آیا اعاده دادرسی به دلیل تعارض آراء ممکن است؟

پرسیده شده ۱۱ ماه پیش۲۰ پاسخ ثبت شده
ادامهٔ متن پرسش

در پرونده‌ای که میان میثم و حمید دو قرارداد مستقل اما هم‌موضوع (خرید ۴ و ۸ دستگاه تراکتور) منعقد شده و هر دو حاوی شرط داوری بوده‌اند، داور رای واحدی مبنی بر محکومیت حمید به استرداد وجوه صادر کرده است و دادگاه بدوی هر دو رای داور را تایید نموده است.

در مرحله تجدیدنظر، دو شعبه هم‌عرض آراء متعارض صادر کرده‌اند:

شعبه تجدیدنظر اول رای داور مربوط به ۴ تراکتور را نقض کرده است،
شعبه تجدیدنظر دوم (که رای موخر را صادر کرده) رای داور مربوط به ۸ تراکتور را تایید کرده است.
پس از آن، میثم با استناد به بند ۴ ماده ۴۲۶ قانون آیین دادرسی مدنی به دلیل تعارض آراء، از شعبه تجدیدنظر دوم (صادرکننده رای موخر) تقاضای اعاده دادرسی می‌کند و همان شعبه صادر کننده رای موخر اعاده را می‌پذیرد و دستور رسیدگی ماهیتی صادر می‌نماید.

در چنین وضعیتی، آیا موضوع رسیدگی ماهیتی دادگاه تجدیدنظر صادرکننده رای موخر، بررسی علل و مبانی تعارض دو رای تجدیدنظر است یا باید به‌صورت مستقل و مجدد ماهیت رای داور و اعتبار داوری در هر دو قرارداد را مورد رسیدگی قرار دهد؟
یا فقط باید رای صادره از شعبه خود را مجددا بازبینی و رسیدگی کند؟

جمع‌بندی پاسخ وکلا

هوش مصنوعی

درباره محدوده رسیدگی دادگاه پس از پذیرش اعاده دادرسی تعارض آراء، میان وکلا اختلاف نظر وجود دارد؛ اکثریت معتقدند به هر دو رای رسیدگی می‌شود، اما برخی دیگر تاکید دارند که دادگاه فقط رای شعبه خود (رای موخر) را با در نظر گرفتن مبانی رای معارض مجددا بازبینی می‌کند.

حدود اختیارات دادگاه در این مرحله بسته به نحوه انطباق تعارض و مستندات پرونده تجدیدنظر متغیر است.

پاسخ هوشمند بنیاد وکلا

هوش مصنوعی

محدوده رسیدگی ماهیتی در اعاده دادرسی تعارض آراء

پس از قبولی اعاده دادرسی به دلیل تعارض آراء، موضوع اصلی دادگاه صادرکننده رای موخر رسیدگی ماهوی مجدد است. اکثر وکلا معتقدند هر دو رای بررسی می‌شوند، اما دیدگاه دقیق‌تر حقوقی بیان می‌کند که شعبه صادرکننده رای دوم صلاحیت ابطال یا تغییر مستقیم دادنامه شعبه دیگر را ندارد. این دادگاه تنها به پرونده مربوط به خود مجددا رسیدگی ماهیتی می‌کند، ولی استدلال‌ها و مبانی رای معارض شعبه هم‌عرض را برای رفع تعارض و صدور رای جدید مد نظر قرار می‌دهد.

این پاسخ به‌صورت خودکار تولید شده و جای مشاوره‌ی حقوقی با وکیل را نمی‌گیرد؛ پاسخ‌های وکلا در ادامه آمده است.

