سلام وقتت بخیر
عبارت‌هایی مثل «کله بزرگ» و «یارو» به تنهایی معمولا از نظر دادگاه‌ها در حد فحاشی رکیک نیست و لزوما جرم توهین موضوع ماده ۶۰۸ محسوب نمی‌شود، هرچند بی‌ادبانه و موهن است و ممکن است در برخی شعب به‌عنوان توهین خفیف تلقی شود.
جملاتی مثل «می‌دانی من آدم را چه کارش می‌کنم؟» و «به ابالفضل می‌دانی چه کارت می‌کنم» اگر در عرف محل شما تهدید به صدمه بدنی یا آسیب جدی برداشت شود و برای شما ترس عقلایی ایجاد کرده باشد، قابلیت استناد برای شکایت تهدید (ماده ۶۶۹) را دارد، اما صراحت تهدید محل بحث قاضی است.
در هر حال رفتار او (تماس همراه با فحاشی، پیامک‌های مکرر) به‌روشنی مصداق «ایجاد مزاحمت از طریق تلفن و وسایل مخابراتی» موضوع ماده ۶۴۱ است و این قسمت پرونده معمولا راحت‌تر قابل اثبات و پیگیری است.
توهین طبق ماده ۶۰۸
ماده ۶۰۸ قانون مجازات اسلامی بخش تعزیرات می‌گوید: توهین به افراد از قبیل فحاشی و استعمال «الفاظ رکیک» (غیر از قذف) جرم است و مجازات آن جزای نقدی درجه ۶ است.
در توضیح این ماده، حقوقدانان می‌گویند هر گفتار یا رفتاری که در نظر عرف موجب «کسر شان و خفیف شدن شخص» شود و رنگ ناسزا و تحقیر داشته باشد، میتواند توهین محسوب شود، مشروط به اینکه در حد نسبت‌دادن زنا و لواط (قذف) نباشد.
آیا «کله بزرگ» و «یارو» توهین کیفری است؟
منظور قانون‌گذار از «الفاظ رکیک» معمولا الفاظ خیلی زننده، جنسی یا فحش‌های صریح و زشت است، نه هر لفظ بی‌ادبانه یا تمسخرآمیز.
واژه‌هایی مثل «کله بزرگ» و تکرار «یارو» اگرچه بی‌احترامی و فاقد ادب است، اما در رویه معمول، اغلب در حد فحش رکیک مجرمانه تلقی نمی‌شود و برخی دادگاه‌ها آن را برای محکومیت به توهین کافی نمی‌دانند، مگر اینکه همراه با الفاظ زشت‌تر یا قرائن قوی تحقیر شدید باشد.
با این حال چون معیار نهایی «عرف» و تشخیص قاضی است، ممکن است در برخی پرونده‌ها، به‌ویژه اگر لحن و زمینه کلی پیام‌ها تحقیرآمیز و خشن باشد، همه مجموعه پیام‌ها در کنار هم به‌عنوان توهین ساده ارزیابی شود.
تهدید طبق ماده ۶۶۹
عنصر قانونی جرم تهدید در ماده ۶۶۹ آمده است؛ بر اساس آن هرگاه کسی دیگری را «به هر نحو» به قتل، ضررهای نفسی، شرفی یا مالی، یا افشای سر نسبت به خود یا بستگان تهدید کند، به حبس تعزیری و/یا شلاق محکوم میشود.
تحلیل‌های حقوقی تاکید می‌کنند تهدید باید به اندازه‌ای روشن باشد که عرفا فهمیده شود شخص، طرف مقابل را از وقوع یک ضرر جدی (جانی، مالی، آبرویی) می‌ترساند و این خوف برای فرد، واقعی و عقلایی باشد.
آیا جملات پیامک تهدید محسوب میشود؟
جملات «می‌دانی من آدم را چه کارش می‌کنم؟» و «به ابالفضل می‌دانی چه کارت می‌کنم» به‌طور ضمنی متضمن تهدید به انجام کاری زیان‌بار علیه شما است، هرچند نوع ضرر (قتل، ضرب و جرح، ضرر مالی یا شرفی) را صریحا نام نبرده است.
بخشی از دکترین می‌گوید تهدید باید «واضح» باشد و قاضی بتواند از الفاظ مستقیما تهدید به قتل یا ضرر نفسی/مالی/شرفی را استنباط کند، نه صرفا عصبانیت و عربده‌کشی مبهم.
بنابراین اینکه دادگاه این عبارات را تهدید کیفری بداند یا صرف فحاشی و ارعاب لفظی، وابسته به برداشت عرفی، اوضاع‌و‌احوال پرونده (سابقه درگیری، اختلاف مالی، سابقه خشونت) و میزان ترس واقعی شما است که در شکایت و بازجویی بیان می‌کنید.
مزاحمت تلفنی و پیامکی (ماده ۶۴۱)
طبق ماده ۶۴۱ قانون مجازات اسلامی، هر کس به وسیله تلفن یا سایر دستگاه‌های مخابراتی برای دیگران «ایجاد مزاحمت» کند، علاوه بر مقررات مخابرات، به حبس تعزیری محکوم میشود.
در تحلیل این ماده تصریح شده است که اگر همراه با این مزاحمت تلفنی، شخص مرتکب توهین، تهدید یا جرایم دیگر هم بشود، میتواند بابت همه جرایم (هم مزاحمت، هم توهین/تهدید) جداگانه محکوم شود.
تماس‌های مکرر، فحاشی پشت تلفن، و ارسال پیامک‌های آزاردهنده و تهدیدآمیز در عرف کاملا ذیل عنوان «مزاحمت تلفنی و مخابراتی» قرار می‌گیرد و از نظر اثباتی نیز با پرینت پیامک‌ها و استعلام از اپراتور قابل پیگیری است.
از نظر عملی چه کار میتوانید بکنید؟
با توجه به اینکه پیامک‌ها روی سیم‌کارت شماست و با اجازه مقام قضایی قابل استعلام از همراه‌اول است، از نظر ادله، شانس خوبی برای اثبات حداقل جرم مزاحمت تلفنی و احیانا توهین دارید.
میتوانید در دادسرای محل سکونت یا جایی که مزاحمت در آن اتفاق افتاده، شکوائیه‌ای تحت عناوین «مزاحمت تلفنی»، «توهین» و در صورت تمایل «تهدید» ثبت کنید و متن دقیق پیامک‌ها را در شکوائیه بنویسید و پرینت آن را ضمیمه کنید.
در متن شکایت توضیح بدهید که این عبارات برای شما چگونه باعث ترس و نگرانی از صدمه بدنی یا آسیب دیگر شده تا قاضی راحت‌تر آن را به‌عنوان تهدید موضوع ماده ۶۶۹ ارزیابی کند، و در صورت امکان برای تنظیم دقیق‌تر متن و استناد به مواد قانونی، با یک وکیل کیفری در شهر خود مشورت کنید.
