کیفرخواست به شرح زیر است:
وجود دلایل کافی: دادستان پس از بررسی کامل پرونده، شامل گزارش‌ها، شهادت شهود، نظریات کارشناسی و سایر مدارک، اگر به این نتیجه برسد که «ادله کافی» برای انتساب اتهام به متهم وجود دارد، اقدام به صدور کیفرخواست میکند.
ظن قوی، نه یقین قطعی: این دلایل باید ظن قوی و متعارفی ایجاد کنند که متهم احتمالا مرتکب جرم شده است. این سطح از اثبات با "یقین" که برای صدور حکم محکومیت در دادگاه لازم است، تفاوت دارد.
ادعانامه، نه حکم: کیفرخواست صرفا ادعای دادستان علیه متهم است و این ادعا باید در دادگاه صالح به اثبات برسد. صدور آن به هیچ وجه به معنای گناهکار بودن قطعی متهم نیست.
فرآیند صدور کیفرخواست
فرآیند رسیدن به مرحله صدور کیفرخواست معمولا به این صورت است:
تحقیقات مقدماتی: بازپرس یا دادیار تحقیق، وظیفه جمع‌آوری دلایل و انجام تحقیقات اولیه را بر عهده دارد.
صدور قرار جلب به دادرسی: اگر مقام تحقیق (بازپرس) پس از بررسی‌ها به این نتیجه برسد که دلایل کافی علیه متهم وجود دارد، «قرار جلب به دادرسی» صادر میکند.
تایید دادستان و صدور کیفرخواست: پرونده به همراه این قرار برای دادستان ارسال می‌شود. دادستان پس از بررسی، در صورت موافقت با نظر بازپرس، ظرف مدت قانونی (معمولا دو روز) کیفرخواست را صادر کرده و پرونده را برای رسیدگی و صدور حکم نهایی به دادگاه کیفری صالح ارسال میکند.
بنابراین، اگر دادستان دلایل را کافی نداند، میتواند دستور تحقیقات تکمیلی بدهد یا با صدور قرار منع تعقیب، پرونده را مختومه کند.
استقلال دادگاه در برابر کیفرخواست
نکته بسیار مهم این است که دادگاه هیچ الزامی به تبعیت از کیفرخواست ندارد و کاملا مستقل عمل میکند. قاضی دادگاه موظف است تمام شواهد و مدارک ارائه شده از سوی دادستان و دفاعیات متهم و وکیل او را مجددا بررسی کند و بر اساس قناعت وجدانی و ادله موجود در جلسه دادرسی، حکم به برائت یا محکومیت صادر نماید. صدور کیفرخواست صرفا مجوز شروع مرحله محاکمه است، نه تضمینی برای محکومیت متهم.
