خدمت تنظیم دادخواست · بانکی و مطالبات
دادخواست قرار تأمین خواسته وجه وساطت، انجام قرارداد و حقالوکاله
وکیل پایه یک دادگستری برای پروندهٔ شما مینویسد؛ قیمت و زمان تحویل را پیش از پرداخت از خودِ او می‌گیرید
وقتی طلب شما از بابت حق دلالی و وساطت، وجه یک قرارداد انجام‌شده یا حقالوکاله است و نگرانید بدهکار تا پایان دادرسی اموالش را منتقل کند، با دادخواست قرار تأمین خواسته می‌خواهید معادل طلبتان از اموال او توقیف شود تا حکم آینده بی‌اثر نماند (مواد ۱۰۸ و ۱۲۱ قانون آیین دادرسی مدنی). این سه طلب معمولاً سند رسمی یا چک ندارند و مبلغشان گاهی در قرارداد نیامده؛ پس هم خسارت احتمالی لازم است و هم میزان خواسته باید معلوم باشد (ماده ۱۱۳). در این خدمت، وکیل پایه یک دادگستری دادخواست تأمین خواسته را برای پروندهٔ شما تنظیم میکند: طلب را به مبلغ معلوم تبدیل میکند، بند مناسب ماده ۱۰۸ را برمی‌گزیند و مرجع صالح — دادگاه یا شورای حل اختلاف — را تعیین میکند.
وکیل را انتخاب کنید و رایگان با او گفتوگو کنید؛ تا قیمت را نپذیرید، پرداختی در کار نیست.
- گرفتن قیمت و زمان تحویل هیچ تعهدی ایجاد نمی‌کند
- متن دادخواست برای قرارداد و طلب شما نوشته میشود، نه فرم آماده
- تحویل در همان گفتوگو؛ اصلاح تا ثبت در دفتر خدمات قضایی
روند سفارش تنظیم دادخواست
- ۰۱شرح پرونده
روی دکمهٔ «درخواست تنظیم دادخواست» میزنید و مینویسید طلب شما از چه بابت است (وساطت، قرارداد یا وکالت)، چه قرارداد یا مدرکی دارید، مبلغ چقدر است و چه مالی از بدهکار میشناسید. شمارهٔ موبایل تأیید میشود؛ پیش از پرداخت هیچ تعهدی ندارید.
- ۰۲استعلام قیمت و زمان از خود وکیل
وکیل پروندهٔ شما را میخواند، اگر لازم باشد دربارهٔ قرارداد و نحوهٔ تعیین مبلغ می‌پرسد و قیمت و زمان تحویل را اعلام میکند. اگر موافق بودید، همان‌جا پرداخت میکنید.
- ۰۳تحویل دادخواست
متن دادخواست تأمین خواسته در همان گفتوگو تحویل داده میشود و تا ثبت در دفتر خدمات قضایی می‌توانید اصلاحات را با وکیل در میان بگذارید.
خروجی خدمت
در این خدمت چه چیزی دریافت میکنید؟
- دادخواست تأمین خواسته اختصاصی پروندهٔ شما
متن کامل دادخواست با مشخصات طرفین، خواستهٔ دقیق («صدور قرار تأمین خواسته به میزان … بابت حق دلالی / وجه قرارداد / حقالوکاله»)، شرح رابطهٔ حقوقی، دلایل و منضمات و مستند قانونی — آمادهٔ ثبت در دفتر خدمات الکترونیک قضایی.
- تبدیل طلب به «میزان معلوم» و انتخاب بند ماده ۱۰۸
وکیل طلبی را که مبلغش در قرارداد نیامده، با تکیه بر قرارداد، عرف یا تعرفه به رقم مشخص تقویم میکند تا شرط ماده ۱۱۳ برقرار باشد؛ و تشخیص میدهد پروندهٔ شما با سند رسمی (بند الف)، دلیل تضییع (بند ب) یا سپردن خسارت احتمالی (بند د) جلو می‌رود.
- تعیین مرجع و فهرست مدارک و مال قابل توقیف
میگوید دادخواست به دادگاه صلح می‌رود یا دادگاه عمومی حقوقی و در کدام شهر، چه مدارکی (قرارداد، پیام‌ها، رسید، گواهی انجام کار) پیوست شود و کدام مال یا حساب خوانده را چگونه معرفی کنید تا اجرای قرار معطل نماند.
- راهنمای مراحل بعد
مهلت ده‌روزهٔ طرح دعوای اصلی مطالبهٔ وجه، نحوهٔ اجرای فوری قرار، پاسخ به اعتراض احتمالی خوانده و سرنوشت خسارت احتمالی پس از پایان دعوا — در همان گفتوگو توضیح داده میشود.
