سلام، آیا بخشش ارث توسط وراث و بعد پشیمان شدن باعث برگشت ارث می‌شود؟ در صلح عمری چگونه است؟
امکان بازگشت از بخشش ارث به قالب حقوقی آن بستگی دارد؛ اگر در قالب هبه باشد در مواردی قابل رجوع است، اما در صلح عمری صرفِ پشیمانی کافی نیست و رجوع معمولاً وابسته به وجود حق فسخ در قرارداد است.
امکان بازگشت از بخشش ارث و صلح عمری
اگر بخشش سهم‌الارث پیش از فوت مورث انجام شده باشد، از نظر قانونی بی اثر و نامعتبر است. در صورتی که بعد از فوت و در قالب هبه باشد، اصولا امکان رجوع وجود دارد مگر اینکه به والدین یا فرزندان بخشیده شده، معوض بوده یا مال تغییر اساسی کرده و منتقل شده باشد. در خصوص صلح عمری نیز صرف پشیمانی مجوزی برای برهم زدن آن نیست و بازگشت از آن معمولاً تنها در صورت پیش‌بینی حق فسخ یا وجود شرایط خاص در متن قرارداد امکان‌پذیر خواهد بود.
این پاسخ به‌صورت خودکار تولید شده و جای مشاوره‌ی حقوقی با وکیل را نمی‌گیرد؛ پاسخ‌های وکلا در ادامه آمده است.
محمدمهدی قنبری
کارآموز وکالت مرکز وکلای قوه قضاییه
۴٫۹(۳۲ نظر)با عرض سلام و احترام،
این سوال یکی از موضوعات مهم و رایج در مباحث حقوقی مربوط به اموال و ارث است. پاسخ به آن به نوع عمل حقوقی که انجام شده (بخشش ساده یا صلح عمری) بستگی دارد. در ادامه به تفکیک هر دو حالت را توضیح می‌دهم.
۱. بخشش ارث (در قالب عقد هبه) و پشیمانی پس از آن
زمانی که ورثه سهم‌الارث خود را به دیگری "می‌بخشند"، این عمل در قالب عقد هبه (هدیه دادن) قرار می‌گیرد. قانون مدنی برای رجوع یا پشیمانی از هبه شرایطی را مشخص کرده است.
اصل کلی: بخشش یا هبه، قابل رجوع است. یعنی کسی که مال خود را بخشیده (واهب)، می‌تواند از تصمیم خود پشیمان شده و مال را پس بگیرد، مگر در موارد زیر:
۱. مال به فرزندان یا پدر و مادر بخشیده شده باشد: هبه به خویشاوندان درجه یک (فرزند، نوه، پدر، مادر) غیرقابل رجوع است.
۲. هبه در مقابل عوض باشد (هبه معوض): اگر بخشش در قبال دریافت چیزی (حتی یک چیز کم‌ارزش) صورت گرفته باشد، دیگر نمی‌توان از آن رجوع کرد.
۳. مال بخشیده شده از مالکیت گیرنده خارج شده باشد: اگر شخصی که مال را به عنوان هدیه گرفته (متهب)، آن را فروخته، به دیگری بخشیده یا به هر نحوی منتقل کرده باشد، دیگر امکان پس گرفتن آن وجود ندارد.
۴. تغییری اساسی در مال ایجاد شده باشد: برای مثال اگر زمینی بخشیده شده و در آن ساخت‌وساز صورت گرفته باشد، رجوع از هبه ممکن نیست.
۵. یکی از طرفین (بخشنده یا گیرنده) فوت کند: پس از فوت هر یک از طرفین، حق رجوع از بین می‌رود و ورثه نمی‌توانند مال را پس بگیرند.
نتیجه‌گیری برای بخشش ارث:
اگر وراث سهم‌الارث خود را به صورت یک بخشش ساده (هبه) به شخص دیگری (مثلا یکی دیگر از وراث) داده باشند و قبض و تحویل نیز صورت گرفته باشد، تنها در صورتی می‌توانند پشیمان شده و آن را پس بگیرند که هیچ‌یک از شرایط پنج‌گانه بالا وجود نداشته باشد.
برای مثال، اگر برادری سهم‌الارث خود را به خواهرش ببخشد (و این بخشش معوض نباشد)، چون خواهر و برادر از اقوام درجه یک (پدر و مادر و فرزند) محسوب نمی‌شوند، می‌تواند از هبه رجوع کند، به شرطی که خواهر آن مال را نفروخته باشد یا در آن تغییری اساسی نداده باشد و هیچ یک از طرفین فوت نکرده باشند.
