طلبکاران با حق رجحان
بهطور کلی شامل پنج طبقه میباشند که عبارتند از:
طبقه اول:
بعضی از طلبکاران به موجب قانون پس از تادیه طلب بستانکاران با وثیقه بر سایر بستانکاران حق تقدم دارند که به موجب ماده ۵۸ قانون تصفیه به ۵ طبقه بهشرح زیر تقسیم گردیدهاند:
ـ حقوق خدمه خانه برای مدت سال آخر قبل از توقف
ـ حقوق خدمتگزاران بنگاه ورشکسته برای مدت ۶ ماه قبل از توقف
ـ دستمزد کارگرانی که روزانه یا هفتگی مزد میگیرند، برای مدت ۳ ماه قبل از توقف
طبقه دوم:
طلب اشخاصی که مال آنها بهعنوان ولایت یا قیمومت تحت اداره ورشکسته بوده نسبت به میزانی که ورشکسته مدیون شده است. این نوع طلب در صورتی دارای حق تقدم خواهد بود که توقف در دوره قیمومت یا ولایت و یا در ظرف یکسال از انقضاء آن اعلام شده باشد.
طبقه سوم:
طلب پزشک و داروفروش و مطالباتی که به مصرف مداوای مدیون و خانواده او در ظرف سال قبل از توقف رسیده است.
طبقه چهارم:
۱. نفقه مطابق ماده ۱۲۰۶ قانون مدنی که چنین میگوید:
زوجه در هر حال میتواند برای مطالبه نفقه زمان گذشته خود اقامه دعوی نماید و طلب او از بابت نفقه مزبور طلب ممتاز بوده و در صورت افلاس یا ورشکستگی شوهر مقدم بر غرماء خواهد بود ولی اقارب فقط نسبت به آتیه میتوانند مطالبه نفقه نمایند.
۲. مهریه زن تا میزان ده هزار ریال به شرط آنکه ازدواج اقلا ۵ سال قبل از توقف واقع شده باشد و نسبت به مازاد جزء سایر دیون محسوب میشود.
لازم به توضیح است که مبلغ مزبور مربوط به سنوات خیلی گذشته میباشد که پول دارای ارش زیادی بوده است و در حال حاضر تعیین مبلغ مهریه با توجه به ارزش فعلی پول به نظر دادگاه میباشد. در عین حال بسیار بهجا و مناسب خواهد بود که مسوولین مربوطه این قبیل موارد را اصلاح نمایند تا جای بحث و انتقادی باقی نماند.
طلبکاران با وثیقه
کسانی که از تاجر ورشکسته طلبکار بوده و مالی را بهعنوان گرو یا وثیقه دارند برای اخذ و دریافت تمامی طلب خود بر سایر طلبکاران مقدم میباشند. برای اینکه مالی را در وثیقه خود دارند. به این جهت داخل در غرماء نبوده و اداره تصفیه و یا مدیر تصفیه مال مورد وثیقه را به فروش میرساند و طلب بستانکار را پرداخت نموده و چنانچه بیشتر از طلب مالی باقی ماند به سایر طلبکاران داده میشود. همانطوری که مواد ۵۸ قانون تصفیه و ۵۱۴ قانون تجارت موید این مطلب است.