در یک نگاه
- مبنای قانونی
- مواد ۱۰۸ تا ۱۲۹ ق.آ.د.م
- مرجع
- دادگاه صلح یا دادگاه حقوقی، بسته به مبلغ
- نوع درخواست
- غیرمالی (هزینهٔ ثابت)؛ اصل دعوا مالی
- خسارت احتمالی
- معمولاً لازم (بند «د» ماده ۱۰۸)
- مهلت‌ها
- دعوای اصلی ۱۰ روز؛ اعتراض خوانده ۱۰ روز
وکلای این خدمت
استعلام زمان و هزینه از وکلای تنظیم دادخواست
وکیل را انتخاب کنید؛ پیش از پرداخت موضوع را با او در میان می‌گذارید.
وکیل پایه یک کانون وکلای دادگستری
۴٫۹(۲۸۹ نظر)۱٬۸۷۸ مشاوره موفق
تهران
بسیار وکیل باتسلط و دلسوز و برخوردی بسیار عالی و پیشنهاد شخصی اولویتتون باشه
کاربر ب، موکل این وکیل 
وکیل پایه یک کانون وکلای دادگستری
۴٫۹(۶۸۲ نظر)۵٬۰۰۷ مشاوره موفق
مشهد
سرکار خانم دامغانی بسیار دقیق و مفید مشاوره ارائه نمودند.
مسعود ب، موکل این وکیل بسیار خوش برخورد بودند و راهنمایی بسیار خوبی به من دادند. از ایشان سپاسگزارم
کاربر ب، موکل این وکیل واقعا عالی بودن خوش برخورد و صبور هر سوالی داشتم با آرامش جواب دادن و خیلی آروم شدم
کاربر ب، موکل این وکیل بابت راهنمایی ایشون که تمام راه های قانونی برای به نتیجه رسیدن مطرح کردن ممنونم.
کاربر ب، موکل این وکیل 
وکیل پایه یک مرکز وکلای قوه قضاییه
۵٫۰(۱۶ نظر)۹۵ مشاوره موفق
قم
خیلی با حوصله بودن و من ازشون کمال تشکر رو دارم بابت راهنماییشون
فاطمه ی، موکل این وکیل باصداقت وصبوری وقت کافی گذاشتن وراهنمایی لازم روانجام دادند ازشون ممنونم.
شیوا ر، موکل این وکیل باتشکر از جناب آقای فودازی و راهنمایی درستشون
حسن ق، موکل این وکیل
راهنمای حقوقی
راهنمای تأمین خواسته برای وجه وساطت، انجام قرارداد و حقالوکاله
آنچه پیش از سفارش باید بدانید — بر اساس مواد ۱۰۸ تا ۱۲۹ قانون آیین دادرسی مدنی، مواد ۶۷۵ تا ۶۷۷ قانون مدنی و مواد ۳۴۸ تا ۳۵۵ قانون تجارت.
مأخذ قانونی: قانون آیین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امور مدنی (مصوب ۱۳۷۹)، مواد ۱۰۸ تا ۱۲۹ و ۱۱۱ تا ۱۱۳؛ قانون مدنی، مواد ۲۲۰ تا ۲۳۰ و ۶۷۵ تا ۶۷۷؛ قانون تجارت، مواد ۳۳۵ و ۳۴۸ تا ۳۵۵؛ قانون شوراهای حل اختلاف (مصوب ۱۴۰۲)، مواد ۱۱ تا ۱۴ · به‌روزرسانی: ۱۴۰۵/۰۶/۰۱
خلاصه در سی ثانیه
- تأمین خواسته برای حق دلالی، وجه قرارداد و حقالوکاله ممکن است، اما چون سند رسمی یا برگهٔ تجاری ندارید معمولاً از راه بند «د» ماده ۱۰۸ و با سپردن خسارت احتمالی صادر میشود.
- شرط پذیرش درخواست، معلوم‌بودن میزان خواسته است (ماده ۱۱۳)؛ حقالوکاله یا حق دلالیِ بدون مبلغ قراردادی باید پیش از تأمین به رقم مشخص تقویم شود (مواد ۶۷۶ قانون مدنی و ۳۵۵ قانون تجارت).
- درخواست از همان مرجعی میشود که به اصل دعوا رسیدگی میکند (ماده ۱۱۱): تا نصاب قانونی دادگاه صلح و بالاتر از آن دادگاه عمومی حقوقی؛ اگر تأمین را مستقل گرفتید، دعوای اصلی را ظرف ده روز ثبت کنید (ماده ۱۱۲).
چه زمانی به این دادخواست تأمین خواسته نیاز دارید؟
حق دلالی و وساطت پرداخت نشده
معاملهای (ملک، خودرو، کالا) با وساطت شما تمام شده و آمر از پرداخت حق دلالی طفره می‌رود. طبق ماده ۳۴۸ قانون تجارت حق شما با تمامشدن معامله ثابت میشود؛ با تأمین خواسته معادل آن از اموال آمر توقیف میشود تا دعوای مطالبه به نتیجه برسد.
