سلام
با توجه به قوانین اجرای احکام کیفری در ایران (بر اساس آیین‌نامه نحوه اجرای احکام حدود، دیات و غیره، و قانون مجازات اسلامی)، در مورد محکومیت به پرداخت دیه در جرائم عمدی مانند ضرب و جرح، نکات زیر اعمال می‌شود:
صدور ابلاغیه یا احضاریه برای محکوم (شخص ضارب): بله، شعبه اجرای احکام کیفری معمولا پس از قطعی شدن حکم و ورود پرونده به مرحله اجرا، محکوم‌علیه را احضار می‌کند تا مبلغ دیه، مهلت پرداخت و نحوه آن را به او تفهیم کند. این احضاریه می‌تواند قبل از پایان مهلت یک‌ساله (در اینجا تا ۱۴۰۴/۵/۲۸) صادر شود، زیرا اجرای احکام پس از قطعی شدن حکم آغاز می‌شود و نیازی به گذشت کامل مهلت نیست. هدف از این احضاریه، اطلاع‌رسانی و تشویق به پرداخت داوطلبانه است، نه الزاما اجرای اجباری فوری.
نیاز به درخواست شما (شاکی یا محکوم‌له): اجرای حکم پرداخت دیه در احکام کیفری منوط به تقاضای شما است. برخلاف برخی احکام کیفری دیگر که اجرا خودکار است، برای دیه باید درخواست تشکیل پرونده اجرایی و اجرای حکم را به شعبه اجرای احکام ارائه دهید. این درخواست می‌تواند حتی قبل از پایان مهلت یک‌ساله مطرح شود و در پرونده ثبت می‌گردد، بدون نیاز به تکرار آن پس از انقضای مهلت. اگر درخواست نکنید، اجرا به طور خودکار آغاز نمی‌شود.
صدور اجرائیه: در احکام کیفری (از جمله دیه)، معمولا اجرائیه به معنای مدنی آن صادر نمی‌شود. به جای آن، قاضی اجرای احکام مستقیما اقدامات لازم مانند احضار، تفهیم و در صورت لزوم توقیف اموال را مدیریت می‌کند. قانون نحوه اجرای محکومیت‌های مالی بر دیه اعمال می‌شود، اما بدون صدور اجرائیه رسمی.
صبر تا پایان مهلت: نیازی به صبر اجباری تا پایان مهلت نیست. شما میتوانید درخواست اجرا را زودتر مطرح کنید، اما اجرای اجباری (مانند توقیف اموال یا جلب محکوم) تنها پس از انقضای مهلت قانونی (یک سال قمری از زمان وقوع جنایت برای جرائم عمدی) امکان‌پذیر است. تا قبل از آن، پرداخت داوطلبانه تشویق می‌شود، و اگر محکوم پرداخت نکند، پس از مهلت می‌توان از ابزارهای اجباری استفاده کرد. اگر محکوم ادعای اعسار کند، مهلت ۳۰ روزه برای اثبات آن از زمان ابلاغ احضاریه محاسبه می‌شود.
