با سلام و احترام
پاسخ کوتاه به پرسش شما این است که به هیچ عنوان نباید «دادخواست» را مسترد کنید؛ زیرا اولا پس از صدور حکم قطعی، استرداد دادخواست (به معنای حقوقی ماده ۱۰۷ آیین دادرسی مدنی) دیگر امکان‌پذیر نیست و ثانیا حتی اگر منظور «انصراف از عملیات اجرایی» باشد، انجام این کار بدون تنظیم یک صورت‌جلسه دقیق، به معنای انصراف از تمامی حقوق ناشی از آن حکم (از جمله هزینه‌ها) تلقی شده و حق شما را برای مطالبه اجرت‌المثل در آینده به شدت به خطر می‌اندازد.
در ادامه پاسخ تفصیلی به سؤالات شما ارائه می‌شود:
۱. وضعیت هزینه‌های دادرسی و اجرت‌المثل در صورت استرداد
خیر، حق شما "به خودی خود" از بین نمی‌رود، اما وصول آن بسیار دشوار یا غیرممکن می‌شود.
هزینه‌های دادرسی (۷۰ میلیون تومان): این مبلغ در حکم قطعی دادگاه آمده است و تبدیل به دین قطعی خواندگان به شما شده است. اگر شما بدون قید و شرط پرونده اجرایی را ببندید (رضایت دهید)، در رویه قضایی اغلب به معنای «اسقاط حق» یا «ابراء ذمه» خواندگان تلقی می‌شود. یعنی دادگاه فرض می‌کند شما با گرفتن زمین، از خیر هزینه‌ها گذشته‌اید.
اجرت‌المثل ایام تصرف: چون این خواسته در دادخواست اولیه نبوده و حکمی برای آن صادر نشده، ذاتا از بین نمی‌رود. اما اگر شما «رضایت‌نامه کلی» بدهید (مثلا بنویسید: «در خصوص این پرونده و ماترک هیچ ادعایی ندارم»)، طبق ماده ۷۶۶ قانون مدنی، این صلح شامل کلیه اختلافات می‌شود و دیگر نمی‌توانید برای اجرت‌المثل شکایت کنید.
۲. ضرورت تصریح در صلح‌نامه
بله، حتما و الزاما باید تصریح شود.
در حقوق، اصل بر این است که وقتی طرفین صلح می‌کنند، قصد دارند «ریشه اختلاف» را قطع کنند. اگر شما ملکی را تحویل بگیرید و پرونده را ببندید اما در متن توافق ننویسید که «این سازش صرفا راجع به اصل ملک است و حق مطالبه هزینه‌های دادرسی و اجرت‌المثل ۴۷ سال تصرف برای خواهان محفوظ است»، دادگاه‌های بعدی به احتمال زیاد دعوای مجدد شما را به استناد صلح‌نامه قبلی رد خواهند کرد. سکوت در صلح‌نامه به ضرر شما تفسیر می‌شود.
۳. بهترین روش برای جلوگیری از تضییع حقوق (استراتژی پیشنهادی)
به جای استرداد دادخواست یا دادن رضایت محضری در دفترخانه، باید از ظرفیت «گزارش اصلاحی در اجرای احکام» استفاده کنید. مراحل زیر را طی کنید:
عدم استرداد دادخواست: به خواندگان بگویید که دادخواست را مسترد نمی‌کنید، بلکه حاضرید پرونده را با «سازش» مختومه کنید.
تنظیم صورت‌جلسه سازش در دادگاه: به همراه خواندگان (یا وکیلشان) به شعبه اجرای احکام بروید و از قاضی اجرا بخواهید صورت‌جلسه سازش (موضوع ماده ۱۷۸ قانون آیین دادرسی مدنی و مواد قانون اجرای احکام) تنظیم کند.
درج شروط حیاتی: در متن صورت‌جلسه دقیقا این موارد را بنویسید:
انتقال عین: خواندگان ملک مشخص (با پلاک ثبتی) را در ازای سهم‌الارث به خواهان تحویل می‌دهند.
هزینه‌ها: تکلیف ۷۰ میلیون تومان باید روشن شود. یا نقدا بگیرید، یا بنویسید «خواندگان متعهد می‌شوند مبلغ ... را ظرف ... روز بپردازند» و یا اگر قرار است ببخشید، بنویسید «در ازای تحویل ملک مرغوب‌تر، از هزینه دادرسی گذشت شد».
اجرت‌المثل (بسیار مهم): بنویسید: «این سازش‌نامه صرفا مربوط به تقسیم اصل ترکه است و مانع حق خواهان برای طرح دعوای مستقل جهت مطالبه اجرت‌المثل ایام تصرف (۴۷ سال گذشته) نخواهد بود.»
پیشنهاد بهتر: با توجه به اینکه ۴۷ سال اجرت‌المثل مبلغ بسیار سنگینی است، بهتر است همین الان آن را با ملک تهاتر کنید یا مبلغی مقطوع بگیرید و پرونده را کامل ببندید. موکول کردن به دعوای آینده، یعنی شروع یک پروسه فرسایشی جدید.
خلاصه راهکار
به هیچ وجه قبل از دریافت رسمی زمین و تعیین تکلیف هزینه‌ها، هیچ برگه‌ای مبنی بر «رضایت»، «گذشت» یا «استرداد» امضا نکنید. تنها سند معتبر برای شما «گزارش اصلاحی» صادره توسط قاضی اجرای احکام است که در آن تمام حقوق مالی شما (هزینه دادرسی + حق اجرت‌المثل) یا دریافت شده باشد و یا حق مطالبه آن صراحتا محفوظ مانده باشد.