وجه قرارداد انجام‌شده
کار یا خدمتِ قرارداد (پیمان، ساخت، طراحی، خدمات) را انجام داده‌اید یا طرف مقابل متعهد به پرداخت مبلغ معین یا وجه التزام بوده (مواد ۲۲۰ تا ۲۳۰ قانون مدنی) و پرداخت نمی‌کند. مبلغ قراردادی، خواستهٔ معلوم است و از اموال او توقیف میشود.
حق‌الوکالهٔ وصول‌نشده
به‌عنوان وکیل — دادگستری یا وکیل قراردادی در کار مشخص — وکالت را انجام داده‌اید و موکل اجرت توافقی یا اجرتالمثل را نمی‌پردازد (مواد ۶۷۵ و ۶۷۶ قانون مدنی). اگر قرارداد حقالوکاله در سند رسمی آمده باشد، تأمین بدون خسارت احتمالی ممکن است.
دادگاه یا شورای حل اختلاف؟
بعد از قانون شوراهای حل اختلاف ۱۴۰۲، رسیدگی قضایی شورا به «دادگاه صلح» منتقل شده و شورا فقط برای صلح و سازش است (ماده ۱۴). دعوای مالی تا نصاب بند ۱ ماده ۱۲ در دادگاه صلح و بالاتر از آن در دادگاه عمومی حقوقی مطرح میشود؛ تأمین خواسته هم از همان مرجع خواسته میشود (ماده ۱۱۱).
همراه دادخواست اصلی یا مستقل؟
اگر هنوز دادخواست مطالبهٔ وجه نداده‌اید و خطر جابه‌جایی اموال فوری است، تأمین را مستقل می‌گیرید و ظرف ده روز دعوای اصلی را ثبت میکنید (ماده ۱۱۲). اگر وقت دارید، تأمین را ضمن همان دادخواست مطالبه می‌خواهید تا یک پرونده و یک هزینهٔ کمتر داشته باشید.
تأمین خواسته برای وجه وساطت، انجام قرارداد و حقالوکاله چیست؟
تأمین خواسته یعنی دادگاه پیش از آنکه دربارهٔ اصل طلب شما حکم بدهد، به درخواست شما دستور میدهد معادل مبلغ خواسته از اموال خوانده توقیف شود (ماده ۱۰۸ قانون آیین دادرسی مدنی؛ تأمین در این قانون یعنی توقیف اموال منقول و غیرمنقول، ماده ۱۲۱). هدف ساده است: بدهکار در فاصلهٔ چند ماه تا یک سال رسیدگی نتواند حساب و ملک و خودرویش را منتقل کند و حکم آینده روی کاغذ بماند.
این صفحه دربارهٔ سه طلب خاص است که یک ویژگی مشترک دارند: مدرکشان معمولاً یک قرارداد عادی، پیام، فاکتور یا گواهی انجام کار است، نه سند رسمی و نه چک و سفته.
وجه وساطت (حق دلالی): کسی که در برابر اجرت واسطهٔ معامله میشود یا برای دیگری طرف معامله پیدا میکند، دلال است و قرارداد دلالی تابع مقررات وکالت است (ماده ۳۳۵ قانون تجارت). حق دلالی فقط وقتی قابل مطالبه است که معامله با راهنمایی یا وساطت او تمام شده باشد (ماده ۳۴۸).
وجه انجام قرارداد: مبلغی که طرف مقابل در برابر کار یا خدمت انجام‌شده متعهد به پرداخت آن است، یا وجه التزامی که در قرارداد برای تخلف پیش‌بینی شده (مواد ۲۲۰، ۲۲۱ و ۲۳۰ قانون مدنی).
حقالوکاله: اجرت وکیل؛ موکل باید مخارج و اجرت وکیل را بپردازد (ماده ۶۷۵ قانون مدنی)، مبلغ آن تابع قرارداد و در نبود قرارداد تابع عرف یا اجرتالمثل است (ماده ۶۷۶) و وکالت بدون تصریح، با اجرت فرض میشود (ماده ۶۷۷).
تفاوت با دادخواست مطالبهٔ وجه: تأمین خواسته فقط توقیف است و به‌تنهایی طلب شما را وصول نمی‌کند؛ برای گرفتن پول باید دعوای مطالبهٔ وجه (اصل دعوا) هم مطرح شود — ضمن همین دادخواست یا ظرف ده روز پس از آن (ماده ۱۱۲). تفاوت با دستور موقت: دستور موقت (مواد ۳۱۰ به بعد) برای هر اقدام فوری مثل منع انتقال یا الزام به کاری است و احراز فوریت می‌خواهد؛ وقتی خواستهٔ شما پول است و می‌خواهید مالی توقیف شود، مسیر درست همین تأمین خواسته است.
