- هر کس بدون مجوز بر مال دیگری دست بگذارد در حکم غاصب است و ضامن منافع تمام مدت تصرف است، حتی اگر از مال استفاده نکرده باشد (مواد ۳۰۸ و ۳۲۰ قانون مدنی).
- اگر تصرف با اجازهٔ شما بوده ولی مجانی نبوده، باز هم اجرتالمثل تعلق میگیرد (مادهٔ ۳۳۷)؛ مستأجری که بعد از پایان مدت مانده نیز اجرتالمثل بدهکار است (مادهٔ ۴۹۴).
- دعوا مالی است: بهای خواسته همان مبلغ مطالبه است، مبلغ نهایی معمولاً با جلب نظر کارشناس تعیین میشود و مرجع — دادگاه صلح یا حقوقی — به بهای خواسته بستگی دارد.
چه زمانی به دادخواست اجرتالمثل ایام تصرف نیاز دارید؟
- مستأجری که بعد از پایان اجاره نرفتهمدت اجاره تمام شده، قرارداد تمدید نشده و مستأجر همچنان در ملک مانده است. برای فاصلهٔ پایان قرارداد تا تخلیهٔ واقعی، اجرتالمثل میگیرید، حتی اگر از ملک استفاده نکرده باشد (مادهٔ ۴۹۴). این دادخواست معمولاً کنار دعوای تخلیه یا بعد از آن مطرح میشود.
- تصرف بیاجازه در ملک، زمین یا مغازهکسی بدون قرارداد و بدون رضایت شما در ملکتان نشسته، ساخته یا انبار کرده است. تصرف او در حکم غصب است و برای تمام مدت ضامن منافع است (مواد ۳۰۸ و ۳۲۰). اگر هنوز در ملک است، اجرتالمثل را همراه خلع ید مطالبه کنید؛ اگر رفته، فقط اجرتالمثل را.
- ملک مشاع و شریکی که تنها استفاده میکندخانهٔ موروثی یا ملک مشترک را یکی از شرکا — مثلاً یکی از وراث — بهتنهایی در اختیار گرفته است. تصرف او در سهم شما بدون اذن است و ضامن است (مادهٔ ۵۸۲)؛ اجرتالمثل سهم خود را برای مدت تصرف انحصاری او مطالبه میکنید.
- خودرو یا مال منقولی که پس ندادهاندخودرو، دستگاه یا وسیلهای را امانت یا برای تعمیر و فروش دادهاید و طرف بیش از مدت توافقشده نگه داشته یا منکر شده است. از تاریخ انکار یا پایان اذن، در حکم غاصب است (مادهٔ ۳۱۰) و اجرتالمثل ایام تصرف خودرو قابل مطالبه است؛ مبلغ با کارشناس تعیین میشود.
- دادگاه یا شورای حل اختلاف؟مرجع با مبلغ خواسته تعیین میشود: دعاوی مالی تا نصاب بند ۱ مادهٔ ۱۲ قانون شوراهای حل اختلاف ۱۴۰۲ در دادگاه صلح و بیش از آن در دادگاه عمومی حقوقی. خودِ شورا از اجرای آن قانون فقط در امر صلح و سازش اقدام میکند (مادهٔ ۱۴). یک دادخواست مینویسید و دفتر خدمات قضایی آن را به مرجع صالح میفرستد.
اجرتالمثل ایام تصرف چیست و با اجرتالمسمی و خسارت چه فرقی دارد؟
اجرتالمثل یعنی «اجرتِ مثل»: همان مبلغی که اگر این مال در همین مدت و همین شرایط اجاره داده میشد، عرفاً بابت آن پرداخت میکردند. وقتی قراردادی در کار نیست یا قرارداد تمام شده و کسی همچنان مال شما را در اختیار دارد، نمیتوان از «اجارهبهای قراردادی» حرف زد؛ به جای آن، اجرتِ متعارفِ آن مدت را مطالبه میکنید. به این مدت «ایام تصرف» میگویند.
مبنای حقوقی آن در قانون مدنی روشن است: غصب یعنی استیلا بر حق دیگری بهنحو عدوان، و اثبات ید بر مال غیر بدون مجوز هم در حکم غصب است (مادهٔ ۳۰۸). غاصب باید عین مال را برگرداند (مادهٔ ۳۱۱) و نسبت به منافع، هر غاصب بهاندازهٔ مدت تصرف خود ضامن است، اگرچه استیفای منفعت نکرده باشد (مادهٔ ۳۲۰). یعنی لازم نیست ثابت کنید خوانده از ملک سود برده؛ همین که بیمجوز در اختیارش بوده کافی است.
