تجدیدنظر خواهی خارج از نوبت و امکان اعاده دادرسی؟

محمدمهدی قنبری

کاراموز وکالت مرکز وکلای قوه‌قضاییه

۴٫۹ · ۶۷ مشاوره موفق

با سلام،
با توجه به اطلاعاتی که ارائه دادید، در ادامه وضعیت حقوقی پرونده شما و امکان اقدامات بعدی از سوی خوانده (طرف مقابل) تحلیل میشود.

با توجه به اینکه رای دادگاه بدوی به نفع شما صادر شده و درخواست تجدیدنظرخواهی خوانده به دلیل ارائه خارج از مهلت قانونی رد شده و این قرار رد نیز در دادگاه تجدیدنظر تایید گشته است، رای اولیه قطعی محسوب میشود. حال پرسش این است که آیا پس از گذشت چهار ماه، خوانده میتواند فرجام خواهی یا اعاده دادرسی کند؟

امکان فرجام خواهی
فرجام خواهی یکی از راه های فوق العاده برای اعتراض به آرای قطعی است که در دیوان عالی کشور انجام میشود و هدف آن بررسی انطباق رای با قوانین و موازین شرعی است.

در مورد وضعیت پرونده شما، یک نکته کلیدی وجود دارد:
بر اساس رویه قضایی، فرجام خواهی از آرای دادگاه بدوی تنها در صورتی امکانپذیر است که رای به دلیل عدم تجدیدنظرخواهی در مهلت قانونی، قطعی شده باشد. در پرونده شما، خوانده اقدام به تجدیدنظرخواهی کرده، اما این درخواست به دلیل خارج از مهلت بودن رد شده است. همین اقدام به تجدیدنظرخواهی (ولو ناموفق) باعث میشود که امکان فرجام خواهی مستقیم از رای دادگاه بدوی از بین برود.

به عبارت دیگر، قانونگذار این فرصت را برای کسی در نظر گرفته که از حق تجدیدنظرخواهی خود استفاده نکرده است، نه برای کسی که از این حق استفاده کرده اما به دلیل تاخیر، درخواستش رد شده است.

علاوه بر این، مهلت قانونی برای فرجام خواهی برای اشخاص مقیم ایران ۲۰ روز است. این مهلت از تاریخ انقضای مهلت تجدیدنظرخواهی آغاز میشود. با توجه به گذشت چهار ماه از صدور رای بدوی، این مهلت نیز به طور کامل سپری شده است.

نتیجه گیری در مورد فرجام خواهی: خیر، در حال حاضر خوانده امکان فرجام خواهی از رای صادر شده را ندارد.

امکان اعاده دادرسی
اعاده دادرسی نیز یکی دیگر از روشهای فوق العاده برای اعتراض به احکام قطعی است اما تنها در شرایط و جهات بسیار مشخصی قابل طرح است. این موارد در ماده ۴۲۶ قانون آیین دادرسی مدنی ذکر شده اند که برخی از آنها عبارتند از:

موضوع حکم، مورد ادعای خواهان نبوده باشد یا حکم به میزان بیشتر از خواسته صادر شده باشد.

در مفاد یک حکم، تضاد و تناقض وجود داشته باشد.

حکم دادگاه با حکم دیگری در خصوص همان دعوا و اصحاب آن، که قبلا صادر شده، مغایرت داشته باشد.

اثبات شود که حیله و تقلبی از سوی طرف مقابل در جریان دادرسی به کار رفته که در رای دادگاه مؤثر بوده است.

اثبات شود اسناد ارائه شده در دادگاه جعلی بوده است.

پس از صدور حکم، اسناد و مدارکی به دست آید که حقانیت متقاضی را ثابت کند و ثابت شود که این مدارک در جریان دادرسی در اختیار او نبوده است.

مهلت اعاده دادرسی:
مهلت درخواست اعاده دادرسی برای اشخاص مقیم ایران ۲۰ روز و برای افراد مقیم خارج از کشور دو ماه از تاریخ ابلاغ رای قطعی است. از آنجایی که چهار ماه از قطعیت رای گذشته، مهلت عمومی برای این درخواست نیز سپری شده است.

با این حال، در برخی موارد استثنایی، شروع این مهلت متفاوت است:

در صورت وجود حیله و تقلب یا جعلی بودن اسناد، مهلت ۲۰ روزه از تاریخ ابلاغ حکم نهایی مبنی بر اثبات جعل یا تقلب آغاز میشود.

در صورت کشف اسناد و مدارک جدید، مهلت از تاریخ دستیابی به آن مدارک شروع میشود.

نتیجه گیری در مورد اعاده دادرسی: خوانده تنها در صورتی میتواند درخواست اعاده دادرسی کند که بتواند یکی از جهات فوق الذکر (مانند اثبات جعل یا کشف مدرک جدید) را ثابت کرده و نشان دهد که به تازگی از آن مطلع شده است. در غیر این صورت، با توجه به گذشت چهار ماه و انقضای مهلت قانونی، امکان اعاده دادرسی نیز برای وی وجود ندارد.

خلاصه نهایی
با توجه به توضیحات فوق، رای صادر شده به نفع شما کاملا قطعی و لازمالاجرا است.

فرجام خواهی برای خوانده به دلیل اقدام به تجدیدنظرخواهی خارج از مهلت، منتفی است.

اعاده دادرسی نیز با توجه به گذشت زمان، تنها در شرایط بسیار خاص و استثنایی امکانپذیر است که اثبات آن بر عهده خوانده خواهد بود.