۲۰ پاسخ از وکلا و کارشناسان حقوقی

پاسخ برتر
محمدمهدی قنبری

محمدمهدی قنبری

کارآموز وکالت مرکز وکلای قوه قضاییه

۴٫۹(۳۲ نظر)

سلام
با توجه به پذیرش درخواست اعاده دادرسی از سوی شعبه دوم دادگاه تجدیدنظر، موضوع رسیدگی ماهیتی این دادگاه، بازبینی و رسیدگی مجدد به رای صادره از خود شعبه است، اما این بازبینی با در نظر گرفتن علل و مبانی رای معارض صادر شده از شعبه دیگر صورت می‌گیرد. دادگاه صرفا به بررسی شکلی تعارض نمی‌پردازد، بلکه مکلف است وارد ماهیت دعوا شده و حکمی جدید صادر کند.​

صلاحیت و محدوده رسیدگی ماهیتی
پس از صدور قرار قبولی اعاده دادرسی، دادگاه تجدیدنظر صادرکننده رای مؤخر (شعبه دوم) باید به صورت ماهوی به پرونده رسیدگی کند. این به آن معناست که دادگاه باید مجددا ماهیت رای داور و اعتبار داوری مربوط به قرارداد ۸ تراکتور را که خود تایید کرده بود، مورد بررسی قرار دهد.​

دادگاه در این مرحله:

صلاحیت رسیدگی به رای شعبه دیگر را ندارد: این شعبه نمی‌تواند به طور مستقیم رای صادره از شعبه اول تجدیدنظر (مبنی بر نقض رای داور در مورد ۴ تراکتور) را مورد بازبینی یا نقض قرار دهد.​

مبانی رای معارض را بررسی می‌کند: علت اصلی پذیرش اعاده دادرسی، وجود تعارض میان آراء بوده است. بنابراین، دادگاه مکلف است دلایل و استدلال‌های حقوقی که شعبه اول بر اساس آن رای داور را نقض کرده است، به دقت بررسی نموده و آن را در رای جدید خود لحاظ کند.​

به ماهیت دعوای خود مجددا رسیدگی می‌کند: تمرکز اصلی رسیدگی بر روی پرونده مربوط به ۸ تراکتور است که در این شعبه مطرح بوده است. دادگاه با الهام از مبانی رای معارض، اعتبار شرط داوری، صلاحیت داور و صحت رای داور در این قرارداد را مجددا ارزیابی می‌کند.​

مبنای قانونی
بر اساس بند ۴ ماده ۴۲۶ قانون آیین دادرسی مدنی، وجود تضاد در مفاد دو حکم قطعی که در خصوص همان دعوا و اصحاب آن صادر شده باشد، از جهات اعاده دادرسی است. طبق ماده ۴۳۲ همین قانون، مرجع رسیدگی به درخواست اعاده دادرسی، دادگاهی است که حکم قطعی را صادر کرده و در صورت تعارض آراء، دادخواست به شعبه صادرکننده رای مؤخر تقدیم می‌شود.​

پس از پذیرش درخواست (صدور قرار قبولی)، دادگاه طبق تبصره ماده ۴۳۵ قانون آیین دادرسی مدنی، مکلف به رسیدگی ماهیتی است و نمی‌تواند با صدور قرار شکلی، پرونده را مختومه نماید.​

نتیجه رسیدگی
در نهایت، شعبه دوم تجدیدنظر پس از رسیدگی ماهیتی، یکی از دو تصمیم زیر را اتخاذ خواهد کرد:

رد درخواست اعاده دادرسی: اگر دادگاه پس از بررسی مجدد به این نتیجه برسد که رای اولیه خودش صحیح بوده و مبانی رای معارض وارد نیست، حکم به رد درخواست اعاده دادرسی صادر می‌کند که به معنای تایید رای قبلی خود است.​

نقض رای قبلی و صدور حکم مقتضی: اگر دادگاه تشخیص دهد که رای شعبه معارض صحیح بوده یا به هر دلیل دیگری، رای قبلی خود اشتباه بوده است، آن را نقض کرده و حکم جدیدی صادر می‌کند که این حکم قطعی خواهد بود. این حکم جدید جایگزین رای قبلی شعبه دوم می‌شود.​

سعید قیطانی

سعید قیطانی

وکیل پایه یک کانون وکلای دادگستری

۴٫۹(۲۴۱ نظر)

سلام
هر دو رای مورد رسیدگی قرار خواهد گرفت

احسان عبدالهی

احسان عبدالهیهویت این وکیل به‌صورت دستی توسط کارشناسان بنیاد وکلا احراز شده است.