مرجع صالح: دادگاه یا شورای حل اختلاف؟ کدام شهر؟
درخواست تأمین از مرجعی میشود که صلاحیت رسیدگی به اصل دعوا را دارد (ماده ۱۱۱). پس اول باید بدانید دعوای مطالبهٔ وجه شما کجا رسیدگی میشود:
دادگاه صلح (جانشین رسیدگی قضایی شورای حل اختلاف): طبق قانون شوراهای حل اختلاف مصوب ۱۴۰۲، دعاوی مالی تا نصاب مقرر در بند ۱ ماده ۱۲ در صلاحیت دادگاه صلح است؛ این نصاب را رئیس قوهٔ قضائیه میتواند هر سه سال تعدیل کند (تبصرهٔ همان بند). از زمان اجرای این قانون، شورای حل اختلاف فقط برای صلح و سازش اقدام میکند (مواد ۱۳ و ۱۴) و درخواست تأمین خواسته را باید به دادگاه صلح داد، نه به شعبهٔ شورا.
دادگاه عمومی حقوقی: اگر مجموع حق دلالی، وجه قرارداد یا حق‌الوکالهٔ مورد مطالبه از آن نصاب بیشتر باشد.
کدام شهر؟ نقطهٔ شروع، دادگاهی است که بدهکار در حوزهٔ آن اقامتگاه دارد (ماده ۱۱ قانون آیین دادرسی مدنی). اما چون این سه طلب از قرارداد ناشی می‌شوند و موضوعشان مال منقول (پول) است، خواهان میتواند به دادگاه محلی هم رجوع کند که قرارداد در آنجا بسته شده یا تعهد باید در آنجا انجام می‌شد (ماده ۱۳). وکیل از میان این گزینه‌ها مرجعی را انتخاب میکند که هم صالح باشد و هم اجرای قرار روی اموال خوانده در آن آسان‌تر باشد.
یک پرونده، نه دو پرونده: دفتر خدمات الکترونیک قضایی دادخواست را بر اساس بهای خواسته به مرجع صالح ارجاع میدهد. اگر دادخواست به مرجع غیرصالح برود، با قرار عدم صلاحیت به مرجع درست فرستاده میشود، اما هفته‌ها زمان از دست می‌رود — زمانی که در آن بدهکار میتواند اموالش را منتقل کند. آرای دادگاه صلح در دعاوی مالی فقط وقتی قابل تجدیدنظر است که خواسته بیش از نصف نصاب باشد (تبصرهٔ ۵ ماده ۱۲)؛ این نکته در تقویم خواسته اثر دارد.
هزینهٔ تأمین خواسته و خسارت احتمالی چقدر است؟
سه هزینهٔ جداگانه را از هم تفکیک کنید:
هزینهٔ دادرسی درخواست تأمین: درخواست تأمین خواسته غیرمالی شمرده میشود و هزینهٔ ثابت دارد (بند ۱۳ ماده ۳ قانون وصول برخی از درآمدهای دولت، که ماده ۵۰۳ قانون آیین دادرسی مدنی به آن ارجاع میدهد)؛ رقم آن هر سال در قانون بودجه به‌روز میشود و به ارزش طلب شما وابسته نیست.
هزینهٔ دادرسی دعوای اصلی: مطالبهٔ حق دلالی، وجه قرارداد یا حقالوکاله دعوای مالی است و هزینهٔ آن درصدی از بهای خواسته طبق تعرفهٔ سالانه است (بند ۱۲ ماده ۳ همان قانون). بهای خواسته در مطالبهٔ پول همان مبلغ مورد مطالبه است (بند ۱ ماده ۶۲). اگر پرداخت این رقم از توان شما خارج است، میتوان اعسار از هزینهٔ دادرسی را در همان دادخواست خواست.
خسارت احتمالی (بند «د» ماده ۱۰۸): چون غالباً سند رسمی یا چک ندارید، دادگاه مبلغی را با توجه به میزان خواسته تعیین میکند که باید نقداً به صندوق دادگستری بسپارید؛ قانون درصد ثابتی نگفته و تبصرهٔ ماده ۱۰۸ تعیین آن را «با در نظر گرفتن میزان خواسته» به نظر دادگاه سپرده است؛ رقم پیش از صدور قرار به شما اعلام میشود. این پول پس از پایان دعوا به شما برمیگردد، مگر اینکه دعوایتان رد شود و خوانده ظرف بیست روز از ابلاغ حکم قطعی خسارت توقیف را مطالبه کند (ماده ۱۲۰).
هزینه‌های دیگر: اگر مبلغ حق دلالی یا حقالوکاله با کارشناسی تعیین شود، حق‌الزحمهٔ کارشناس را فعلاً خواهان می‌پردازد و در پایان جزو خسارات دادرسی از خوانده قابل مطالبه است (ماده ۵۱۹). ابطال تمبر وکالت‌نامه نیز طبق تعرفه است. هیچ‌کدام از این ارقام دستمزد نوشتن خودِ دادخواست نیست؛ آن را وکیل پیش از پرداخت در گفتوگو به شما میگوید.
