سلام وقتت بخیر
وضعیت حقوقی اعتیاد زوج و تاثیر آن بر الزام به تمکین
در نظام حقوقی ایران، صرف اعتیاد زوج به مواد مخدر از جمله حشیش و متادون، به خودی خود موجب رد دعوای الزام به تمکین نمیشود. رویه قضایی دادگاه‌های تجدیدنظر در این زمینه مشخص و روشن است. بر اساس آرای صادره، اعتیاد زوج تنها در صورتی میتواند مجوزی برای عدم تمکین زوجه باشد که موجب ضرر مادی، جانی یا حیثیتی برای وی شود.
در دادنامه شماره ۹۴۰۹۹۷۰۲۲۴۷۰۱۶۸۴ مورخ ۱۳۹۴/۱۰/۰۶، دادگاه تجدیدنظر استان تهران صراحتا اعلام داشته: "به فرض اعتیاد زوج مادام که ضرر مادی و جانی و حیثیتی متصور نباشد صدور حکم رد درخواست الزام تمکین به نظر صحیح نمیباشد". در این پرونده، دادگاه بدوی به دلیل اعتیاد زوج و با استناد به ماده ۱۱۱۵ قانون مدنی، دعوای الزام به تمکین را رد کرده بود، اما دادگاه تجدیدنظر این حکم را نقض و زوجه را الزام به تمکین نمود.
همچنین در دادنامه شماره ۹۳۰۹۹۷۰۲۲۱۱۰۱۸۲۰ مورخ ۱۳۹۳/۱۰/۱۶ نیز دادگاه تجدیدنظر استان تهران تاکید کرده است: "اعتیاد زوج، مجوزی برای عدم تمکین زوجه نیست؛ اما در صورت اثبات میتواند از موجبات طلاق باشد".
شرایط مؤثر بودن اعتیاد زوج در دعوای تمکین
برای اینکه اعتیاد زوج به مواد مخدری چون حشیش و متادون بتواند موجب رد دعوای الزام به تمکین شود، لازم است:
زوجه بتواند ثابت کند اعتیاد زوج موجب ضرر مادی، جانی یا حیثیتی برای او میشود.
خوف ضرر موجه و قابل اثبات باشد.
شرایط عسر و حرج ناشی از اعتیاد زوج برای زوجه محرز گردد.
این در حالی است که در یکی از آرای بررسی شده، دادگاه تصریح کرده: "زوجه دلیلی بر خوف ضرر جانی و مالی و یا حیثیتی تقدیم دادگاه ننموده" و بر همین اساس حکم به الزام تمکین داده است.
نتیجه‌گیری
بر اساس رویه قضایی موجود، صرف اثبات اعتیاد زوج به موادی مانند حشیش و متادون، موجب رد دعوای الزام به تمکین نمیشود، مگر آنکه ثابت شود این اعتیاد منجر به ضرر مادی، جانی یا حیثیتی برای زوجه شده است. از سوی دیگر، حشیش یک ماده توهم‌زا محسوب میشود، اما متادون در دسته‌بندی مواد توهم‌زا قرار نمی‌گیرد و عمدتا به عنوان دارویی برای درمان اعتیاد به مواد مخدر استفاده میشود.
زوجه‌ای که به دلیل اعتیاد زوج به حشیش یا متادون قصد استناد به عدم تمکین را دارد، باید بتواند آثار زیان‌بار این اعتیاد را بر زندگی مشترک اثبات نماید. در غیر این صورت، دادگاه‌ها بر اساس رویه موجود، حکم به الزام زوجه به تمکین خواهند داد.
البته باید توجه داشت که اعتیاد زوج میتواند از موجبات درخواست طلاق از سوی زوجه باشد، هرچند الزاما دلیلی برای عدم تمکین محسوب نمیشود.