دو تفاوت مهم را از هم جدا کنید:
- اجرتالمسمی همان اجارهبهای توافقشده در قرارداد است؛ تا وقتی قرارداد معتبر است، همان را میگیرید (اجور معوقه). اجرتالمثل برای دورهٔ بدون قرارداد است: قبل از هر توافق، یا بعد از پایان مدت (مادهٔ ۴۹۴).
- خسارت (اتلاف و تسبیب، مواد ۳۲۸ و ۳۳۱) برای آسیب به خودِ مال است — دیوار خرابشده، خودروی تصادفی. اجرتالمثل بابت منافعِ از دسترفته است و این دو را میتوان با هم در یک دادخواست خواست، اما باید جدا نوشته و جدا اثبات شوند.
نکتهٔ مهم: اگر تصرف با اجازهٔ شما بوده — مثلاً به برادرتان گفتهاید فعلاً در خانه بنشیند — باز هم اجرتالمثل تعلق میگیرد، مگر اینکه معلوم شود اذن در انتفاع مجانی بوده است (مادهٔ ۳۳۷). بار اثبات مجانی بودن با متصرف است، اما روابط خانوادگی معمولاً قرینهٔ مجانی بودن تلقی میشود و وکیل باید این نقطه را در دادخواست پیشبینی کند.
ارکان دعوای اجرتالمثل ایام تصرف؛ چه چیزهایی باید ثابت شود؟
دادگاه برای صدور حکم به پرداخت اجرتالمثل چهار چیز را بررسی میکند. دادخواست خوب، هر چهار رکن را با دلیلِ مشخص پوشش میدهد:
- مالکیت یا حقِ منافع خواهان. سند رسمی قویترین دلیل است؛ برای ملک بدون سند، مبایعهنامه بهتنهایی معمولاً کافی نیست و بسیاری از دادگاهها مالکیت رسمی یا حکم اثبات مالکیت را میخواهند. در مال منقول، تصرف سابق شما بهعنوان مالک، دلیل مالکیت است مگر خلافش ثابت شود (مادهٔ ۳۵). اگر شما موجر هستید، حق شما بر منافع از همان قرارداد اجاره میآید.
- تصرف خوانده در یک بازهٔ معین. باید بگویید از چه تاریخی تا چه تاریخی (یا «تا زمان تخلیه») چه مالی در اختیار چه کسی بوده است. تاریخ پایان قرارداد اجاره، تاریخ اظهارنامه، تاریخ صورتجلسهٔ تأمین دلیل، قبضهای آب و برق به نام متصرف و شهادت همسایهها همه دلیل تصرفاند.
- نبود مجوز، یا مجوزِ غیرمجانی. یا خوانده هیچ اجازهای نداشته (غصب، مادهٔ ۳۰۸)، یا اجازه داشته اما قرار بر مجانی بودن نبوده (استیفا، مادهٔ ۳۳۷)، یا اجازهاش با پایان اجاره تمام شده (مادهٔ ۴۹۴). در ملک مشاع، تصرف یک شریک در سهم دیگران بدون اذن، فضولی و موجب ضمان است (مواد ۵۸۱ و ۵۸۲).
- میزان اجرتالمثل. قانون رقمی نمیگوید؛ دادگاه معمولاً با قرار کارشناسی، اجارهٔ متعارف همان مال را در همان دوره تعیین میکند (مادهٔ ۲۵۷ قانون آیین دادرسی مدنی). شما در دادخواست یک بهای خواسته مینویسید و میافزایید «با جلب نظر کارشناس»؛ اما افزایش خواسته را فقط تا پایان اولین جلسهٔ دادرسی میتوان به دادگاه اعلام کرد (مادهٔ ۹۸)، و کارشناسی معمولاً بعد از آن انجام میشود. پس رقمِ اولیه را باید از ابتدا واقعبینانه بست؛ برای مازادِ نظر کارشناس، راه باقیمانده طرح دعوای جداگانه است.
یک پرسش رایج: آیا باید اول خلع ید بگیرم؟ خیر. اجرتالمثل دعوای مستقلی است و برای مدتی که گذشته قابل مطالبه است، چه متصرف هنوز در ملک باشد چه رفته باشد. اما اگر هنوز در ملک است، منطقی است خلع ید و اجرتالمثل «تا زمان اجرای حکم» را در یک دادخواست بخواهید تا دو بار هزینه و زمان نگذارید.