نکتهٔ مالی مهم: اگر خوانده بعداً ثابت کند طلب شما بی‌اساس بوده، خسارت توقیف از محل همان سپرده پرداخت میشود؛ بنابراین تأمین را برای طلبی بخواهید که مدرک و مبلغش روشن است — دقیقاً کاری که وکیل در تنظیم دادخواست انجام میدهد.
مدارکی که برای تنظیم دادخواست از شما می‌خواهیم
مدارک بسته به نوع طلب فرق میکند؛ وکیل از میان این‌ها آنچه را پرونده‌تان لازم دارد فهرست میکند:
مشترک: کارت ملی، ثبتنام در سامانهٔ ثنا، مشخصات و نشانی دقیق خوانده (برای ابلاغ از طریق ثنا)، و اگر وکیل دادگستری دادخواست را امضا میکند، وکالت‌نامه.
حق دلالی و وساطت: قرارداد یا توافق دلالی (حتی پیامکی یا در پیام‌رسان)، مبایعه‌نامه یا قراردادی که با وساطت شما بسته شده و نام شما در آن آمده، رسید بیعانه، پیام‌ها و تماس‌هایی که نقش شما را نشان میدهد، تعرفه یا عرف صنفی برای تقویم اجرت (مواد ۳۴۸ و ۳۵۵ قانون تجارت).
وجه انجام قرارداد: متن قرارداد، صورت‌وضعیت یا گواهی انجام کار، تحویل‌نامه، فاکتور، مکاتبات دربارهٔ مطالبهٔ وجه، اظهارنامهٔ ارسالی (اگر مهلتی برای پرداخت تعیین نشده، ماده ۲۲۶ قانون مدنی مطالبهٔ قبلی را مهم میکند).
حقالوکاله: قرارداد حقالوکاله یا وکالت‌نامه، مدارک انجام وکالت (دادنامه، لایحه، گزارش کار)، رسید پرداخت‌های قبلی، مکاتبات با موکل (مواد ۶۷۵ تا ۶۷۷ قانون مدنی).
برای بند «ب» ماده ۱۰۸: قرینهٔ تضییع (آگهی فروش ملک، استعلام نقل‌وانتقال، خبر بستن حساب).
مال قابل توقیف: پلاک ثبتی ملک، شمارهٔ انتظامی خودرو، نام بانک یا شمارهٔ حساب، محل کار برای توقیف حقوق، یا طلب خوانده نزد شخص ثالث.
اگر مدرکی ندارید، نگویید «هیچ»؛ بنویسید چه دارید — شهود، پیام، واریزی. وکیل تشخیص میدهد کدام یک برای اثبات طلب و کدام برای تقویم مبلغ کافی است.
مراحل ثبت و رسیدگی به دادخواست تأمین خواسته
تعیین مبلغ و بند قانونی — وکیل طلب را تقویم میکند (مبلغ قراردادی، وجه التزام، یا اجرت تقویم‌شده بر اساس عرف و تعرفه) تا شرط ماده ۱۱۳ برقرار شود و بند ماده ۱۰۸ را انتخاب میکند: سند رسمی، دلیل تضییع، یا سپردن خسارت احتمالی.
انتخاب مرجع و زمان طرح — بر اساس بهای خواسته، دادگاه صلح یا دادگاه عمومی حقوقی و بر اساس مواد ۱۱ و ۱۳ شهر رسیدگی تعیین میشود. تصمیم می‌گیرید تأمین را مستقل بخواهید (با مهلت ده‌روزهٔ دعوای اصلی، ماده ۱۱۲) یا ضمن دادخواست مطالبهٔ وجه.
تنظیم متن دادخواست — مشخصات طرفین، خواستهٔ دقیق («صدور قرار تأمین خواسته به مبلغ … بابت …»)، بهای خواسته، شرح رابطهٔ قراردادی یا وکالتی، دلایل و منضمات و استناد به مواد ۱۰۸ و ۱۲۱ قانون آیین دادرسی مدنی و مواد قانون مدنی یا تجارت مربوط به طلب شما.
ثبت در دفتر خدمات الکترونیک قضایی — با کارت ملی و مدارک به دفتر خدمات مراجعه میکنید؛ دادخواست اسکن و هزینهٔ ثابت آن پرداخت میشود و دفتر خدمات قضایی پرونده را به مرجع صالح ارجاع میدهد. ابلاغ‌ها از طریق ثنا می‌آید.
رسیدگی فوری و بدون حضور خوانده — ماده ۱۱۵ رسیدگی را از مسیر عادی جدا میکند: دفتر پرونده را همان روز نزد قاضی می‌برد و قاضی بدون فرستادن اخطار برای بدهکار، فقط دلایل شما را می‌سنجد و قرار را میپذیرد یا رد میکند. اگر بند «د» مبنا باشد، اول رقم خسارت احتمالی اعلام و پس از واریز آن قرار صادر میشود.
