سلام و وقت بخیر 🌿
جواب در یک نگاه
بر اساس مواد ۲۱۷ تا ۲۲۳ قانون آیین دادرسی کیفری، به‌محض قطعی‌شدن حکم و ارسال آن به اجرای احکام، واحد اجرا «همزمان» برای سه نفر/سه مقام ابلاغ صادر می‌کند:
۱) شخص محکوم‌علیه (برای اجرای رای)
۲) کفیل یا وثیقه‌گذار (برای ایفای تعهد کفالت و تعیین تکلیف وثیقه)
۳) ضابط یا نیروی انتظامی (برای ابلاغ و در صورت لزوم جلب)
بنابراین، صدور ابلاغیه برای محکوم‌علیه و کفیل در یک روز هیچ ایراد قانونی ندارد و کاملا رویه‌ی معمول است؛ ترتیب خاص «اول متهم، بعد کفیل» در قانون پیش‌بینی نشده است. پایین‌تر جزئیات را می‌بینید.
───────────────────────────
۱. چرا هر دو نفر یک‌جا احضار میشوند؟
───────────────────────────
الف) فلسفه‌ی کفالت
کفیل تعهد کرده «هر وقت مقام قضایی احضار کند، محکوم‌علیه را حاضر کنم یا خسارت ناشی از عدم‌حضور را بپردازم». پس بعد از قطعیت حکم نیز تعهد او ادامه دارد تا زمانی‌که محکوم‌علیه حاضر شود و رای اجرا گردد (ماده ۲۱۹ ق.آ.د.ک).
ب) صرفه‌جویی زمانی در اجرای احکام
واحد اجرا برای اینکه چرخ پرونده معطل نشود، معمولا در یک اخطاریه جداگانه به هر دو سمت ابلاغ می‌دهد:
• «محکوم‌علیه ظرف ۱۰ روز برای پرداخت جریمه نقدی حاضر شود.»
• «کفیل نیز ظرف همان مهلت یا محکوم‌علیه را بیاورد یا آماده‌ی ضبط وجه‌الکفاله باشد.»
اگر محکوم‌علیه بیاید، تعهد کفیل خودبه‌خود خاتمه می‌یابد و وجه‌الکفاله برگشت میشود. اگر نیاید، مامور اجرا بدون اتلاف وقت وارد مرحله ضبط وثیقه یا جلب میشود.
───────────────────────────
۲. روند قانونی از این‌جا به بعد
───────────────────────────
۱) حضور در مهلت ۱۰ روزه
• محکوم‌علیه حاضر شود → کل جریمه نقدی را می‌پردازد یا برای تقسیط/اعسار درخواست می‌دهد (ماده ۵ قانون نحوه اجرای محکومیت‌های مالی ۱۳۹۴).
• کفیل حاضر شود ولی محکوم‌علیه را نیاورد → آخر مهلت، قرار ضبط وجه‌الکفاله یا تبدیل وثیقه صادر میشود.
۲) عدم حضور
• دستور جلب محکوم‌علیه صادر و به ضابطین ارجاع میشود.
• کفیل باید مبلغ کفالت را به صندوق دولت واریز کند یا ظرف ۲۰ روز شخص محکوم‌علیه را معرفی کند (ماده ۲۲۱ ق.آ.د.ک).
۳) تاخیر در پرداخت جریمه
• اگر جریمه نقدی پرداخت نشود و اعسار پذیرفته نشود، به‌ازای هر صد هزار تومان، یک روز حبس بدل از جزای نقدی محاسبه میشود (ماده ۲۹ قانون مجازات اسلامی).
• حبس بدل با پرداخت جریمه در هر زمان متوقف میشود (ماده ۳۱ همان قانون).
───────────────────────────
۳. تکلیف شما به‌عنوان شاکی خصوصی
───────────────────────────
چون محکوم‌علیه فقط به «جزای نقدی در حق دولت» محکوم است، شما حقی برای پیگیری وصول آن ندارید. اجرای احکام طبق تشریفات بالا عمل می‌کند. اگر خسارت خصوصی هم داشتید باید جداگانه دادخواست ضرر و زیان می‌دادید. بنابراین:
• عدم حضور شما به فرآیند ضربه نمی‌زند.
• صرفا برای اطلاع می‌توانید در ثنا روند را ببینید؛ اقدام خاصی لازم نیست.
───────────────────────────
۴. پاسخ به دو سوء‌تفاهم رایج
───────────────────────────
۱) «کفیل فقط در مرحله تحقیق تعهد دارد»
غلط است؛ ماده ۲۲۳ ق.آ.د.ک می‌گوید تعهد کفیل تا اجرای کامل حکم ادامه دارد مگر خودش یا محکوم‌علیه تقاضای رفع یا تبدیل قرار را بدهند و قاضی بپذیرد.
۲) «اگر محکوم‌علیه نیاید، حتما زندان می‌رود»
فقط وقتی که نتواند جریمه را بپردازد و اعسارش قبول نشود؛ در اغلب موارد با تقسیط یا پرداخت اشخاص ثالث از زندان اجتناب میشود.
───────────────────────────
جمع‌بندی کوتاه
همزمان احضار شدن محکوم‌علیه و کفیل «رویه عادی اجرای احکام» است و نشان می‌دهد پرونده دارد صحیح و سریع پیش می‌رود. شما به‌عنوان شاکی کار خاصی ندارید مگر اینکه بخواهید صرفا به‌عنوان مطلع روند را دنبال کنید. اگر سؤال دیگری داشتید در خدمتم 🌱
