با سلام و احترام. بابت پیچیدگی پروندتان و طی کردن مسیر حقوقی تا اخذ حکم ابطال سند، خسته نباشید می‌گویم. در پاسخ به سوالاتتان به ترتیب توضیح می‌دهم:
۱. آیا لازم است دادخواست مطالبه سهم‌الارث بدهم؟
بله، صد در صد. حکم ابطال سند به تنهایی برای وصول حق شما کافی نیست. این حکم فقط اعتبار آن سند رسمی خاص را از بین برده و وضعیت را به حالت قبل از صدور سند (یعنی زمان فوت مورث) بازمی‌گرداند. اما ملک هنوز به طور مشاع بین همه وراث (از جمله شما و آن شخص) است. برای اینکه سهم مشخص شما (مثلا ۱/۹) جدا و به نامتان زده شود، حتما نیاز به یک دعوای جداگانه با عنوان «مطالبه سهم‌الارث و افراز» دارید. خوشبختانه حالا دیگر مانعی به نام سند رسمی وجود ندارد.
۲. طرف دعوا چه کسانی باشند؟
قطعا باید تمام وراث (هر ۹ نفر) را خوانده دعوا قرار دهید. دلیلش این است که در دعوای مطالبه سهم‌الارث و افراز، سرنوشت ملک برای همه مشاعی‌ها (همه وارثان) به صورت یکجا تعیین می‌شود. اگر کسی را جا بیندازید، یا دادگاه قرار رد دعوا صادر می‌کند (به دلیل نقص خوانده) یا بعدا مشکل اجرای حکم پیدا می‌کنید. شخصی که سند به نامش بود نیز یکی از همین ۹ خوانده خواهد بود، نه طرف دعوای جداگانه.
۳. آیا نیاز به دعوای اثبات مالکیت جداگانه هست؟
خیر، نیازی نیست. وقتی حکم ابطال سند را گرفته‌اید، یعنی مالکیت آن شخص خاص باطل شده و همه شما به وضعیت اولیه (شراکت در ترکه) برگشته‌اید. در این شرایط، اصل مالکیت شما بر ترکه مورث ثابت است. در دادخواست «مطالبه سهم‌الارث و افراز»، شما ضمن اثبات این که وارث هستید و سهم شما ۱/۹ است، درخواست جداسازی سهمتان را می‌دهید. به عبارت دیگر، دعوای اثبات مالکیت در این دعوا مستتر است.
۴. صورت مجلس شهادت شهود در تامین دلیل کافی است یا باید شاهدین را جلب کنم؟
خبر خوب: صورت مجلس شهادت شهود که در تامین دلیل تنظیم شده، در دادگاه به عنوان یک دلیل معتبر قلمداد می‌شود و لزوما نیازی به احضار مجدد شهود نیست، مگر اینکه دادگاه تشخیص دهد که برای روشن شدن موضوع، باید از آنها تحقیق کند. در این صورت، دادگاه خود دستور جلب آنها را صادر می‌کند. شما در دادخواستتان به این صورت مجلس استناد کنید و آن را ضمیمه کنید. اما یک نکته خیلی مهم: برای اثبات رابطه ارثی (نسبت شما با مورث) و اینکه سهم شما ۱/۹ است، بهتر است مدارک دیگری مثل گواهی انحصار وراثت یا صورتجلسه تقسیم ترکه قبلی (اگر در آن سهم‌ها مشخص شده) را هم ضمیمه کنید.
خلاصه اقدام بعدی شما: یک دادخواست جامع با عنوان «مطالبه سهم‌الارث و افراز ملک» علیه تمام ۸ وارث دیگر (یعنی همه به جز خودتان) تنظیم کنید. در شرح دادخواست بنویسید: «با توجه به حکم قطعی ابطال سند رسمی شماره... مورخ...، صدور حکم مبنی بر اثبات سهم ۱/۹ اینجانب از ماترک و افراز آن به صورت حصه‌ای مجزا به انضمام اجرت المثل ایام تصرف (در صورت تمایل به دریافت اجاره) مورد استدعاست.» مدارک را ضمیمه کنید: کپی حکم ابطال سند، صورت مجلس تامین دلیل، گواهی انحصار وراثت (یا مدارک اثبات وراثت)، و مدارک هویتی خود و دیگر وراث را تا جایی که در دست دارید.
توصیه می‌کنم برای تنظیم این دادخواست (مخصوصا بخش افراز ملک که تخصصی است) حتما از یک وکیل یا مشاور حقوقی کمک بگیرید تا خیالتان از بابت نحوه تقسیم و قالب خواسته راحت باشد. باز هم تبریک می‌گویم بابت رایی که گرفتید، تا اینجا راه خوبی آمده‌اید.