اجرای قرار و ثبت دعوای اصلی — قرار فوری به خوانده ابلاغ و اجرا میشود و اگر ابلاغ فوری ممکن نباشد یا تأخیر باعث تضییع شود، اول اجرا و بعد ابلاغ (ماده ۱۱۷). مال معرفی‌شده توقیف می‌گردد و اگر تأمین مستقل بوده، ظرف ده روز دادخواست مطالبهٔ وجه را ثبت میکنید.
بعد از صدور قرار تأمین چه میشود؟ اجرا، تبدیل تأمین و سرنوشت سپرده
اجرای قرار: چون خواستهٔ شما پول است نه عین معین، دادگاه معادل مبلغ خواسته از اموال خوانده توقیف میکند (ماده ۱۲۳). توقیف، صورت‌برداری، ارزیابی و توقیف حقوق استخدامی یا اموال خوانده نزد شخص ثالث طبق قانون اجرای احکام مدنی انجام میشود (ماده ۱۲۶). در عمل، با نسخهٔ قرار به اجرای احکام مراجعه میکنید و مال یا حساب را معرفی میکنید؛ هرچه مال دقیق‌تر معرفی شود، توقیف سریع‌تر است. ماده ۱۲۹ رعایت مستثنیات دین را الزامی کرده و فهرست امروزی آن‌ها در ماده ۲۴ قانون نحوهٔ اجرای محکومیت‌های مالی ۱۳۹۳ آمده است: منزل مسکونی در شأن بدهکار، ابزار کار، اثاثیهٔ ضروری و مانند آن.
تبدیل تأمین از سوی خوانده: خوانده میتواند بهجای مال توقیفشده، وجه نقد یا اوراق بهادار به همان میزان در صندوق دادگستری یا بانک بسپارد، یا مال دیگری پیشنهاد کند که از نظر قیمت و سهولت فروش کمتر از مال توقیفشده نباشد (ماده ۱۲۴)؛ دادگاه صادرکنندهٔ قرار ظرف دو روز به این درخواست رسیدگی میکند (ماده ۱۲۵). این برای شما بد نیست: پول نقد در صندوق، وصول حکم آینده را آسان‌تر میکند.
پیوند با دعوای اصلی: توقیف تا صدور حکم قطعی در دعوای مطالبهٔ وجه باقی می‌ماند و پس از حکم به نفع شما، همان مال در مرحلهٔ اجرای حکم به فروش می‌رسد یا وجه توقیفی به شما پرداخت میشود. اگر حکم قطعی علیه شما صادر شود یا دعوا یا دادخواست را مسترد کنید، تأمین خودبه‌خود مرتفع میشود (ماده ۱۱۸).
سرنوشت خسارت احتمالی: اگر دعوای شما پذیرفته شود، یا خوانده ظرف بیست روز از ابلاغ حکم قطعی خسارتی مطالبه نکند، سپرده به درخواست شما مسترد میشود؛ اگر دعوا رد شود و خوانده در همان مهلت با دلیل خسارت بخواهد، دادگاه صادرکنندهٔ قرار بدون تشریفات و با رأی قطعی تعیین تکلیف میکند (ماده ۱۲۰).
اعتراض خوانده به قرار تأمین و رفع اثر از آن
اعتراض خوانده: قرار تأمین به خوانده ابلاغ میشود و او ده روز فرصت اعتراض به همان دادگاه دارد؛ دادگاه در اولین جلسه به اعتراض رسیدگی و تعیین تکلیف میکند (ماده ۱۱۶). خوانده نمی‌تواند از قرار قبول یا رد تأمین تجدیدنظرخواهی کند (ماده ۱۱۹) — یعنی برای شما هم اگر درخواست رد شد، راه اصلی طرح مجدد با دلیل یا بند قوی‌تر است، نه تجدیدنظر.
در پرونده‌های حق دلالی و حقالوکاله، اعتراض خوانده معمولاً روی دو محور است: «معامله با وساطت او تمام نشده» (ماده ۳۴۸ قانون تجارت) یا «مبلغ معلوم نیست» (ماده ۱۱۳). برای همین وکیل از ابتدا مدرک تمامشدن معامله یا انجام وکالت و مبنای تقویم مبلغ را ضمیمه میکند تا در جلسهٔ اعتراض دست شما پر باشد. در وجه قرارداد، دفاع رایج این است که تعهد انجام نشده یا موعد پرداخت نرسیده (مواد ۲۲۶ و ۲۲۷ قانون مدنی).
رفع اثر از تأمین: هرگاه موجب تأمین برطرف شود — مثلاً خوانده بدهی را بپردازد یا توافق کنید — دادگاه قرار رفع تأمین میدهد؛ و با حکم قطعی علیه خواهان یا استرداد دعوا یا دادخواست، تأمین خودبه‌خود مرتفع میشود (ماده ۱۱۸). رفع اثر به درخواست خودِ شما هم با لایحه به دادگاه صادرکنندهٔ قرار ممکن است.
