سلام
جوهر موضوع در سه جمله:
۱) «حق‑الوکاله» دو خواهرتان یک قرارداد خصوصی میان آنها و وکیلشان است؛ شما طرف آن قرارداد نیستید.
۲) اگر در حکم قطعی دادگاه صراحتا محکوم شده باشید که «هزینه دادرسی و حق‑الوکاله وفق تعرفه» را بپردازید، فقط به‌میزانی که قانون (تعرفه رسمی) تعیین می‌کند بدهکارید، نه رقمی که خودشان توافق کرده‌اند.
۳) اگر حکم یا سازشی درپرونده، شما را به پرداخت محکوم نکرده باشد، شرعا و قانونا هیچ الزامی برای پرداخت حتی یک ریال ندارید؛ وکیل هم حق ندارد مستقیم از شما مطالبه کند.
در ادامه، ریز مقررات و فرمول محاسبه‌ی تعرفه‌ی رسمی را توضیح می‌دهم تا اگر در دادنامه «محکوم‌به پرداخت حق‑الوکاله» آمده، دقیقا بدانید چقدر باید بپردازید و چطور کنترل کنید که بیشتر از تعرفه تحمیل نشود.
────────────────────────────
۱) دو منبع الزام یا عدم‌الزام شما
────────────────────────────
الف) رابطه‌ی قراردادی
– فقط بین «موکل» و «وکیل» است . شخص ثالث (شما) هیچ تعهدی ندارد.
ب) حکم دادگاه طبق مواد ق.آ.د.م
– دادگاه می‌تواند محکوم علیه را به «هزینه‌های دادرسی» از جمله «حق‌الوکاله تا سقف تعرفه» محکوم کند.
– شرطش این است که خواهان یا خوانده‌ی پیروز، قبل از ختم رسیدگی، وکالت‌نامه و برگ تعیین مبلغ تعرفه را در پرونده گذاشته باشد.
پس فقط اگر در رای قطعی یک بند مثل این باشد ملزم می‌شوید:
«خوانده علاوه بر محکومیت اصلی، به پرداخت کلیه‌ی هزینه‌های دادرسی و حق‌الوکاله وکیل وفق تعرفه قانونی در حق خواهان محکوم میشود.»
────────────────────────────
۲) تعرفه‌ی رسمی (مصوب ۱۴۰۱؛ جاری در ۱۴۰۳)
────────────────────────────
«آیین‌نامه تعرفه حق‌الوکاله، حق‌المشاوره و هزینه سفر وکلا» ـ ۱۴۰۱/۰۹/۲۸:
الف) دعاوی مالی
– تا سقف ۲ میلیارد ریال: ۶٪ ارزش خواسته
– از ۲ تا ۱۰ میلیارد ریال: ۴٪ مازاد بر ۲ میلیارد
– از ۱۰ تا ۲۰ میلیارد ریال: ۳٪ مازاد بر ۱۰ میلیارد
– از ۲۰ میلیارد ریال به بالا: ۲٪ مازاد بر ۲۰ میلیارد
– حداقل در هر پرونده: ۳ میلیون ریال
– سقف برای مرحله بدوی: ۴۰۰ میلیون ریال
مثال ساده
ارزش سهم‌الارث مورد اختلاف = ۵۰ میلیارد ریال
۱) ۲ میلیارد ×۶٪ = ۱۲۰,۰۰۰,۰۰۰ ریال
۲) ۸ میلیارد ×۴٪ = ۳۲۰,۰۰۰,۰۰۰ ریال
۳) ۱۰ میلیارد ×۳٪ = ۳۰۰,۰۰۰,۰۰۰ ریال
۴) ۳۰ میلیارد ×۲٪ = ۶۰۰,۰۰۰,۰۰۰ ریال
مجموع تعرفه مرحله بدوی = ۱,۳۴۰,۰۰۰,۰۰۰ ریال
ولی سقف ۴۰۰ میلیون ریال حاکم است؛ لذا دادگاه حداکثر تا ۴۰۰ میلیون ریال می‌تواند شما را محکوم کند (و نه بیشتر—حتی اگر خواهران با وکیلشان مثلا یک میلیارد توافق کرده باشند).
ب) دعاوی غیرمالی (اثبات مالکیت، تقسیم ترکه،…)
– در مرحله بدوی مبلغ ثابت ۶۰ میلیون ریال.
– در تجدیدنظر نصف رقم بدوی (۳۰ میلیون ریال).
ج) تبصره مهم
«مبلغی که دادگاه به‌عنوان خسارت حق‑الوکاله تعیین می‌کند، در هیچ حال نمی‌تواند از نصف تعرفه‌ی فوق تجاوز کند؛ مگر آن‌که مدرک پرداخت واقعی ضمیمه شده باشد.»
یعنی حتی اگر تعرفه بدوی ۴۰۰ میلیون ریال باشد، دادگاه عموما نصف آن (۲۰۰ میلیون ریال) را به‌عنوان خسارت به عهده‌ی شما می‌گذارد، مگر خواهرتان سند پرداخت همین مقدار یا بیشتر را قبلا به پرونده الصاق کرده باشند.
────────────────────────────
۳) چهار سناریوی عملی
────────────────────────────
۱) در رای قطعی هیچ اشاره‌ای به حق‑الوکاله نشده → صفر تومان بدهکارید.
۲) رای می‌گوید «وفق تعرفه» → جدول بالا را اعمال کنید و حداکثر نصف تعرفه را می‌پردازید.
۳) رای رقم مشخص گذاشته ولی بیش از سقف تعرفه است → می‌توانید تقاضای «اعتراض به نحوه اجرا» یا «اعتراض ثالث به قسمت هزینه‌ها» بدهید، معمولا در شعبه اجرای احکام اصلاح میشود.
۴) با خواهرتان توافق دوستانه کنید که سهم شما را ببخشند یا تهاتر شود؛ این هم راه بی‌دردسر است.
────────────────────────────
۴) جمع‌بندی و توصیه
────────────────────────────
۱) ابتدا متن دادنامه قطعی را دقیق بخوانید؛ اگر در آن محکوم نشده‌اید، الزام حقوقی ندارید.
۲) اگر محکوم شده‌اید، جدول تعرفه را محاسبه کنید؛ بیش از آن ندهید—حتی اگر در قرارداد داخلی آنها رقم دیگری باشد.
۳) پرداخت فقط باید از طریق صندوق دادگستری یا شماره حساب اجرای احکام باشد تا اشتباها دو بار مطالبه نشود.
۴) هر «رسید پرداختی» مازاد بر سقف تعرفه را اگر دادگاه نگرفته باشد، به‌هیچ‌وجه اجبار قانونی برای شما ایجاد نمی‌کند؛ مسئولیتش با خود موکل و وکیل است.
پس نگران «از کیسه خلیفه بخشیدن» نباشید؛ قانون سقفی روشن برای انتقال هزینه وکالت به طرف محکوم کرده است. موفق باشید 🌺