دادگاه یا شورای حل اختلاف؟ مرجع صالح و محل ثبت دادخواست
این صفحه هر دو مسیرِ قدیمی «دادخواست اجرتالمثل از دادگاه» و «از شورای حل اختلاف» را یکجا پوشش میدهد، چون مرجع یک ویژگی پرونده است، نه دو دادخواست متفاوت:
- بر اساس مبلغ: طبق بند ۱ مادهٔ ۱۲ قانون شوراهای حل اختلاف مصوب ۱۴۰۲، دعاوی مالی تا نصاب قانونی در دادگاه صلح رسیدگی میشود — دادگاهی که استقرار آن در محل شورا هم بلامانع است (تبصرهٔ ۳ مادهٔ ۱۲) — و بیش از آن در دادگاه عمومی حقوقی. این نصاب هر سه سال قابل تعدیل است؛ وکیل رقم روز را میداند و بهای خواسته را با توجه به آن مینویسد.
- شورا فقط برای سازش: از اجرای قانون ۱۴۰۲، خودِ شورای حل اختلاف به دعاوی رأی نمیدهد و صرفاً برای صلح و سازش اقدام میکند (مواد ۱۳ و ۱۴). اگر امید به توافق دارید، میتوانید درخواست سازش در شورا بدهید؛ سازشنامه پس از تأیید قاضی دادگاه صلح اجرا میشود (مادهٔ ۲۶).
- اگر همراه خلع ید باشد: خلع ید از دعاوی راجع به مال غیرمنقول است و در دادگاه محل وقوع ملک اقامه میشود (مادهٔ ۱۲)؛ وقتی اجرتالمثل و خلع ید از یک منشأ باشند، هر دو در همان دادگاهِ محل ملک رسیدگی میشوند (مادهٔ ۱۵). تقویم خواسته و در نتیجه صلاحیت دادگاه صلح یا حقوقی را وکیل با توجه به ارزش ملک و مبلغ اجرتالمثل تعیین میکند.
محل ثبت (صلاحیت محلی): قاعدهٔ کلی، دادگاه محل اقامت خوانده است (مادهٔ ۱۱). برای اجرتالمثل ملک، در رویهٔ دادگاهها دادخواست معمولاً در حوزهٔ محل وقوع ملک ثبت میشود، زیرا دعوا از حقوق راجع به مال غیرمنقول است (مادهٔ ۱۲)؛ برای خودرو و اموال منقول، محل اقامت خوانده. اشتباه در مرجع باعث قرار عدم صلاحیت و چند هفته تا چند ماه تأخیر میشود — یکی از دلایل اصلی سفارش دادخواست به وکیل همین است.
هزینهٔ دادرسی و کارشناسی دعوای اجرتالمثل چقدر است؟
مطالبهٔ اجرتالمثل یک دعوای مالی است. چند هزینه را از هم جدا کنید:
- هزینهٔ دادرسی: بر اساس بهای خواسته محاسبه میشود و بهای خواسته همان مبلغی است که در دادخواست مینویسید (مادهٔ ۶۱). برای منافعی که در مواعد معین استیفا میشود، بهای خواسته جمع همهٔ منافع مورد مطالبه است (بند ۳ مادهٔ ۶۲). نرخ آن طبق تعرفهٔ سالانه است و هنگام ثبت در دفتر خدمات قضایی پرداخت میشود. نکتهٔ عملی این است که رقم را از ابتدا واقعبینانه تقویم کنید: افزایش خواسته فقط تا پایان اولین جلسهٔ دادرسی پذیرفته میشود (مادهٔ ۹۸) و کارشناسی معمولاً پس از آن انجام میشود؛ مابهالتفاوت هزینهٔ دادرسی هم در همان زمان افزایش پرداخت میشود.
- دستمزد کارشناس: چون مبلغ اجرتالمثل معمولاً با کارشناسی تعیین میشود، دادگاه قرار کارشناسی صادر میکند و پرداخت دستمزد آن با متقاضی است؛ اگر ظرف یک هفته از ابلاغ پرداخت نشود، کارشناسی از عداد دلایل خارج میشود (مادهٔ ۲۵۹). دستمزد را دادگاه با توجه به کمیت و کیفیت کار تعیین میکند (مادهٔ ۲۶۴).