تأمین متقابل خوانده: خوانده میتواند برای هزینهٔ دادرسی و حق‌الوکاله‌ای که ممکن است شما به آن محکوم شوید، از دادگاه تقاضای تأمین کند و تا دادن تأمین، دادرسی متوقف می‌ماند (ماده ۱۰۹)؛ این حق در دعاوی مستند به چک، سفته، برات یا سند رسمی وجود ندارد (ماده ۱۱۰). اگر دادگاه چنین تأمینی مقرر کرد، در مهلت تعیین‌شده بدهید وگرنه دادخواست رد میشود.
اشتباه‌های رایجی که وکیل جلوی آن‌ها را می‌گیرد
خواستهٔ نامعلوم: نوشتن «توقیف اموال خوانده بابت حقالوکاله» بدون رقم؛ طبق ماده ۱۱۳ رد میشود. مبلغ باید با مبنای روشن (قرارداد، درصد عرفی، تعرفه) تقویم شود.
تأمین برای حق دلالی معاملهای که تمام نشده: تا معامله با وساطت شما کامل نشده، طبق ماده ۳۴۸ قانون تجارت طلبی وجود ندارد که تأمین شود؛ مگر اینکه شرط پرداخت مخارج داشته باشید (ماده ۳۵۱).
تأمین برای اقساط سررسیدنشده با قرارداد عادی: فقط با سند رسمی و دلیل تضییع ممکن است (ماده ۱۱۴).
رفتن به شعبهٔ شورای حل اختلاف یا مرجع غیرصالح: درخواست باید به دادگاه صلح یا دادگاه حقوقی صالح به اصل دعوا برود (ماده ۱۱۱ و ماده ۱۲ قانون شوراهای حل اختلاف ۱۴۰۲)؛ هر ارجاع اشتباه، فرصت انتقال اموال به بدهکار میدهد.
فراموشی مهلت ده‌روزهٔ دعوای اصلی وقتی تأمین مستقل گرفته‌اید (ماده ۱۱۲).
استناد به بند «ب» بدون قرینهٔ تضییع و در مقابل، سپردن خسارت احتمالی در حالی که قرارداد حقالوکاله یا پیمان در سند رسمی آمده و بند «الف» کافی بوده.
معرفی مال غیرقابل توقیف: خانهٔ مسکونی در شأن یا ابزار کار بدهکار جزو مستثنیات دین است (ماده ۱۲۹ ق.آ.د.م و ماده ۲۴ قانون نحوهٔ اجرای محکومیت‌های مالی)؛ حساب، خودرو، ملک دوم یا طلب او نزد دیگران را معرفی کنید.
درخواست تأمین بهجای دستور موقت: اگر می‌خواهید طرف از انتقال ملک مشخصی منع شود یا کاری را انجام دهد، ابزار درست دستور موقت است نه توقیف معادل طلب.
تنظیم دادخواست‌های مرتبط با تأمین خواسته و مطالبهٔ وجه
همهٔ ۳۶ نمونه- مطالبهٔ وجه وساطت با تأمین خواسته
- مطالبهٔ حقالوکاله و حق داوری با تأمین خواسته
- مطالبهٔ بهای معامله و قرارداد با تأمین خواسته
- مطالبهٔ وجه با قرار تأمین خواسته (عمومی)
- اعتراض به قرار تأمین خواسته
- تأمین خواسته برای توقیف عین موضوع معامله
مطالعهٔ بیشتر: راهنمای جامع قرار تأمین خواسته (مفاهیم، انواع، آثار)
پرسش‌های متداول
دادخواست تأمین خواسته وجه وساطت، قرارداد یا حقالوکاله با وکیل چگونه تنظیم میشود؟
روی «درخواست تنظیم دادخواست» میزنید و مینویسید طلبتان بابت وساطت است یا قرارداد یا حقالوکاله، چه سندی از آن دارید و چه مالی از بدهکار میشناسید. وکیل پایه یک همین شرح را میخواند، رقم و زمان تحویل را پیش از هر پرداختی میگوید و پس از تأیید شما، طلب را به مبلغ معلوم تقویم و متن دادخواست را در همان گفتوگو تحویل میدهد.
هزینهٔ تنظیم دادخواست تأمین خواسته برای این طلبها چقدر است؟
هزینه به نوع طلب، اینکه مبلغ در قرارداد آمده یا باید تقویم شود، و تعداد خواندگان و اموال بستگی دارد و خودِ وکیل آن را پیش از پرداخت در گفتوگو اعلام میکند. هزینهٔ دادرسی، خسارت احتمالی و حق‌الزحمهٔ کارشناس جدا از دستمزد وکیل است.