وکیل پایه یک مرکز وکلای قوه قضاییه

۴٫۸(۶۰۲ نظر)

در رسیدگی ماهوی توسط دادگاه مبانی شکلی صدور رای داوری مورد بررسی قرار خواهد گرفت و در صورتیکه ایراد وارده در چارچوب ماهوی باشد نسبت به رفع تعارض رای لازم را صادر خواهد نمود .

الهام دامغانی ثانی

الهام دامغانی ثانیهویت این وکیل به‌صورت دستی توسط کارشناسان بنیاد وکلا احراز شده است.

وکیل پایه یک کانون وکلای دادگستری

۴٫۹(۶۷۳ نظر)

با سلام
هر دو رای رسیدگی می گردد

نمایش ۱۶ پاسخ دیگر وکلا
محمد رضا صلاحی

محمد رضا صلاحیهویت این وکیل به‌صورت دستی توسط کارشناسان بنیاد وکلا احراز شده است.

وکیل پایه یک مرکز وکلای قوه قضاییه

۴٫۸(۲۲۸ نظر)

سلام ،هر دو رای رسیدگی می شود .

فاطمه بهرامی

فاطمه بهرامی

وکیل پایه یک کانون وکلای دادگستری

۵٫۰(۲ نظر)

با درود
به هر دو رای رسیدگی بدوا شکلی و سپس ماهوی می شود

تهمینه جعفری زرمهری

تهمینه جعفری زرمهری

وکیل پایه یک مرکز وکلای قوه قضاییه

۴٫۸(۱۸ نظر)

سلام هردو رآی مورد رسیدگی قرار می گیرد

محمد علی جعفری پور

محمد علی جعفری پور

وکیل پایه یک مرکز وکلای قوه قضاییه

سلام میبایست هر دو رای رسیدگی گردد.

حسن آرین پور

حسن آرین پور

وکیل پایه یک کانون وکلای دادگستری

۵٫۰(۱۳۹ نظر)

با سلام و عرض ادب ،هردو رای مورد رسیدگی قرار می گیرد

حسین مظاهری تهرانی

حسین مظاهری تهرانی

وکیل پایه یک کانون وکلای دادگستری

۴٫۹(۴۸۳ نظر)

با سلام
هر دو رای مورد رسیدگی قرار می گیرد.

مدیحه مسجدی یان

مدیحه مسجدی یان

کارآموز وکالت مرکز وکلای قوه قضاییه

باسلام
موضوع رسیدگی ماهیتی دادگاه تجدیدنظر صادرکننده رای موخر (شعبه دوم) در این وضعیت، باید بررسی علل و مبانی تعارض دو رای تجدیدنظر باشد، که لازمه آن، رسیدگی مجدد به ماهیت هر دو رای داور و اعتبار داوری در هر دو قرارداد به صورت توامان است.

دادگاه ملزم است با لحاظ کردن کامل هر دو پرونده و استدلالات هر دو رای تجدیدنظر، نهایتا تصمیمی بگیرد که تکلیف هر دو قرارداد را به نحو یکسانی روشن کند تا از تداوم تعارض آرای هم‌عرض جلوگیری شود

محمدمهدی کفشوندی

محمدمهدی کفشوندی

کارآموز وکالت مرکز وکلای قوه قضاییه

درود بز شما
هر دو رای مورد رسیدگی قرار می گیرد.

محمدرضا توکلی

محمدرضا توکلی

وکیل پایه یک کانون وکلای دادگستری

۴٫۹(۲۷۵ نظر)

با سلام چنانچه مبنای اعاده دادرسی تعارض دو رای بوده است بنابراین هر دو رای می‌بایست بررسی شود

مریم حاج منوچهری

مریم حاج منوچهری

وکیل پایه یک مرکز وکلای قوه قضاییه

۴٫۹(۲۳۹ نظر)

باسلام
دادگاه ملزم است با لحاظ کردن کامل هر دو پرونده و استدلالات هر دو رای تجدیدنظر، نهایتا تصمیمی بگیرد که تکلیف هر دو قرارداد را به نحو یکسانی روشن کند تا از تداوم تعارض آرای هم‌عرض جلوگیری شود.