۲. بخشش ارث در قالب "صلح عمری" و پشیمانی پس از آن
صلح عمری یک قرارداد کاملا متفاوت و بسیار مستحکم‌تر از هبه است. در این قرارداد، یک شخص (مصالح) مال خود را به دیگری (متصالح) "صلح" می‌کند، اما حق استفاده از منافع آن مال را تا پایان عمر برای خود نگه می‌دارد.
اصل کلی: عقد صلح، بر اساس ماده ۷۶۰ قانون مدنی، یک عقد لازم است. یعنی هیچ‌یک از طرفین نمی‌توانند آن را یک‌طرفه بر هم بزنند، مگر اینکه در خود قرارداد حق فسخ (اختیار فسخ) برای یکی از طرفین پیش‌بینی شده باشد.
ویژگی‌های صلح عمری:
* غیرقابل رجوع: برخلاف هبه، صلح عمری به هیچ وجه قابل رجوع و پشیمانی نیست.
* قطعی و لازم‌الاجرا: به محض امضای سند صلح (چه به صورت رسمی در دفترخانه و چه به صورت عادی با رعایت شرایط)، مالکیت مال به گیرنده (متصالح) منتقل می‌شود و این انتقال قطعی است.
* عدم تاثیر فوت: با فوت صالح (شخصی که مال را صلح کرده)، فقط حق استفاده او از منافع مال از بین می‌رود و متصالح (گیرنده) می‌تواند به صورت کامل بر مال مسلط شود.
نتیجه‌گیری برای صلح عمری:
اگر وراث سهم‌الارث خود را در قالب عقد صلح (چه عمری و چه غیر آن) به دیگری منتقل کرده باشند، این انتقال قطعی، نهایی و غیرقابل بازگشت است. پشیمان شدن پس از آن هیچ اثر حقوقی ندارد و نمی‌توانند مال را پس بگیرند، مگر اینکه ثابت کنند در زمان انعقاد عقد صلح، فریب خورده‌اند (تدلیس)، یا دچار اشتباه اساسی شده‌اند یا اهلیت قانونی (عقل و بلوغ) نداشته‌اند.
خلاصه تفاوت کلیدی
* بخشش عادی (هبه): اصولا قابل رجوع است، مگر در شرایط خاص.
* صلح عمری: اصولا غیرقابل رجوع و قطعی است، مگر اینکه حق فسخ در آن شرط شده باشد.
بنابراین، پاسخ به سوال شما کاملا به این بستگی دارد که "بخشش ارث" تحت کدام قالب حقوقی انجام شده است. در عرف معمولا برای ایجاد یک رابطه حقوقی محکم و غیرقابل بازگشت، از عقد صلح استفاده می‌شود.
سلام
نیاز به جزئیات بیشتری می باشد ولیکن به نظر قابل رجوع نمی باشد
با سلام و احترام
سوال شما دارای ابهام است. اگر وصیت توسط ورثه تنفیذ شده باشد و وصیت نیز از لحاظ قانونی صحیح باشد قابل رجوع نیست. در خصوص صلح عمری نیز نیاز به توضیح بیشتری است.
سلام عقد هبه قابل رجوع است مگر تحت شرایطی غیرقابل رجوع شود و صلح عمری نیز غیر قابل رجوع است ولی این عقد هم تحت شرایطی قابل رجوع است
با سلام
اگر به صورت صلح عمری باشد قابل رجوع نیست(مگر سند آن درست و قانونی تنظیم نشده باشد) اما هبه ممکن است در شرایطی قابل رجوع باشد
باید نحوه بخشش را مشخص کنید هبه یا رد ترکه با صلح هر کدام احکام متفاوتی دارند
با عرض سلام .دوست گرامی بخشش در قانون تحت عنوان هبه می باشد که فقط طبق ماده ۸۰۳ قانون مدنی قابل رجوع نیست.ودر خصوص صلح عمری نیز شخص می تواند از صلح خود رجوع کند والبته این مسائل بستگی به قرارداد صلح هم دارد.
با سلام
اگر وراث پس از فوت مورث سهم‌الارث خود را به دیگری ببخشند و این بخشش به صورت قطعی و با رضایت انجام شده باشد، اصولا قابل رجوع نیست مگر در موارد خاص مثل وجود اکراه یا فریب. اما در صلح عمری، چون مالکیت تا زمان فوت در اختیار مصالح باقی می‌ماند، امکان رجوع تا قبل از فوت وجود دارد مگر خلاف آن شرط شده باشد.
با سلام،نیاز به بررسی دقیقتر دارد.
پاسخ به سوال نیازمند بررسی بیشتر است لطفا از طریق خدمات مشاوره دریافت کنید
سلام و عرض ادب خدمت شما کاربر محترم وقت بخیر
نیاز به جزئیات بیشتری می باشد ولیکن به نظر قابل رجوع نمی باشد
با سلام ،نیاز به بررسی دقیق تر می باشد اما به نظر قابل رجوع نمی باشد.