- خسارات دادرسی: هزینهٔ دادرسی، حقالوکاله و دستمزد کارشناسی را میتوانید بهعنوان خسارات دادرسی از خوانده بخواهید (مادهٔ ۵۱۹)؛ وکیل آن را در ستون خواسته مینویسد تا در حکم بیاید.
- دستمزد تنظیم دادخواست: جدا از همهٔ اینها است و خودِ وکیل آن را پیش از پرداخت، در همان گفتوگو اعلام میکند.
اگر توان پرداخت هزینهٔ دادرسی را ندارید، میتوانید همراه دادخواست، دعوای اعسار از هزینهٔ دادرسی مطرح کنید؛ این موضوع جداگانه رسیدگی میشود.
مدارکی که برای تنظیم دادخواست از شما میخواهیم
- کارت ملی خواهان و ثبتنام در سامانهٔ ثنا؛ در صورت وکالت، وکالتنامه.
- دلیل مالکیت یا حق بر منافع: سند رسمی یا تکبرگ ملک، برگ سبز و سند خودرو، قرارداد اجاره (اگر شما موجر هستید)، گواهی انحصار وراثت برای ملک موروثی.
- دلیل تصرف خوانده و بازهٔ آن: قرارداد اجارهٔ منقضیشده، اظهارنامهٔ تخلیه یا مطالبه، صورتجلسهٔ تأمین دلیل، قبضهای آب و برق و گاز به نام متصرف، گزارش کلانتری، پیامک و مکاتبات، و نام و نشانی شهود.
- مشخصات دقیق مال: پلاک ثبتی و نشانی ملک، متراژ و کاربری؛ برای خودرو، شمارهٔ انتظامی و مدل؛ اینها را کارشناس برای تعیین اجرتالمثل لازم دارد.
- در ملک مشاع: سند یا گواهی حصر وراثت که سهم شما را نشان دهد و هر مدرکی که تصرف انحصاری شریک را ثابت کند.
- اگر دادخواست را همراه خلع ید یا تخلیه میدهید، مدارک همان دعوا نیز ضمیمه میشود.
اگر برخی از این مدارک را ندارید، نگران نباشید؛ در شرح پرونده بنویسید چه دارید تا وکیل بگوید کدام را میتوان با اظهارنامه، تأمین دلیل یا استعلام دادگاه جایگزین کرد.
مراحل ثبت و رسیدگی به دادخواست اجرتالمثل ایام تصرف
- ۱تنظیم متن دادخواستمشخصات طرفین، خواستهٔ دقیق («مطالبهٔ اجرتالمثل ایام تصرف ملک/خودروی … از تاریخ … تا تاریخ … مقوم به … با جلب نظر کارشناس، به انضمام خسارات دادرسی»)، شرح رابطهٔ حقوقی و مستند قانونی (مواد ۳۰۸ و ۳۲۰ یا ۳۳۷ و ۴۹۴ قانون مدنی) و فهرست دلایل و منضمات طبق مادهٔ ۵۱ قانون آیین دادرسی مدنی.
- ۲ثبت در دفتر خدمات الکترونیک قضاییبا کارت ملی و مدارک به دفتر خدمات مراجعه میکنید؛ هزینهٔ دادرسی طبق تعرفه پرداخت میشود و دفتر، پرونده را بسته به بهای خواسته به دادگاه صلح یا دادگاه حقوقیِ صالح ارجاع میدهد. ابلاغها از طریق ثنا میآید.
- ۳ابلاغ و جلسهٔ اول رسیدگیوقت رسیدگی به طرفین ابلاغ میشود. در جلسهٔ اول، خوانده میتواند به بهای خواسته ایراد کند (بند ۴ مادهٔ ۶۲) و شما تا پایان همین جلسه میتوانید خواسته را افزایش دهید یا دورهٔ تصرف را اصلاح کنید (مادهٔ ۹۸)؛ بعد از آن امکانش نیست.
- ۴قرار کارشناسی و پرداخت دستمزددادگاه موضوع (تعیین اجرتالمثل مال در بازهٔ مشخص) و مهلت را در قرار مینویسد (مادهٔ ۲۵۷). دستمزد را ظرف یک هفته از ابلاغ واریز میکنید، وگرنه کارشناسی از دلایل شما حذف میشود (مادهٔ ۲۵۹). کارشناس از مال بازدید میکند؛ همراهی و ارائهٔ مدارک به او مهم است.