لیلا تاجیک

لیلا تاجیک

وکیل پایه یک کانون وکلای دادگستری

۵٫۰(۴۷ نظر)

درود برشما
دادگاه ملزم است با لحاظ کردن کامل هر دو پرونده و استدلالات هر دو رای تجدیدنظر، نهایتا تصمیمی بگیرد که تکلیف هر دو قرارداد را به نحو یکسانی روشن کند تا از تداوم تعارض آرای هم‌عرض جلوگیری شود...

افسانه میری

افسانه میری

وکیل پایه یک مرکز وکلای قوه قضاییه

با سلام هر دو‌ رای می بایست بررسی شود

پدرام جهان فتحی

پدرام جهان فتحی

کارآموز وکالت کانون وکلای دادگستری

۴٫۸(۱۳ نظر)

در این حالت فقط پرونده‌ای که اعاده شده مورد بررسی قرار می‌گیرد. دقت نمایید کل پرونده و نه رای قبلی. مجددا دقت فرمایید فقط پرونده‌ای که اعاده شده و نه پرونده در ارتباط با پرونده دیگر.

فرزانه ادیبی

فرزانه ادیبی

وکیل پایه یک کانون وکلای دادگستری

۴٫۰(۱ نظر)

با توجه به فرضی که بیان کرده‌اید، موضوع رسیدگی در مرحله اعاده دادرسی، اختلاف بین دو رای نیست، بلکه رایی است که نسبت به آن اعاده دادرسی پذیرفته شده است.

مطابق بند ۴ ماده ۴۲۶ قانون آیین دادرسی مدنی، تعارض دو حکم قطعی یکی از جهات اعاده دادرسی است، اما پس از پذیرش اعاده، دادگاه وارد رسیدگی به درستی یا نادرستی رای مورد اعاده می‌شود، نه اینکه صرفا علت تعارض دو شعبه را بررسی کند.

بنابراین:
• دادگاه تجدیدنظر صادرکننده رای مؤخر، فقط نسبت به همان رای خود صلاحیت رسیدگی در اعاده دادرسی دارد.
• در این رسیدگی، دادگاه باید ماهیت دعوا در حدود همان پرونده را مجددا بررسی کند؛ از جمله اعتبار رای داور، قرارداد مربوط به همان دعوا، شرط داوری و ایرادات وارد بر رای داوری.
• این دادگاه صلاحیت رسیدگی یا نقض رای شعبه دیگر را ندارد و رای شعبه نخست صرفا از جهت تحقق سبب اعاده دادرسی (تعارض آراء) مورد توجه قرار می‌گیرد، نه اینکه مجددا درباره آن تصمیم بگیرد.

در نتیجه، رسیدگی ماهوی پس از پذیرش اعاده دادرسی، بازبینی کامل رای مورد اعاده در همان پرونده است و نه رسیدگی مستقل به هر دو قرارداد یا داوری هر دو پرونده، مگر آنکه بررسی قرارداد دیگر صرفا به عنوان دلیل یا قرینه برای حل اختلاف و رفع تعارض لازم باشد.

معصومه محرمخانی

معصومه محرمخانی

کارآموز وکالت مرکز وکلای قوه قضاییه

در تعارض دو حکم دادگاه رسیدگی میکند هر کدام را ک درست تشخیص دهد تایید و دیگری را نقض میکند

نفیسه اصولی صفار

نفیسه اصولی صفار

وکیل پایه یک کانون وکلای دادگستری

۴٫۹(۱۸ نظر)

سلام دادگاه فقط رای موخر و پرونده مربوط به همان شعبه را دوباره از نظر ماهوی بررسی می‌کند. وارد رسیدگی به رای شعبه دیگر یا نقض آن نمی‌شود.

پرسش خود را بفرستید؛ اولین وکیل آزاد در کوتاه‌ترین زمان پاسخ می‌دهد.

پرسش حقوقی دیگری دارید؟

پرسش خود را رایگان مطرح کنید؛ وکلا و کارشناسان حقوقی بنیاد وکلا در کوتاه‌ترین زمان پاسخ می‌دهند.

پرسش جدید