سلام و وقت بخیر 🌷
خلاصۀ پاسخ
عبارت «حضور طرفین الزامی است» در ابلاغیۀ شورا/دادگاه، به معنای «ضرورت فیزیکی حضور» نیست؛ یعنی قانون نمی‌تواند در دعاوی حقوقی کسی را با اجبار بدنی به جلسه بیاورد. طرف مقابل سه راه دارد:
۱) شخصا حاضر شود،
۲) وکیل بفرستد،
۳) یا صرفا لایحۀ دفاعی ارائه کند.
اگر هیچ‌کدام را انجام ندهد، جلسه بدون او تشکیل می-شود و رای غیابی یا حضوری به ضرر او صادر میشود. پس همسرتان میتواند با ارسال لایحۀ مکتوب از حضور خودداری کند و شورا/دادگاه نمی‌تواند پرونده را به دلیل نبود او متوقف کند. در ادامه جزئیات قانونی و نکته‌های کاربردی آورده شده است.
──────────────────────────────
۱) مبنای قانونی حضور یا عدم حضور
──────────────────────────────
• ماده ۹۳ و ۹۵ قانون آیین دادرسی مدنی: اگر خوانده (همسرتان) علی‌رغم ابلاغ صحیح در جلسه حاضر نشود و لایحه هم ندهد، دادگاه میتواند وارد رسیدگی ماهیتی شود و حکم صادر کند.
• مادۀ ۱۰ آیین‌نامۀ شوراهای حل اختلاف (مصوب ۱۴۰۰): طرفین می‌توانند شخصا، با وکیل یا با ارائۀ لایحه شرکت کنند. عدم حضور مانع رسیدگی نیست مگر شورا تشخیص دهد برای صلح نیاز به مذاکرۀ حضوری است؛ در اینصورت هم اگر حاضر نشد، شورا موضوع را به دادگاه ارجاع می‌کند یا رای صادر می‌نماید.
• مادۀ ۲۷ قانون حمایت خانواده ۱۳۹۱: در دعاوی نفقۀ فرزند حضور خوانده الزامی اعلام نشده؛ دادگاه میتواند بر مبنای مدارک و اظهارات خواهان حکم دهد.
نتیجه: «حضور الزامی» بیشتر یک تاکید اداری است (برای تشویق به سازش)، نه الزام قانونی قابل ضمانت اجرا.
──────────────────────────────
۲) ارتباط «حکم جلب مهریه» با پروندۀ نفقۀ فرزند
──────────────────────────────
• حکم جلب ناشی از مهریه یک موضوع اجرایی مستقل در شعبۀ اجرای احکام مهریه است.
• آن دستور جلب فقط زمانی اجرا میشود که مامورین، زوج را در معابر یا مراجع قضایی شناسایی کنند؛ شورا یا دادگاه نفقه وظیفۀ بازداشت او را ندارند.
• اگر زوج از ترس جلب نیاید، شورا نمی‌تواند رسیدگی را معلق کند؛ غیبت او صرفا شانس دفاعش را کم می‌کند.
──────────────────────────────
۳) حالت‌های ممکن در روز جلسه
| وضعیت زوج | اقدام شورا/دادگاه | اثر بر پرونده نفقه |
|-----------|-------------------|--------------------|
| حاضر میشود | مذاکره، امکان صلح یا اخذ توضیح | حکم روی عدد توافق‌شده یا استعلام درآمد صادر میشود |
| وکیل می‌فرستد | طبق وکالت‌نامه رسیدگی ادامه می‌یابد | تفاوتی با حضور ندارد |
| فقط لایحه می‌دهد | شورا می‌خواند و وارد ماهیت میشود | احتمال صدور رای به نفع شما زیاد است اگر مدارک کافی ارائه کنید |
| هیچ اقدامی نمی‌کند | رسیدگی غیابی/حضوری (در دادگاه خانواده حکم حضوری است اما قابل واخواهی نیست چون خوانده ابلاغ واقعی شده) | احتمال صدور حداکثر نفقۀ مطالبه‌شده |
──────────────────────────────
۴) توصیه عملی برای شما
۱) حتما در جلسه حاضر باشید و مدارک هزینه‌های واقعی کودک (فیش مدرسه، درمان، خوراک، پوشاک، اجارۀ منزل…) را ببرید.
۲) در لایحۀ خود یادآور شوید که خوانده به علت بدهی مهریه متواری است و غیبت او نباید مانع تعیین نفقۀ عادلانه شود.
۳) اگر شورا حکم بدهد و مبلغ کمتر از انتظارتان بود، ظرف ۲۰ روز در دادگاه خانواده تجدیدنظرخواهی کنید (مادۀ ۴۹ قانون شوراها).
۴) بعد از قطعیت رای، برای اجرای حکم نفقه همچنان میتوانید از توقیف حقوق یا حساب بانکی زوج استفاده کنید؛ اولویت با نفقۀ فرزند است (مادۀ ۱۲۰۳ ق.م).
──────────────────────────────
جمع‌بندی ✅
• «حضور طرفین الزامی است» جنبه تشویقی/اداری دارد؛ زوج میتواند لایحه بفرستد یا اصلا نیاید.
• غیبت او یا ارسال لایحه مانع رسیدگی و صدور حکم افزایش نفقه نیست.
• حکم جلب مهریه ارتباطی به صلاحیت شورا در نفقه ندارد؛ فقط باعث میشود زوج عملا از حضور اجتناب کند و احتمالا شما به هدف‌تان سریع‌تر برسید.
اگر برای تنظیم لایحه یا جمع‌آوری اسناد هزینه کودک نیاز به راهنما یا نمونه فرم دارید، اطلاع بدهید تا آماده کنم. موفق باشید 🌺