- ۵اعتراض به نظر کارشناسنظر کارشناس به طرفین ابلاغ میشود و هر طرف یک هفته فرصت دارد بهطور کتبی به آن اعتراض کند (مادهٔ ۲۶۰). اگر نظر با اوضاع و احوال مسلّم پرونده نخواند، دادگاه به آن ترتیب اثر نمیدهد (مادهٔ ۲۶۵) و ممکن است هیئت کارشناسی تعیین کند.
- ۶صدور رأیدادگاه با توجه به دلایل مالکیت، تصرف و نظر کارشناس، حکم به پرداخت اجرتالمثل (و خسارات دادرسی) میدهد یا دعوا را رد میکند. اگر خوانده در هیچ جلسهای حاضر نشده و لایحه نداده و ابلاغ واقعی هم نشده باشد، رأی غیابی است (مادهٔ ۳۰۳). ولی همینکه اخطاریه ابلاغ واقعی شده باشد رأی حضوری است، حتی اگر متصرفِ خوانده هیچگاه در دادگاه پیدا نشود و دفاعی هم ننویسد، و اعتراض او تجدیدنظر است نه واخواهی.
- ۷قطعیت و اجراپس از گذشتن مهلت واخواهی و تجدیدنظر (یا تأیید رأی در دادگاه تجدیدنظر)، با درخواست شما اجراییه صادر میشود و خوانده ده روز مهلت پرداخت دارد؛ در غیر این صورت اموالش به میزان محکومٌبه توقیف میشود (ادامه در بخش بعد).
بعد از صدور رأی اجرتالمثل چه باید کرد؟ اجرای حکم
حکم پرداخت اجرتالمثل وقتی اجرا میشود که قطعی شده باشد (مادهٔ ۱ قانون اجرای احکام مدنی): یعنی یا مهلتهای واخواهی و تجدیدنظر گذشته، یا دادگاه تجدیدنظر آن را تأیید کرده است. آرای دادگاه صلح در دعاوی مالی وقتی قابل تجدیدنظرند که خواسته بیش از نصف نصاب آن دادگاه باشد (تبصرهٔ ۵ مادهٔ ۱۲ قانون شوراهای حل اختلاف)؛ پس برای مبالغ کوچک، رأی زودتر قطعی میشود.
- درخواست اجراییه: اجرای حکم با صدور اجراییه از دادگاه نخستین و به درخواست کتبی محکومٌله آغاز میشود (مواد ۲، ۴ و ۵ قانون اجرای احکام مدنی). این درخواست هم از طریق دفتر خدمات قضایی ثبت میشود.
- مهلت دهروزهٔ خوانده: پس از ابلاغ اجراییه، محکومٌعلیه ده روز فرصت دارد بپردازد، ترتیبی برای پرداخت بدهد یا مالی معرفی کند؛ اگر خود را ناتوان میداند باید صورت اموالش را بدهد (مادهٔ ۳۴).
- توقیف اموال: اگر پرداخت نکرد، به درخواست شما معادل محکومٌبه از اموال او — حساب بانکی، خودرو، ملک، حقوق — توقیف میشود (مادهٔ ۴۹ قانون اجرای احکام مدنی و مادهٔ ۲ قانون نحوهٔ اجرای محکومیتهای مالی). شناسایی مال با استعلام از بانک مرکزی، ثبت و راهور انجام میشود؛ اگر خودتان مالی میشناسید، معرفی کنید تا کار سریعتر شود.
- اگر مالی پیدا نشد: محکومٌعلیه به درخواست شما تا اجرای حکم یا پذیرش اعسار او حبس میشود، مگر اینکه ظرف سی روز از ابلاغ اجراییه دادخواست اعسار داده باشد (مادهٔ ۳ قانون نحوهٔ اجرای محکومیتهای مالی). رسیدگی به اعسار و تقسیط، مرحلهٔ جداگانهای است.
اگر متصرف هنوز در ملک است: حکم اجرتالمثل بهتنهایی او را بیرون نمیکند. برای دورهٔ بعد از تاریخ پایانِ خواسته باید دوباره مطالبه کنید، یا از ابتدا اجرتالمثل را «تا زمان اجرای حکم خلع ید» خواسته باشید. این یکی از تصمیمهایی است که وکیل هنگام تنظیم خواسته میگیرد.