آیا برای حقالوکاله یا حق دلالی میتوان تأمین خواسته گرفت؟
بله. هر طلبی که میزانش معلوم باشد قابل تأمین است (ماده ۱۱۳ قانون آیین دادرسی مدنی). چون این طلبها معمولاً سند رسمی یا چک ندارند، تأمین از راه بند «د» ماده ۱۰۸ و با سپردن خسارت احتمالی صادر میشود، مگر اینکه قرارداد در سند رسمی آمده یا دلیل تضییع داشته باشید.
اگر مبلغ حقالوکاله یا حق دلالی در قرارداد نیامده باشد چه میشود؟
قانون میگوید حقالوکاله تابع قرارداد و در نبود آن تابع عرف یا اجرتالمثل است (ماده ۶۷۶ قانون مدنی) و حق دلالیِ بدون قرارداد را دادگاه با نظر اهل خبره تعیین میکند (ماده ۳۵۵ قانون تجارت). برای تأمین خواسته باید این طلب به رقم مشخص تقویم شود؛ وکیل با تکیه بر عرف، تعرفه یا کارشناسی مبلغ معلومی را در دادخواست مینویسد.
این دادخواست به دادگاه می‌رود یا شورای حل اختلاف؟
به مرجعی که صلاحیت اصل دعوا را دارد (ماده ۱۱۱). طبق قانون شوراهای حل اختلاف ۱۴۰۲، دعاوی مالی تا نصاب بند ۱ ماده ۱۲ در دادگاه صلح و بالاتر از آن در دادگاه عمومی حقوقی مطرح میشود؛ شورای حل اختلاف فقط برای صلح و سازش اقدام میکند (ماده ۱۴). دفتر خدمات قضایی پرونده را به مرجع صالح ارجاع میدهد.
خسارت احتمالی برای این تأمین چقدر است و آیا برمیگردد؟
قانون درصد ثابتی تعیین نکرده است؛ تبصرهٔ ماده ۱۰۸ میگوید تعیین مبلغ «با در نظر گرفتن میزان خواسته» به نظر همان دادگاهی است که تأمین را میپذیرد، و صدور قرار موکول به واریز آن است. اگر دعوای شما پذیرفته شود یا خوانده ظرف بیست روز از ابلاغ حکم قطعی خسارتی مطالبه نکند، سپرده به شما مسترد میشود (ماده ۱۲۰).
آیا برای حق دلالی معاملهای که هنوز تمام نشده میتوان تأمین گرفت؟
خیر. دلال فقط وقتی میتواند حق دلالی را مطالبه کند که معامله با راهنمایی یا وساطت او تمام شده باشد (ماده ۳۴۸ قانون تجارت)؛ پیش از آن طلبی وجود ندارد که تأمین شود، مگر اینکه در قرارداد، پرداخت مخارج دلال شرط شده باشد (ماده ۳۵۱).
بعد از صدور قرار تأمین خواسته باید چه کرد؟
قرار را به اجرای احکام ببرید و مال یا حساب خوانده را معرفی کنید تا معادل خواسته توقیف شود (مواد ۱۱۷ و ۱۲۳)؛ اگر تأمین را مستقل گرفته‌اید ظرف ده روز دادخواست مطالبهٔ وجه را ثبت کنید (ماده ۱۱۲) و برای اعتراض احتمالی خوانده در اولین جلسه آماده باشید (ماده ۱۱۶).
آیا خوانده میتواند به قرار تأمین اعتراض کند یا مال دیگری بدهد؟
بله؛ ظرف ده روز از ابلاغ به همان دادگاه اعتراض میکند (ماده ۱۱۶) و قرار قابل تجدیدنظر نیست (ماده ۱۱۹). او میتواند بهجای مال توقیفشده وجه نقد یا اوراق بهادار بسپارد یا مالی با ارزش و سهولت فروش برابر پیشنهاد کند (مواد ۱۲۴ و ۱۲۵).
مدارک لازم برای دادخواست تأمین خواسته این طلبها چیست؟
کارت ملی و ثبتنام ثنا، قرارداد دلالی یا وکالت یا پیمان (حتی پیامکی)، مدرک تمامشدن معامله یا انجام کار و وکالت، فاکتور و رسیدها و مکاتبات مطالبه، مبنای تقویم مبلغ (تعرفه، عرف، کارشناسی)، قرینهٔ تضییع اگر به بند «ب» استناد میکنید، و مشخصات مال یا حساب قابل توقیف.
دادخواست تأمین خواسته طلب شما را وکیل پایه یک بنویسد
بنویسید طلبتان از بابت وساطت، قرارداد یا حقالوکاله است و چه مدرکی دارید؛ وکیل پایه یک دادگستری مبلغ را معلوم، بند ماده ۱۰۸ و مرجع صالح را تعیین و دادخواست را تنظیم میکند و قیمت و زمان تحویل را پیش از پرداخت میگوید.
درخواست تنظیم دادخواست