با سلام
پاسخگویی مستلزم ارائه توضیحات بیشتری می باشد.
آمنه جیده
وکیل پایه یک کانون وکلای دادگستری
۵٫۰(۹ نظر)با سلام اگر در صلح فسخ پیش بینی شده باشد مصالح می‌تواند از صلح رجوع کند
با سلام
در صورتی که هبه شده باشد تحت شرایطی قابل رجوع است و اگر صلح عمری شده باشد امکان رجوع وجود ندارد.
باسلام هبه بطور کلی قابل رجوع نیست ولیکن در شرایطی قابل رجوع می باشد .در صلح عمری تا زمان حیات مصالح قابل رجوع نیست مگر اینکه حق فسخی لحاظ شده باشد.
اگر بخشش ارث رسمی و قانونی باشد، در حالت عادی قابل بازگشت نیست مگر در شرایط خاص مثل باقی‌بودن مال یا اثبات عدم قصد واقعی بخشش.
آیا برای بعد از فوت یا قبل از فوت نظر شماست
با سلام
خیر، بخشش ارث (هبه) پس از انجام رسمی و قانونی، اصولا قابل بازگشت نیست مگر در موارد خاص مثل عدم تحقق قبض یا وجود شرط رجوع در قرارداد.
در صلح عمری نیز، مالکیت مال منتقل می‌شود اما حق استفاده تا پایان عمر برای مصالح باقی می‌ماند؛ این نوع صلح نیز معمولا غیرقابل رجوع است مگر با درج شرط فسخ یا توافق طرفین.
سلام‌سوال مطرح شده نیاز به توضیحات بیشتر دارد اگر در صلح فسخ پیش بینی شده باشد مصالح می‌تواند از صلح رجوع کند
با سلام و عرض ادب ،نیاز به بررسی دارد
باسلام
بخشش ارث در واقع انتقال حق مالکیت یا سهم الارث است. پس از تحقق و ثبت، دیگر قابل برگشت نیست مگر موارد خاص قانونی.
با سلام
پاسخ به پرسش شما مستلزم بررسی جزییات می باشد.
با درود
پاسخ سوال نیازمند بررسی جزییات بیشتزی است
سلام بستگی دارد بخشش قبل از فوت مورث باشد یا بعد از آن چنانچه قبل از فوت مورث باشد معتبر نمی باشد
باسلام
اگر پس از فوت مورث و استقرار ترکه در مالکیت وراث باشد خیر
سلام باید مشخص نمایید قبل از فوت بوده یا بعد از فوت
باسلام
بخشش قبل از فوت مورث باشد یا بعد از آن چنانچه قبل از فوت مورث باشد معتبر نمی باشد...
سلام
قبل از فوت مورث ، بی اثر است
با سلام بخشش بعد از فوت مورث مانعی ندارد ثبل از ان باتوجه به زنده بودن مورث معتبر و نافذ نیست.
سلام با توجه به سوال شما جنانچه قبل از فوت مورث باشد معتبر نمی باشد موفق باشید
فرشته مرادی
وکیل پایه یک کانون وکلای دادگستری
۵٫۰(۳ نظر)قبل از فوت مورث بلا اثر است
نفیسه اصولی صفار
وکیل پایه یک کانون وکلای دادگستری
۴٫۹(۱۸ نظر)سلام اگر در عقد صلح شرط فسخ پیش‌بینی شده باشد، مصالح فقط در حدود همان شرط و شرایط درج‌شده در سند می‌تواند صلح را فسخ کند و صرف پشیمانی موجب رجوع از صلح نمی‌شود.
سلام و احترام قبل از فوت بی اثر است
درود ...هبه اموال با شرایطی قابل برگشت است
اگر قبل از فوت مورث باشه که اثری ندارد
و اگر بعد از فوت مورث باشه که هبه ی اموال صحیحه و با توجه به شرایطی قابل رجوع است
صلح عمری ، اگر در این عقد حق فسخ پیش بینی شده باشه
پیروز باشید
بادرود
تا موجبات ارث فراهم نباشد بخششی اتفاق نمی افتد در صلح عمری مصالح هرموقع تمایل داشت امکان رجوع است
پرسش خود را بفرستید؛ اولین وکیل آزاد در کوتاه‌ترین زمان پاسخ می‌دهد.
پرسش خود را رایگان مطرح کنید؛ وکلا و کارشناسان حقوقی بنیاد وکلا در کوتاه‌ترین زمان پاسخ می‌دهند.