اعتراض به رأی و نظر کارشناس اجرتالمثل؛ واخواهی و تجدیدنظر
سه نوع اعتراض در این پرونده پیش میآید و مهلت هر کدام فرق دارد:
- اعتراض به نظر کارشناس (لایحهٔ اعتراض): ظرف یک هفته از ابلاغ نظر، با مراجعه به دفتر دادگاه و تقدیم لایحه (مادهٔ ۲۶۰). اعتراض مؤثر باید مشخص بگوید کارشناس کجا اشتباه کرده: متراژ یا کاربری غلط، مقایسه با املاک غیرمشابه، نادیده گرفتن وضعیت ملک در دورهٔ تصرف، یا محاسبهٔ دورهای که اصلاً تصرف نبوده. نوشتن «نظر کارشناس زیاد است» اثر ندارد؛ دادگاه فقط وقتی نظر را کنار میگذارد که با اوضاع و احوال مسلّم نخواند (مادهٔ ۲۶۵).
- واخواهی: اگر رأی غیابی باشد، محکومٌعلیه میتواند ظرف بیست روز از ابلاغ واقعی (دو ماه برای مقیم خارج) در همان دادگاه واخواهی کند (مواد ۳۰۵ و ۳۰۶). اجرای حکم غیابی، تا وقتی ابلاغ واقعی نشده، منوط به معرفی ضامن یا سپردن تأمین از سوی شماست (تبصرهٔ ۲ مادهٔ ۳۰۶).
- تجدیدنظر: ظرف بیست روز از ابلاغ رأی یا پایان مهلت واخواهی (مادهٔ ۳۳۶) در دادگاه تجدیدنظر استان (مادهٔ ۳۳۴). احکام مالی بالاتر از نصاب مادهٔ ۳۳۱ قابل تجدیدنظرند و برای آرای دادگاه صلح، تبصرهٔ ۵ مادهٔ ۱۲ قانون شوراهای حل اختلاف ملاک است.
اگر شما خوانده هستید و دادخواست اجرتالمثل علیه شما ثبت شده، دفاعهای معمول اینهاست: اذن مجانی مالک (مادهٔ ۳۳۷)، نبودِ مالکیت خواهان، اشتباه در دورهٔ تصرف، تهاتر با طلب خودتان (مثل هزینههایی که برای ملک کردهاید)، و ایراد به بهای خواسته در جلسهٔ اول. همان وکیل میتواند لایحهٔ دفاعیه یا دادخواست متقابل شما را بنویسد (مادهٔ ۱۴۱).
اشتباههای رایجی که وکیل جلوی آنها را میگیرد
- خواستهٔ مبهم: «مطالبهٔ اجرتالمثل» بدون تاریخ شروع و پایان و بدون بهای خواسته، با اخطار رفع نقص یا قرار رد دادخواست روبهرو میشود؛ تعیین خواسته و بهای آن از شرایط دادخواست است (بند ۳ مادهٔ ۵۱).
- مطالبه از سوی کسی که مالک رسمی نیست: خریدار با مبایعهنامهٔ عادی که هنوز سند نگرفته، در بسیاری از شعب با ایراد مالکیت روبهرو میشود؛ وکیل بسته به وضعیت، اثبات مالکیت یا مسیر دیگری را پیشنهاد میدهد.
- نادیده گرفتن اذن مجانی: در روابط خانوادگی (پدر و فرزند، خواهر و برادر، همسر سابق) دادگاهها اغلب تصرف را با اذن مجانی میدانند و اجرتالمثل را فقط از تاریخ مطالبهٔ رسمی (اظهارنامه) میپذیرند؛ ارسال اظهارنامه پیش از دادخواست، شروع دورهٔ قابل مطالبه را قطعی میکند.
- مطالبهٔ اجرتالمثل از مستأجر برای دورهٔ قرارداد: تا وقتی قرارداد معتبر بوده، خواستهٔ درست «اجور معوقه» است، نه اجرتالمثل.
- فراموش کردن خسارات دادرسی و کارشناسی در ستون خواسته (مادهٔ ۵۱۹) — بعداً نمیتوان آن را به همین پرونده اضافه کرد.
- دادخواست به مرجع اشتباه: دادگاه حقوقی به جای دادگاه صلح یا برعکس، یا ثبت در حوزهٔ غلط؛ نتیجه، قرار عدم صلاحیت و ماهها تأخیر است.
- بیتوجهی به مهلت یکهفتهای پرداخت دستمزد کارشناس و اعتراض به نظر او (مواد ۲۵۹ و ۲۶۰) — از دست دادن هر کدام، یعنی پذیرفتن رقمی که شاید نصف حق شما باشد.